Diễn viên lồng tiếng Tsuda Kenjiro thắng kiện, Nhật Bản công nhận quyền bảo vệ giọng nói trước làn sóng AI
Tòa án Tokyo đã đưa ra phán quyết trong vụ việc diễn viên lồng tiếng Tsuda Kenjiro kiện TikTok sử dụng các video có dùng AI làm giả giọng nói của mình. Điều này giúp đặt ra tiền lệ pháp để bảo vệ giọng nói của con người trước làn sóng AI tạo sinh này.
Theo hãng thông tấn AP News, thẩm phán Takahashi Aya trong phiên tòa cho biết: “Giọng nói của con người là biểu tượng thể hiện danh tính và bản sắc cá nhân của người đó, giống như hình ảnh của họ vậy.”
Vì vậy, tòa phán quyết việc sử dụng trái phép giọng nói của một người để lợi dụng sức hút thương mại của họ là hành vi xâm phạm “quyền công khai hình ảnh” (right of publicity) của họ.
“Quyền công khai hình ảnh” là quyền bảo vệ giá trị thương mại gắn với tên tuổi, hình ảnh và những đặc điểm nhận diện của người nổi tiếng. Tại Nhật Bản, quyền này đã được Tòa án Tối cao công nhận là một quyền được pháp luật bảo vệ từ năm 2012.
Từ vụ kiện của Tsuda Kenjiro
Tsuda Kenjiro là một Seiyuu - nghệ sĩ lồng tiếng biểu tượng của ngành công nghiệp hoạt hình anime Nhật Bản. Với chất giọng trầm khàn đặc trưng, nam nghệ sĩ từng đảm nhiệm lồng tiếng cho nhiều nhân vật được yêu thích trong các bộ anime nổi tiếng, như Jujutsu Kaisen với nhân vật Nanami Kento.
Vụ kiện diễn ra khi một tài khoản TikTok có tên “Nanami” chuyên đăng tải các nội dung kể chuyện audio với giọng đọc được tạo ra từ các phần mềm AI tạo sinh. Tuy nhiên, giọng đọc này lại rất giống với chất giọng đặc trưng của Tsuda Kenjiro, đến mức nhiều người xem đã tin rằng chính nam diễn viên đã thực hiện lồng tiếng cho các video này.
Xem thêm: Diễn viên lồng tiếng Tsuda Kenjiro kiện TikTok vì bị AI sử dụng giọng nói
Sau đó, phía nam diễn viên Tsuda Kenjiro đã khởi kiện công ty vận hành TikTok tại Nhật Bản và yêu cầu gỡ bỏ những nội dung sử dụng AI mô phỏng giọng nói của mình mà không được cho phép. Phía TikTok đưa ra lập luận rằng đây chỉ là “một giọng nam phổ biến” và không liên quan đến nam diễn viên.
Trong quá trình xét xử, chủ tài khoản “Nanami” nói trên đã xóa kênh TikTok của mình, nên những nội dung “mô phỏng giọng nói” cũng biến mất theo. Vì vậy, Tòa án Tokyo cũng bác bỏ yêu cầu buộc TikTok xóa các nội dung trên vì chúng không còn tồn tại.
Luật sư của Tsuda Kenjiro cho biết họ không có ý định kháng cáo, đồng thời cho rằng những lập luận cốt lõi mà họ đưa ra đã được tòa công nhận về mặt nguyên tắc.
Mở ra tiền lệ pháp chưa từng có cho quyền bảo vệ giọng nói
Trước đó, Nhật Bản chưa có quy định rõ ràng nào về “quyền bảo vệ giọng nói” trong số các quyền bảo vệ bản sắc danh tính và sở hữu trí tuệ của con người. Bản thân giọng nói của một người cũng chưa từng được bảo hộ trực tiếp theo luật bản quyền.
Vì vậy, việc Tòa án Tokyo đưa yếu tố “đặc điểm âm thanh” (giọng nói) vào phạm vi có thể được bảo vệ theo quyền công khai đã tạo ra một tiền lệ pháp cực kỳ quan trọng. Điều này giúp củng cố việc bảo vệ quyền lợi của các diễn viên lồng tiếng và các nghệ sĩ biểu diễn sử dụng giọng nói khác, nhất là trong bối cảnh công nghệ AI có thể sao chép giọng nói con người gần như y hệt.
Phán quyết của Tòa án Quận Tokyo cũng nối tiếp những tranh luận pháp lý đang diễn ra tại Nhật Bản về việc sử dụng hình ảnh và giọng nói trong thời đại AI.
Tháng 8/2026, một nhóm nghiên cứu thuộc Bộ Tư pháp Nhật Bản đã công bố báo cáo về việc sử dụng trái phép hình ảnh, giọng nói và những đặc điểm nhận diện khác của cá nhân trong môi trường công nghệ AI.
Báo cáo cho rằng giọng nói cũng có thể được xem xét trong phạm vi bảo vệ của quyền công khai dựa trên những nguyên tắc từng được Tòa án Tối cao đưa ra.
Giáo sư Kaneko Toshiya, chuyên gia luật sở hữu trí tuệ tại Đại học Meiji, nhận định phán quyết của Tòa án Quận Tokyo phù hợp với các tiền lệ của Tòa án Tối cao cũng như những quan điểm học thuật gần đây. Theo ông, phán quyết này có thể tạo cơ sở thuận lợi hơn để những người bị sử dụng giọng nói trái phép yêu cầu bồi thường hoặc đề nghị tòa án ngăn chặn hành vi vi phạm.
kilala.vn
Nguồn: AP News, Asahi Shimbun
Đăng nhập tài khoản để bình luận