Fukucha: Chén trà đón phúc ngày đầu năm mới của người Nhật

Vào dịp năm mới, bên cạnh mâm cỗ Osechi truyền thống và rượu xuân O-toso, người Nhật còn có thói quen thưởng thức một loại trà may mắn gọi là Fukucha. Đây được xem là “chén trà đón phúc”, mang theo ước nguyện bình an, khỏe mạnh và hạnh phúc cho năm mới.

Fukucha là gì?

Là một trong những quý ngữ (kigo) của năm mới, Fukucha (福茶 - Phúc Trà) là loại trà may mắn thường được uống vào đầu năm hoặc dịp lễ Setsubun, mang ý nghĩa cầu chúc bình an, hạnh phúc, sống lâu khỏe mạnh. Trong các ghi chép thời Edo, người dân uống trà Fukucha suốt mùa Tết, có khi đến hết rằm tháng Giêng. 

Trước đây, nước dùng để pha trà là nước giếng được múc vào lúc bình minh ngày đầu năm mới, gọi là Wakamizu (若水). Ngày nay thì đơn giản hơn, người ta lấy Wakamizu từ dòng nước sạch đầu tiên vào sáng mồng một. Sau khi đun sôi cùng lá trà sencha thì rót vào bát trà có sẵn 3 hạt đậu, tảo kombu buộc nút, một quả mơ muối umeboshi, có thể cho thêm bột tiêu Nhật Bản sansho. Khi pha, nhiều người còn gửi gắm lời chúc về sức khỏe và hạnh phúc cho người thưởng thức trong suốt một năm sắp tới.

Nguồn gốc của Fukucha: chén trà xua tan dịch bệnh

Tương truyền, vào thời Heian (794-1185), khi kinh đô bùng phát dịch bệnh, một vị sư tăng là Kuya Shonin đã mơ thấy điềm báo rằng: nếu cho dân chúng uống trà đã dâng lên Quan Âm thì tai ương sẽ qua đi. Ông làm theo giấc mộng và những bệnh nhân uống trà đều dần hồi phục. 

Có giai thoại cho rằng Thiên hoàng Murakami khi lâm bệnh cũng đã uống loại trà này và khỏi bệnh ngay sau đó. Sau đó vào mỗi dịp năm mới, Thiên hoàng Murakami đều uống trà pha mơ muối. Vì đây là loại trà do Thiên hoàng dùng, nên được gọi là ou-buku-cha (皇服茶 - Hoàng Phục Trà). Về sau, do chữ “Phục” đồng âm với chữ “Phúc”, dân gian bắt đầu gọi trà này là “fukucha - 福茶”. Vì thế, Fukucha trở thành chén trà chúc phúc đầu năm mới, gắn liền với lời chúc sức khỏe và phúc lành. 

Đến thời Muromachi, người Nhật bắt đầu cho thêm tảo kombu buộc nút, đậu nành hoặc đậu đen vào trà. Trong tiếng Nhật, chữ “kombu” phát âm gần giống với “kobu” trong từ “yorokobu”, nghĩa là vui vẻ, hạnh phúc. Còn đậu (mame) được cho là có thể xua đuổi vận rủi, mang lại sức khỏe và sự bền bỉ, chăm chỉ và kiên trì. Ngày nay, trà Fukucha được kết hợp thêm nhiều nguyên liệu khác như gạo lứt rang, hạt dẻ cùng với nhiều loại lá trà khác nhau như trà Houjicha, trà Awabancha, trà Goishicha hay các loại hồng trà đen Wakoucha.  

Lợi ích sức khỏe của Fukucha  

Trong các bữa tiệc năm mới ở Nhật thì rượu sake là thứ không thể thiếu, nhưng với những ai không uống được rượu thì trà Fukucha là một lựa chọn nhẹ nhàng hơn để thay thế. Không chỉ gợi không khí ấm áp đầu năm, vị mặn dịu của mơ muối hòa cùng hương thơm nhẹ nhàng của trà cũng rất hợp khi dùng kèm với các món Osechi truyền thống.