30 từ và cụm từ đại diện cho năm 2026 tại Nhật Bản

Từ hiện tượng Chiikawa, những trào lưu gây sốt trên mạng xã hội đến sự phát triển của trí tuệ nhân tạo, 30 từ và cụm từ được đề cử cho danh hiệu “Từ của năm 2026” đã phác họa bức tranh đa sắc về đời sống Nhật Bản trong một năm qua. Top 10 chung cuộc và từ khóa xuất sắc nhất sẽ được công bố vào ngày 1/12 tới.

Chiikawa, trí tuệ nhân tạo và “nghiện dopamine” trở nên thịnh hành 

Đáng chú ý trong danh sách năm nay là từ khóa “Chiikawa” - một thương hiệu văn hóa đại chúng đang “làm mưa làm gió” cộng đồng quốc tế sau thành công của bộ phim Chiikawa: Bí mật đảo người cá ra mắt vào mùa hè năm nay. 

Đặc biệt, câu nói “Nantoka naree” (なんとかなれーッ) của nhân vật Hachiware trong phim cũng lọt top từ khóa thịnh hành. 

Ở một khía cạnh khác, người Nhật cũng ngày càng quan tâm đến sự phát triển nhanh chóng của trí tuệ nhân tạo (AI), thông qua các từ khóa thịnh hành như “AI bousou” (AI mất kiểm soát), “fijikaru AI” (AI vật lý) và “Deta senta” (trung tâm dữ liệu). 

Nhiều vấn đề xã hội khác cũng đang là mối quan tâm của người Nhật như “NISA binbou” (nghèo vì đầu tư), “kokushobi” (ngày nóng cực đoan) hay “naphtha - nafusa”, phản ánh những lo ngại về tài chính, biến đổi khí hậu và biến động kinh tế. Hay các cụm từ như “Dopagaki” (những đứa trẻ nghiện dopamine) hay “furenemy” lại cho thấy những thay đổi trong thói quen sử dụng mạng xã hội và cách con người xây dựng các mối quan hệ. 

Các thuật ngữ về lối sống và xã hội mới 

NISA貧乏 (NISA binbou)

NISA (Nippon Individual Savings Account) là một chương trình đầu tư được miễn thuế của Chính phủ Nhật Bản, nhằm khuyến khích người dân đầu tư tích lũy tài sản dài hạn cho tương lai. Còn “NISA binbou” có ý nghĩa là “nghèo đi vì NISA”, chỉ tình trạng một số người dành quá nhiều tiền để đầu tư vào chương trình NISA đến mức “thắt lưng buộc bụng”, siết chặt quá mức ngân sách sinh hoạt hằng ngày. 

Từ khóa này không chỉ phản ánh xu hướng tích lũy tài sản cho tương lai của người Nhật, mà còn cho thấy những áp lực tài chính khi phải cân bằng giữa tiết kiệm và nhu cầu chi tiêu trước mắt. 

ギルティ (Giruti)

Bắt nguồn từ “guilty” (cảm giác tội lỗi) trong tiếng Anh, từ khóa này dùng để chỉ xu hướng giải tỏa căng thẳng bằng những “bữa ăn tội lỗi” của giới trẻ Nhật Bản. Đó là những món ăn giàu calo, béo ngậy và nhiều đường, trái ngược hẳn với xu hướng ăn uống lành mạnh, ít đường, ít béo và ít calo từng được ưa chuộng. 

言語化 (Gengoka)

言語化 (Gengoka - NGÔN NGỮ HÓA), có nghĩa là “diễn đạt thành lời”, chỉ khả năng chuyển những suy nghĩ, cảm xúc hoặc ý tưởng còn mơ hồ thành ngôn ngữ rõ ràng và dễ hiểu.

Trong những năm gần đây, “gengoka” ngày càng được nhắc đến nhiều hơn trên mạng xã hội Nhật Bản, đồng thời xuất hiện trong tiêu đề của nhiều cuốn sách, cho thấy người Nhật đang quan tâm đến khả năng truyền tải cảm xúc qua lời nói và giao tiếp hiệu quả. 

ドパガキ (Dopagaki)

Dopagaki được ghép từ “dopamine” và “gaki” - một từ tiếng Nhật có nghĩa là trẻ con. Thuật ngữ này dùng để chỉ những người trẻ tuổi nghiện cảm giác phấn khích tức thời do hoạt động của dopamine tiết ra khi xem nội dung ngắn, lướt mạng xã hội hoặc các trò chơi điện tử tạo cảm giác kích thích hệ thần kinh liên tục. Thói quen này có thể gây hại cho não bộ, khiến người dùng khó duy trì sự tập trung vào các hoạt động cần nhiều thời gian.

Xem thêm: Dopagaki - Khi những đứa trẻ dễ mất tập trung trong thời đại số 

フレネミー (Furenemi)

Xuất phát từ “frenemy” trong tiếng Anh, kết hợp giữa “friend” (bạn bè) và “enemy” (kẻ thù), “フレネミ” dùng để chỉ những người “bạn bè giả tạo”. Đó là những người bên ngoài tỏ ra thân thiết, quý mến như bạn bè của ta, nhưng bên trong luôn ngấm ngầm ghen tị, ganh ghét hoặc luôn nghi kỵ. 

Công nghệ, trí tuệ nhân tạo và thế giới số

AI暴走 (AI bousou)

Cụm từ này dùng để chỉ sự mất kiểm soát của con người đối với trí tuệ nhân tạo (AI) trong bối cảnh công nghệ AI ngày càng phát triển thần tốc. Gần đây, ngày càng xảy ra nhiều vụ việc về những hành vi ngoài dự kiến của AI trong quá trình thử nghiệm, cùng nguy cơ tin tặc lợi dụng AI để thực hiện các cuộc tấn công mạng. Điều này làm dấy lên những tranh luận về mức độ an toàn và khả năng kiểm soát công nghệ này. 

声の権利 (Koe no kenri)

“Koe no kenri” có nghĩa là “quyền về giọng nói”. Từ khóa này đã thu hút sự chú ý của công chúng Nhật Bản sau phán quyết hồi tháng 9/2026 của Tòa án Tokyo, liên quan đến vụ việc diễn viên lồng tiếng Tsuda Kenjiro kiện TikTok sử dụng video có dùng AI làm giả giọng nói của mình. Sau đó, Nhật Bản đã công nhận quyền bảo vệ giọng nói của con người trước làn sóng AI tạo sinh.

スマホ農場 (Sumaho noujou)

Nghĩa đen là “trang trại điện thoại thông minh”, “sumaho noujou” dùng để chỉ những hệ thống vận hành hàng loạt điện thoại nhằm tạo tương tác giả trên mạng xã hội. Thông qua các chương trình tự động, những hệ thống này có thể tăng lượt thích, lượt theo dõi, lượt xem hoặc lượt nhấp vào quảng cáo, từ đó thao túng thuật toán và làm sai lệch mức độ phổ biến thực tế của một nội dung.

データセンター (Deta senta)

Từ này dùng để chỉ các “trung tâm dữ liệu” (data center), nơi tập trung hệ thống máy chủ và các thiết bị công nghệ nhằm phục vụ việc lưu trữ, xử lý và truyền tải thông tin.

Năm 2026, sự phát triển mạnh mẽ của trí tuệ nhân tạo đã làm gia tăng nhu cầu xây dựng trung tâm dữ liệu. Tuy nhiên, việc các cơ sở này tiêu thụ lượng lớn điện năng và nước cũng khiến dư luận đặt ra những vấn đề liên quan đến môi trường và hạ tầng địa phương. 

フィジカルAI (Fijikaru AI)

Nghĩa đen là “trí tuệ nhân tạo vật lý” (physical AI), từ này dùng để chỉ việc ứng dụng AI vào các thiết bị và hệ thống có khả năng tương tác trực tiếp với thế giới thực. Khác với những công cụ AI chủ yếu xử lý thông tin trên máy tính, AI vật lý có thể được tích hợp vào robot, thiết bị bay không người lái, phương tiện tự hành hoặc máy móc công nghiệp, giúp chúng nhận biết môi trường xung quanh và thực hiện một số nhiệm vụ tự động.

Kinh tế và xu hướng tiêu dùng

キオクシア (Kioxia)

Kioxia là một trong những nhà sản xuất chip nhớ và linh kiện bán dẫn lớn tại Nhật Bản. Năm 2026, khi nhu cầu chip nhớ phục vụ các hệ thống trí tuệ nhân tạo tăng mạnh, giá cổ phiếu công ty cũng nhảy vọt và vượt mặt cả Toyota. Tuy nhiên, sau giai đoạn tăng trưởng ấn tượng, cổ phiếu Kioxia cũng ghi nhận những đợt sụt giảm đáng kể, làm dấy lên lo ngại về nguy cơ hình thành bong bóng đầu tư trong lĩnh vực AI. 

Xem thêm: Lĩnh vực chip của Nhật “hồi sinh” nhờ AI?

消費税1% (Shouhizei 1%)

Shouhizei 1% nghĩa là “thuế tiêu dùng 1%”, đề cập đến đề xuất giảm thuế tiêu dùng đối với thực phẩm và đồ uống tại Nhật Bản. Tháng 10/2026, nội các của Thủ tướng Takaichi Sanae đã thông qua dự luật giảm thuế tiêu dùng đối với nhóm hàng này từ 8% xuống còn 1% trong hai năm, bắt đầu từ tháng 4/2027. Chính sách được đề xuất nhằm giảm bớt gánh nặng chi tiêu cho người dân trước tình trạng giá cả sinh hoạt tăng cao.

ナフサ (Nafusa)

Đây là cách gọi tiếng Nhật của “naphtha” - một sản phẩm từ quá trình lọc dầu được sử dụng làm nguyên liệu sản xuất nhựa, bao bì và nhiều sản phẩm công nghiệp khác. Năm 2026, xung đột tại Trung Đông khiến thị trường năng lượng biến động, đẩy giá naphtha tăng cao và làm gián đoạn nguồn cung. Tình trạng này ảnh hưởng đến nhiều ngành sản xuất tại Nhật Bản, đặc biệt là các doanh nghiệp phụ thuộc vào nguyên liệu nhựa và bao bì. 

だけ弁当 (Dake bentou)

Có thể hiểu là “cơm hộp chỉ có một món ăn kèm”, “dake bento” chỉ dòng sản phẩm cơm hộp tối giản của chuỗi cửa hàng tiện lợi giá rẻ Lawson. Loại cơm hộp này còn được gọi là “Ittentoppasugi”, gồm cơm trắng và chỉ một món ăn kèm như xúc xích hoặc thịt viên, với số lượng nhiều hơn bình thường. Nhờ mức giá phải chăng chỉ từ 297 yên, những hộp cơm này được người tiêu dùng Nhật Bản ưa chuộng trong bối cảnh chi phí sinh hoạt ngày càng tăng.