Năm Ngọ trong văn hóa Nhật Bản

Về phương hướng, hướng Ngọ tương ứng với phương Nam. Còn trong hệ thống 12 canh giờ thì giờ Ngọ kéo dài từ khoảng 11 giờ trưa đến 1 giờ chiều. 12 giờ trưa được gọi là giờ “chính ngọ”  (tiếng Nhật: 正午 - shogo). Trước buổi trưa thì được gọi là “ngọ tiền” - (午前 - gozen), còn sau giờ trưa thì được gọi là “ngọ hậu” (午後 - gogo). 

Thành ngữ tiếng Nhật liên quan đến ngựa

Là loài vật đã gắn liền với người dân Nhật Bản từ thời cổ đại, hình tượng của những chú ngựa cũng xuất hiện dày đặc trong kho tàng thành ngữ, tục ngữ Nhật Bản. Dưới đây là một số thành ngữ trong tiếng Nhật có liên quan đến ngựa: 

• 馬の耳に念仏 (Uma no mimi ni nenbutsu): “Niệm Phật tai ngựa”, ngụ ý là những lời chỉ bảo, khuyên răn đều vô nghĩa, vô dụng khi người nghe không hiểu hoặc không muốn lắng nghe, cứ như “niệm Phật cho ngựa nghe” vậy. Câu này tương tự như thành ngữ “đàn gảy tai trâu”, “nước đổ đầu vịt” trong tiếng Việt.

• 馬が合う (Uma ga au): thành ngữ này dùng để chỉ những người có tính cách tương đồng, hòa hợp, ăn ý với nhau, được cho là bắt nguồn từ hình ảnh kỵ sĩ cưỡi ngựa nhịp nhàng trên chiến mã thân thiết của mình.
  
• 人間万事塞翁が馬 (Ningen banji saiou ga uma): “Đời người như con ngựa của Tái ông”. Thành ngữ này bắt nguồn từ câu chuyện cổ “Tái ông thất mã”, khi con ngựa của Tái ông bị xổng mất, nhưng sau đó lại trở về cùng một con ngựa khác tốt hơn. Sau đó con trai của ông cưỡi con ngựa mới và bị ngã gãy chân, nhưng nhờ vậy mà anh ta không bị triều đình bắt đi ra trận. Câu thành ngữ này ngụ ý rằng, đời người họa phúc khó lường, chuyện tưởng chừng là xui rủi rất có thể là điều may mắn, và ngược lại.
  

• 生き馬の目を抜く (Iki-uma no me wo nuku): nghĩa đen là “móc mắt ngựa sống”, dùng để chỉ hành vi trục lợi bằng thủ đoạn tinh vi, quyết liệt, đôi khi là bất hợp pháp. 
  
• 下馬評 (Geba-hyou):  “Lời đồn khi xuống ngựa”, dùng để ám chỉ những lời đồn đại vô bổ từ những người chẳng liên quan. Thành ngữ này bắt nguồn từ thời xưa, khi người ta xuống ngựa, những người giữ ngựa và các thuộc hạ của chủ ngựa thường buôn chuyện phiếm trong lúc chờ chủ nhân. 
  
• 尻馬に乗る (Shiri-uma ni noru): “Cưỡi ngựa theo đuôi”, dùng để chỉ hành động a dua, bắt chước hành động hoặc lời nói theo người khác mà không suy nghĩ.
  
• 馬脚をあらわす (Bakyaku wo arawasu): nghĩa đen là “lộ móng ngựa”, dùng để chỉ việc để lộ bản chất thật hoặc điểm yếu của mình.

Năm Bính Ngọ (Hinoe-uma) có thật sự là năm xui xẻo với phụ nữ?

Năm Bính Ngọ trong tiếng Nhật là Hinoe-uma (丙午), còn được gọi là năm “Ngựa lửa” vì theo hệ Can chi Ngũ hành, cả Thiên can (Bính) và Địa chi (Ngọ) đều thuộc hành Hỏa. 

Theo quan niệm của người Nhật, những bé gái sinh vào năm Bính Ngọ thường có tính khí nóng nảy, hay gặp trắc trở trong hôn nhân hoặc “khắc chồng”. Nguyên nhân được cho là vào thời Edo, có một người phụ nữ tuổi Bính Ngọ đã phóng hỏa cả thành Edo vì người mình yêu và bị thiêu cháy đến chết. Từ đó hình thành nên định kiến phụ nữ tuổi Bính Ngọ thường có tính khí không tốt và dễ mang lại tai họa. 

Dù mang tính mê tín dị đoan, đã từng có lúc người Nhật tránh sinh con vào năm Bính Ngọ, hoặc che giấu năm sinh của đứa trẻ sinh vào năm này. Trong năm Bính Ngọ gần nhất (1966), tỉ lệ sinh tại Nhật đột ngột giảm mạnh, tạo một vết lõm lớn trong lịch sử tháp dân số của Nhật Bản. 

kilala.vn