Diễn viên lồng tiếng Tsuda Kenjiro kiện TikTok vì bị AI sử dụng giọng nói

Nam diễn viên lồng tiếng Nhật Bản Tsuda Kenjiro vừa đệ đơn kiện TikTok và yêu cầu nền tảng này gỡ bỏ các video sử dụng AI để làm giả giọng nói của mình. Đây được xem là trận chiến pháp lý đầu tiên tại Nhật Bản để bảo vệ quyền lợi của các diễn viên lồng tiếng trước làn sóng AI tạo sinh này.

Tsuda Kenjiro là một Seiyuu - nghệ sĩ lồng tiếng biểu tượng của ngành công nghiệp hoạt hình anime Nhật Bản. Với chất giọng nam trầm khàn đầy mê hoặc, nam nghệ sĩ đã chinh phục trái tim khán giả trên toàn thế giới qua những vai diễn lồng tiếng như Kento Nanami trong bộ anime Jujutsu Kaisen, Seito Kaiba trong Yu-Gi-Oh! hay Kishibe trong Chainsaw Man và vô số phim ảnh cùng trò chơi điện tử khác.

Và gần đây, trên nền tảng TikTok đã xuất hiện một tài khoản ẩn danh chuyên đăng tải các nội dung kể chuyện audio với giọng đọc được tạo bởi các phần mềm AI tạo sinh. Đáng nói, âm sắc của giọng đọc này lại rất giống với chất giọng đặc trưng của Tsuda Kenjiro, đến mức nhiều người xem đã tin rằng chính nam diễn viên đã thực hiện lồng tiếng cho các video này. Hàng loạt bình luận xuất hiện bên dưới nội dung nhắc tên nam diễn viên cho thấy mức độ tương đồng giữa giọng AI và giọng người thật giống nhau đến mức khó có thể phân biệt.

Sau đó, Tsuda Kenjiro đã đệ đơn khởi kiện và yêu cầu TikTok gỡ bỏ các video có sử dụng giọng AI này. Trong hồ sơ vụ kiện, từ tháng 7/2024 đến tháng 9/2025, tài khoản này đã đăng tải ít nhất 188 video, thu hút hơn 200 nghìn người theo dõi và kiếm được khoản doanh thu quảng cáo ước tính từ 500.000 đến 750.000 yên mỗi tháng thông qua hệ thống kiếm tiền của TikTok.

Nói cách khác, giọng nói - thứ cần phải trải qua nhiều năm rèn luyện và là thương hiệu của một nghệ sĩ lồng tiếng - bỗng dưng trở thành công cụ của người khác mà không hề có sự cho phép.

Cuộc chiến pháp lý chưa từng có tiền lệ ở Nhật Bản

Đội ngũ pháp lý của Tsuda Kenjiro cho rằng việc sử dụng AI để mô phỏng giọng nói của nam diễn viên đã vi phạm quyền kiểm soát việc khai thác thương mại hình ảnh, danh tính và các đặc điểm nhận diện của người nổi tiếng. Đồng thời, phía nguyên đơn cũng viện dẫn Đạo luật Phòng chống cạnh tranh không lành mạnh của Nhật Bản - cấm hành vi gây nhầm lẫn với hình ảnh của thương hiệu nổi tiếng - để củng cố lập luận.

Về phía TikTok, nền tảng này đã yêu cầu bác bỏ các cáo buộc và cho rằng giọng nói trong các video chỉ là “một giọng nam phổ biến”, không mang phong cách đặc trưng nào đủ rõ ràng để khẳng định giọng AI này “bắt chước” Tsuda Kenjiro. Theo họ, sự tương đồng này chỉ là cảm nhận mang tính chủ quan từ phía người nghe.

Vụ kiện này nhanh chóng thu hút sự quan tâm đặc biệt từ giới luật sư, nghệ sĩ và cộng đồng công nghệ trí tuệ nhân tạo tại Nhật vì đây là lần đầu tiên vấn đề “sử dụng giọng nói của một người cho các hoạt động tạo sinh AI” chính thức được đưa ra tòa.

Các chuyên gia nhận định nếu tòa án đưa ra các phán quyết có lợi cho nam diễn viên Tsuda Kenjiro, điều này sẽ tạo ra một tiền lệ pháp cực kỳ quan trọng cho ngành giải trí Nhật Bản trong tương lai.

Khi đó, các nền tảng mạng xã hội buộc phải chịu trách nhiệm pháp lý với các nội dung mô phỏng chân thực deepfake được đăng tải trên hệ thống của họ. Bên cạnh đó, quyền bảo vệ bản sắc danh tính và sở hữu trí tuệ của con người cũng sẽ được mở rộng sang “đặc điểm âm thanh” (giọng nói) - yếu tố vốn nằm trong vùng xám pháp lý Nhật Bản từ trước đến nay.

diễn-viên-lông-tiếng-nhật-bản-phản-đối-sử-dụng-ai-mô-phỏng-giọng-nói — Nhiều diễn viên lồng tiếng Nhật Bản cũng đã lên tiếng phản đối sử dụng AI tạo sinh mô phỏng giọng nói. Ảnh: @NOMORE_MUDAN X

Ranh giới nào cho AI trong ngành công nghiệp sáng tạo?

Trong vài năm gần đây, sự bùng nổ của công nghệ AI tạo sinh đã làm dấy lên không ít tranh cãi trong ngành công nghiệp sáng tạo, khi tác phẩm của các nghệ sĩ và danh tính của chính họ bị khai thác trái phép trong các hoạt động sử dụng AI.

Các bản nhạc, kịch bản, hình ảnh hay tranh vẽ của ngành sáng tạo bị AI thu thập và sử dụng nguồn dữ liệu đó để đào tạo hệ thống mà không trả phí bản quyền cho nghệ sĩ và cũng chưa nhận được sự đồng ý của nghệ sĩ. Tiếp theo đó, các công nghệ mô phỏng từ AI cũng sử dụng trái phép hình ảnh, giọng nói của con người - là thứ vốn thuộc về bản sắc và danh tính cá nhân của người đó.

Điều đáng nói là công nghệ ấy đang trực tiếp cạnh tranh với chính những người đã tạo nên dữ liệu cho nó.

Đó cũng là lý do mà ngành sáng tạo trên toàn thế giới đang ngày càng lên tiếng phản đối việc sử dụng AI không kiểm soát. Trước đó, Studio Ghibli đã yêu cầu OpenAI ngừng sử dụng tác phẩm của họ để đào tạo AI. Nữ diễn viên Scarlett Johansson cũng từng có tranh chấp liên quan đến việc AI mô phỏng giọng nói của cô. Còn ở trung tâm điện ảnh Hollywood cũng từng xảy ra cuộc đình công của nghiệp đoàn SAG-AFTRA về việc diễn viên bị thay thế hoặc sao chép hình ảnh bằng AI.

Giờ đây, khi công nghệ AI tạo sinh ngày càng phổ biến, câu hỏi lớn nhất không còn là “AI có thể làm được gì?”, mà nên là “AI được phép đi xa đến đâu để bảo vệ bản sắc danh tính và quyền sở hữu trí tuệ của con người?”.

kilala.vn

Nguồn: Tokyo Weekender