Bài: Kim Hoàng • Thiết kế: J
Bài: Kim Hoàng • Thiết kế: J
Từ lâu, trà đã giữ một vị thế quan trọng trong đời sống Nhật Bản. Không chỉ hiện diện trong văn hoá ẩm thực, trà còn gắn liền với lịch sử Phật giáo, nghệ thuật thưởng trà; là cốt lõi của văn hoá hiếu khách omotenashi và còn hình thành nên nhiều ngành nghề thủ công truyền thống nước này.
Tập quán uống trà được du nhập vào Nhật Bản từ hàng nghìn năm trước, ban đầu chủ yếu phổ biến trong giới tăng lữ và quý tộc. Đến khoảng đầu thế kỷ 13, thiền sư Eisai - người được xem là “ông tổ trà Nhật Bản” - đã góp phần thúc đẩy nghề trồng trà và văn hoá thưởng trà.
Dần dần, trà vượt khỏi không gian tu hành, lan toả rộng khắp trong đời sống thường nhật và phát triển thành nghệ thuật Trà đạo với những quy tắc, nghi thức cùng triết lý thẩm mỹ riêng. Qua thời gian, mỗi vùng đất lại hình thành những phương pháp trồng trọt, chế biến và thưởng thức trà riêng, tạo nên bức tranh văn hóa trà đa dạng của xứ Phù Tang.
Và nếu bạn cũng là một vị khách yêu trà, mời bạn tham gia “chuyến hành trình trà” dưới đây để cùng khám phá những trải nghiệm đặc sắc về văn hoá trà tại Nhật Bản nhé!
Nhắc đến văn hóa trà Nhật Bản thì không thể không nhắc đến trà đạo (茶道 - sado). Trong đó, điều làm nên sức hấp dẫn của trà đạo không chỉ nằm ở hương vị của chén trà, mà còn nằm ở bầu không khí của một buổi lễ trà truyền thống.
Trà đạo Nhật Bản gắn liền với 4 nguyên tắc Hoà - Kính - Thanh - Tịch, thể hiện tinh thần hòa hợp, tôn trọng, thanh khiết và tĩnh tại. Những giá trị này diễn ra xuyên suốt buổi lễ trà thông qua sự tương tác giữa chủ trà thất và khách tham dự. Trong không gian tĩnh lặng của ngôi trà thất, mỗi thao tác pha trà đều được người chủ phòng trà thực hiện khoan thai, cẩn trọng. Còn người tham dự cũng có thể cảm nhận sự chu đáo và tinh thần hiếu khách Omotenashi, thể hiện qua cách bài trí phòng trà, lựa chọn hoa theo mùa, đồ gốm và những chiếc bánh ngọt dùng kèm.
Nếu muốn tìm hiểu sâu hơn về trà đạo Nhật Bản, bạn có thể tìm các phòng trà có tổ chức Chaji (茶事 - Trà Sự) - một buổi lễ trà trang trọng có phục vụ đầy đủ Koicha (trà đặc) và Usucha (trà loãng).
Trà thất Soyu, tỉnh Ishikawa
Nằm trong khu phố Higashi Chaya nổi tiếng của thành phố Kanazawa, trà thất Soyu chuyên tổ chức các buổi trải nghiệm trà đạo trong không gian nhà phố truyền thống (machiya). Tại đây, du khách có thể thưởng thức cả Koicha và Usucha, dùng kèm với các loại bánh ngọt Nhật Bản theo mùa, đồng thời tìm hiểu những quy tắc cơ bản của nghệ thuật trà đạo.
Tại các vùng trồng trà, những luống cây thường được cắt tỉa thành hàng ngay ngắn, trải dài trên sườn đồi theo những đường cong mềm mại. Khung cảnh ấy đặc biệt đẹp khi vào mùa xuân, cũng là vụ thu hoạch trà mới (Shincha) đầu tiên trong năm, từ khoảng cuối tháng 4 đến tháng 5.
Khi sắc xanh hòa cùng hương thơm tươi mát của những búp trà non đầu vụ phủ trên sườn đồi, du khách có thể hiểu vì sao người Nhật lại trông đợi vào mùa trà mới đến vậy.
Một số nông trại trà cũng tổ chức hoạt động trải nghiệm thu hoạch trà cho khách tham quan. Tại đây, bạn có thể tự tay thu hái những búp trà non, tìm hiểu quá trình chăm sóc luống trà, cách xử lý và chế biến ra thành phẩm cũng như thưởng thức các món ngon từ trà.
Nông trại trà Miyanoen, tỉnh Saitama
Tọa lạc tại thành phố Sayama, tỉnh Saitama, nông trại trà Miyanoen thường tổ chức các chương trình trải nghiệm hái trà theo mùa. Du khách sẽ được hướng dẫn cách thu hoạch búp trà, tự tay hái trà trong vườn, thử làm trà thủ công và thưởng thức món đặc sản tempura lá trà non. Nông trại nằm cách Tokyo chỉ khoảng một giờ di chuyển bằng tàu và taxi, phù hợp với những ai đang tìm kiếm một chuyến đi thư giãn dịp cuối tuần hoặc những gia đình muốn đưa trẻ nhỏ khám phá một trải nghiệm mới.
Vì sao cùng được làm từ cây trà nhưng matcha, hojicha hay trà xanh sencha, hồng trà kocha lại có hương vị khác nhau? Đó là nhờ vào phương pháp xử lý và rang sao khác nhau dành cho mỗi loại trà
Ví dụ như với sencha, lá trà thường được hấp để hạn chế oxy hóa rồi mới vò và sấy để giữ được hương thơm tươi mát. Trà hojicha được rang sao nên mang lại hương thơm ấm và vị thơm bùi như hạt rang. Còn bột matcha được nghiền từ những lá trà tencha được canh tác, xử lý và chế biến hết sức công phu.
Nếu muốn tìm hiểu cách làm ra các loại trà Nhật Bản, bạn có thể tìm kiếm các chuyến tham quan xưởng sản xuất trà. Tại đây, du khách có thể xem quy trình phân loại, xử lý và chế biến từ những lá trà tươi mới hái cho đến khi ra thành phẩm.
Kyoto Obubu Tea Farms, Wazuka
Toạ lạc tại thị trấn Wazuka - nơi được mệnh danh là “thủ phủ trà xanh” của tỉnh Kyoto, nông trại trà Kyoto Obubu Tea Farms thường xuyên tổ chức các chuyến tham quan kết hợp tìm hiểu nông trại, xưởng chế biến và thử nếm trà.
Tại đây, hướng dẫn viên sẽ đưa du khách khám phá những đồi trà quanh vùng, tham quan nhà máy sản xuất sencha và nếm thử nhiều loại trà địa phương, từ hojicha, genmaicha đến sencha và matcha. Người tham gia còn được hướng dẫn cách pha sencha và chuẩn bị một chén matcha đúng cách. Do số lượng khách tham quan mỗi buổi có giới hạn, du khách nên kiểm tra lịch và đặt chỗ trước ít nhất 1 tuần.
Với những ai thích vận động và khám phá, một chuyến đạp xe quanh các đồi trà cũng là cách thú vị để khám phá đời sống ở vùng nông thôn gắn liền với nghề trồng trà. Khi thong thả đạp xe, bạn có thể chầm chậm ngắm những đồi trà xanh mướt, ghé qua cửa hàng trà địa phương để mua một bình trà mang theo, hoặc dừng chân tại các điểm tham quan và uống trà nghỉ ngơi.
Ureshino, tỉnh Saga
Tại Ureshino - vùng đất nổi tiếng là nơi sản xuất ra các loại trà Nhật Bản cao cấp, du khách có thể trải nghiệm hoạt động Tea Cycling thuộc dự án Tea Tourism của địa phương. Trong hoạt động, du khách sẽ được cung cấp một bình trà mang theo trong lúc đạp xe tham quan các vùng trồng trà hay các điểm tham quan nổi bật của thị trấn. Sau khi tìm hiểu về nghề trồng trà, du khách còn có thể nếm thử các loại trà do thị trấn Ureshino sản xuất, từ trà hojicha, genmaicha đến các loại trà sencha hay matcha cao cấp.
Nếu yêu thích tìm hiểu những câu chuyện lịch sử về văn hoá trà Nhật Bản, bạn có thể dành thời gian tham quan tại các bảo tàng trà. Thông qua các hiện vật lịch sử, hình ảnh và các khu trưng bày tương tác, du khách có thể tìm hiểu về nguồn gốc, sự phát triển của ngành trà các địa phương, các phương pháp canh tác và cách thưởng thức trà ở Nhật Bản cũng như nhiều quốc gia khác. Một số bảo tàng còn tổ chức hoạt động trải nghiệm để du khách tự tay làm trà.
Bảo tàng trà Fujinokuni, Shizuoka
Tọa lạc trên cao nguyên Makinohara thuộc tỉnh Shizuoka - một trong những vùng sản xuất trà trọng yếu của Nhật, Bảo tàng trà Fujinokuni là nơi giới thiệu về lịch sử, văn hoá trà Nhật và cả các nền văn hoá trà khác trên thế giới. Tại bảo tàng, du khách có thể tham quan các khu trưng bày, tham gia các hoạt động trải nghiệm và thưởng thức trà trong không gian phòng trà truyền thống và vườn Nhật nơi đây.
Một trong những hoạt động tại bảo tàng được nhiều người yêu trà quan tâm là trải nghiệm tự tay nghiền tencha bằng cối đá để tạo thành bột matcha. Du khách cũng có thể ghé Makinohara Tea Terrace để tự tay pha trà hoặc thưởng thức trà trong khi ngắm nhìn những đồi trà xanh trải dài trên cao nguyên Makinohara.
Bên cạnh các trải nghiệm trà đạo và những chuyến tham quan vùng trà, bạn cũng có thể ghé thăm các trà quán lâu đời để cảm nhận văn hoá trà ở địa phương. Tại đây, du khách có thể nhâm nhi một chén trà xanh, thưởng thức những món bánh ngọt wagashi truyền thống và quan sát nhịp sống chậm rãi của những khu phố đã gắn bó với nghề làm trà qua nhiều thế hệ.
Trà quán Tsuen, thành phố Uji
Được xem là quán trà lâu đời nhất ở Nhật Bản, trà quán Tsuen có lịch sử từ năm 1160, gắn bó với vùng trà Uji qua hơn tám thế kỷ. Khi xưa, quán trà này từng phục vụ cho nhiều vị Shogun danh tiếng như Ashikaga Yoshimasa, Toyotomi Hideyoshi và Tokugawa Ieyasu. Đến nay, trà quán Tsuen vẫn gìn giữ được không gian kiến trúc mang dấu ấn lịch sử cùng truyền thống tiếp đãi khách bằng trà địa phương.
Tại đây, du khách có thể thưởng thức matcha, các món ngọt như parfait và chè đậu đỏ zenzai, hoặc thử mì soba làm từ matcha. Ngồi trong quán, nhâm nhi một chén trà và ngắm dòng sông Uji bên ngoài cũng là một trải nghiệm nhẹ nhàng để cảm nhận chiều sâu lịch sử của vùng đất này.
Kể từ khi xuất hiện, trà ở Nhật Bản đã tự mình hình thành nên một nền văn hóa trà đặc trưng và không thể tách rời với văn hóa xứ Phù Tang. Mỗi loại trà đều kể cho mình một câu chuyện rất riêng, là kết tinh của hàng trăm năm trau dồi, gìn giữ tinh hoa và không ngừng phát triển của người làm trà Nhật Bản. Trong series 8 CHUYỆN TRÀ , hãy cùng Kilala dạo bước qua thế giới trà Nhật Bản, nơi những câu chuyện về tinh hoa văn hóa xứ Phù Tang được gói gọn trong sắc, thanh, hương, vị của từng lá trà.
Theo dõi các bài viết về trà trong chuyên mục 8 CHUYỆN TRÀ của Kilala nhé!