NỘI DUNG BÀI VIẾT

    Khám phá những vùng trồng trà trứ danh của Nhật Bản

    Khám phá những vùng trồng trà trứ danh của Nhật Bản

    Trong bài viết kỳ này của chuyên mục “8 chuyện trà”, hãy cùng Kilala bước vào hành trình khám phá những vùng trồng trà tại xứ Phù Tang. Hầu hết các tỉnh thành ở Nhật Bản đều có những vườn trà và loại trà đặc trưng riêng, nhưng trong số đó có những miền đất được thiên nhiên ưu đãi để tạo nên những lá trà hảo hạng.

    Vì sao vùng sản xuất lại quan trọng với chất lượng trà?

    Hương vị của trà chịu ảnh hưởng rất lớn bởi môi trường tự nhiên nơi cây trà được canh tác. Trong đó, ba yếu tố có ảnh hưởng quan trọng nhất là: độ cao và sự biến động nhiệt độ; lượng ánh sáng mặt trời và sương mù; chất lượng đất.

    Chênh lệch nhiệt độ giúp tăng cường hương vị của trà. Ở những vùng mà ngày và đêm có chênh lệch nhiệt độ lớn, cây trà phát triển chậm nên các thành phần umami (L-theanine và axit amin) được tích lũy trong thời gian dài, tạo ra lá trà có hương vị đậm đà.

    Trong khi đó, sương mù làm dịu bớt ánh nắng mặt trời. Như ở các thung lũng sông, sương mù thường hình thành vào buổi sáng sẽ làm dịu bớt ánh nắng trực tiếp chiếu vào cây trà. Lá trà sinh trưởng tại khu vực này sẽ phát triển mỏng hơn, đồng thời quá trình chuyển hóa theanine thành catechin bị ức chế, giúp bảo tồn vị umami và vị ngọt trong lá trà.

    suong-som
    Ảnh: chagocoro.jp

    Sự khác biệt về loại đất ảnh hưởng đến độ thoáng khí và khả năng thoát nước, điều này có thể ức chế hoặc thúc đẩy sự phát triển của cây trà. Hơn nữa, quá trình hấp thụ và giải phóng dưỡng chất trong đất ảnh hưởng rất lớn đến lượng dinh dưỡng mà cây nhận được. Chẳng hạn trên đất tro núi lửa, trà thường phát triển hương vị mạnh, đậm đà, trong khi ở vùng núi, việc trồng trà xanh sencha với hương thơm dễ chịu và hậu vị thanh khiết lại dễ dàng hơn.

    Các vùng trồng trà nổi tiếng của Nhật Bản

    Ở xứ Phù Tang, các đồn điền trà trải dài từ tỉnh Akita ở phía bắc đến tỉnh Okinawa ở phía nam. Tuy nhiên, phần lớn sản lượng tập trung ở nửa phía nam của đất nước, nơi có khí hậu và địa hình phù hợp hơn. Nhiệt độ các vùng này ôn hòa và ấm áp, với mức nhiệt trung bình từ 10 đến 18 độ C và lượng mưa hằng năm có thể lên đến 1.500mm.

    Theo thống kê của Bộ Nông nghiệp, Lâm nghiệp và Thủy sản Nhật Bản, ba tỉnh thành có diện tích trồng trà lớn nhất trong năm tài chính 2025 lần lượt là Shizuoka, Kagoshima và Mie, chiếm khoảng 70% tổng diện tích toàn quốc. Ngoài ra cũng có những vùng không ghi dấu ấn bằng sản lượng mà bằng chất lượng trà hảo hạng, như Kyoto với trà Uji, Fukuoka với trà Yame hay Saitama với trà Sayama.

    Shizuoka Thủ phủ trà xanh

    Tỉnh Shizuoka nằm dọc theo bờ biển Thái Bình Dương ở miền trung Honshu, là vùng sản xuất trà số 1 Nhật Bản. Nơi đây sản xuất khoảng 40% sản lượng trà của cả nước, nên có danh xưng là “thủ phủ trà xanh”.

    Khí hậu ôn hòa chịu ảnh hưởng của đại dương, lượng mưa dồi dào và đất núi lửa giàu khoáng chất dưới chân núi Phú Sĩ là những điều kiện lý tưởng cho việc trồng trà. Tại đây, những đồn điền trà xanh mướt trải dài khoảng 150km từ Đông sang Tây, với chênh lệch độ cao lên đến hơn 1.000m.

    shizuoka
    Ảnh: Rosevear Tea

    Nhờ địa hình đa dạng, chỉ riêng tỉnh đã có khoảng 20 vùng trồng trà. Mặc dù thường gọi chung là "trà Shizuoka" (Shizuoka-cha), nhưng mỗi vùng đều có thương hiệu trà riêng. Trong số đó, Kawane-cha, Kakegawa-cha và Honyama-cha đặc biệt nổi tiếng.

    Loại trà được sản xuất chủ yếu tại Shizuoka là sencha, trong đó hơn 70% là fukamushi sencha (trà hấp sâu). Phản ánh địa hình và khí hậu đa dạng của tỉnh, sencha ở Shizuoka mang đến nhiều hương vị khác nhau, từ loại cổ điển với hương cỏ và vị umami đặc trưng ​​đến những loại trà nhẹ nhàng và tinh tế hơn. Đặc biệt, Shizuoka là nơi khai sinh ra giống trà Yabukita hiện đang thống trị các vườn trà Nhật Bản.

    kakegawa-cha
    Fukamushi sencha của thành phố Kakegawa. Ảnh: howaen.com

    Xem thêm: Khám phá các giống trà matcha nổi tiếng của Nhật Bản

    Kagoshima Ngôi sao đang lên của trà Nhật

    Được thiên nhiên ưu đãi với đất tro núi lửa màu mỡ, ánh nắng dồi dào và khí hậu cận nhiệt đới ấm áp, các cánh đồng trà của Kagoshima có mùa vụ dài hơn nhiều nơi khác ở Nhật Bản. Nông dân ở đây thu hoạch vụ trà xuân đầu tiên (shincha) vào tháng 3, sớm hơn so với hầu hết các vùng. Trong những thập kỷ gần đây, diện tích trồng trà của tỉnh đã gia tăng đáng kể và cạnh tranh với Shizuoka về sản lượng.

    kagoshima-cha
    Ảnh: cha-ology.com

    Kagoshima nổi tiếng nhất với sencha và bancha (được thu hoạch từ lần ra búp thứ hai của sencha vào giữa mùa hè và mùa thu). Trà Kagoshima thường ngọt và ít chát, với vị umami đậm đà, tạo cảm giác tròn trịa khi thưởng thức. Tỉnh hiện cũng đầu tư mạnh vào sản xuất matcha, xây dựng các cơ sở chế biến hiện đại. Kagoshima cũng dẫn đầu trong sản xuất trà hữu cơ với nhiều trang trại đạt chứng nhận hữu cơ JAS.

    Một khía cạnh thú vị trong sản xuất của Kagoshima là việc áp dụng rộng rãi các kỹ thuật che bóng cả với trà sencha để tăng cường vị umami. Ở những nơi khác, phương pháp này được gọi là kabusecha (nghĩa đen là "trà che phủ"), thường dành với các loại trà cao cấp như tencha (để sản xuất matcha) hoặc gyokuro, nhưng ở Kagoshima thì đây là tiêu chuẩn cơ bản.

    Vùng trồng trà nổi bật của tỉnh có thể kể đến là Chiran (nổi tiếng với trà sencha cao cấp), Kirishima (trà vùng cao với hương hoa) và Ei (tiên phong trong nông nghiệp hữu cơ). Đặc biệt, Chiran nổi tiếng khi sở hữu các loại trà đoạt nhiều giải thưởng tại các cuộc thi trà ở Nhật Bản.

    chiran
    Sencha Chiran. Ảnh: myjapanesegreentea.com

    Uji Cái nôi của matcha

    Nếu là người yêu thích matcha, hẳn không thể không biết đến Uji vùng đất của những loại matcha hảo hạng. Trà Uji là thuật ngữ chung chỉ trà được sản xuất tại thành phố Uji của Kyoto và các vùng lân cận (thị trấn Ujitawara, thị trấn Wazuka, thị trấn Kasagi, làng Minamiyamashiro…). Vùng này sản xuất các loại trà cao cấp, chủ yếu là matcha, gyokuro và tencha (lá trà thô để nghiền thành matcha).

    Lịch sử trà Uji bắt đầu từ thế kỷ 13, khi Thiền sư Eisai mang hạt giống trà từ Trung Quốc về Nhật, và đệ tử của ông là Thiền sư Myoe Shonin đã trồng chúng ở khu vực ngoại ô Kyoto. Trong những thế kỷ tiếp theo, trà - mà đặc biệt là matcha nơi đây, được mệnh danh là ngon nhất cả nước.

    uji
    Ảnh: Hello Matcha

    Địa lý của khu vực này hoàn toàn lý tưởng cho việc trồng trà. Những ngọn đồi phủ đầy sương mù từ sông Uji, đất sét giàu khoáng chất và giữ nước, nhiệt độ ban đêm mát mẻ làm chậm sự phát triển của lá, giúp tập trung các axit amin mà đặc biệt là L-theanine, tạo ra hương vị umami đậm đà. Mùa hè nóng và mùa đông lạnh ở Uji cũng giúp phát triển những hương vị phong phú.

    Yếu tố môi trường kết hợp với hàng thế kỷ tôi luyện về kỹ thuật làm trà đã khiến thương hiệu trà Uji đồng nghĩa với sự xuất sắc trong trà Nhật Bản. Và trà Uji thì nổi tiếng vì chất thay vì lượng, khi sản lượng chỉ chiếm khoảng 3% cả nước.

    uji-usucha
    Ảnh: Klook

    Mie Vùng đất giàu tiềm năng

    Tỉnh Mie nằm giữa Kyoto và Shizuoka, trên bờ biển phía đông Nhật Bản. Đây là vùng sản xuất trà lớn thứ ba cả nước nhưng vẫn tương đối ít được biết đến tại thị trường nước ngoài. Trà sản xuất tại tỉnh Mie được gọi chung là Ise-cha và đây là một trong những sản phẩm thương hiệu Mie được chứng nhận. Các giống trà chính là Yabukita, Sayama Kaori, Okumidori và Saemidori.

    mie
    Ảnh: chunichi.co.jp

    Mie được ví như một viên ngọc ẩn, tự hào sở hữu sản lượng trà kabusecha cao nhất và khối lượng trà xuất khẩu để chế biến cao nhất.

    Yame Vùng đất của loại trà gyokuro hảo hạng

    Trà Yame hay Yame-cha là thuật ngữ chung dùng để chỉ trà được sản xuất tại thành phố Yame và các vùng lân cận (huyện Yame, thành phố Chikugo…) ở phía nam tỉnh Fukuoka. Đây là vùng sản xuất trà gyokuro cao cấp (loại trà được che phủ từ 20-30 ngày trước khi thu hoạch), luôn giữ vững vị trí hàng đầu tại cuộc thi trà quốc gia trong nhiều năm liền. Tổng sản lượng của vùng chỉ chiếm khoảng 3-4% thị phần nội địa, nhưng chất lượng trà lại được đánh giá rất cao.

    Làng Hoshino ở thành phố Yame, trung tâm của vùng sản xuất, nằm ở lưu vực sông có sự chênh lệch nhiệt độ lớn giữa ngày và đêm, nhiều sương mù buổi sáng, tạo nên môi trường lý tưởng cho việc trồng trà. Đặc điểm nổi bật của trà Yame chính là vị ngọt và umami đậm đà, màu xanh đậm đẹp mắt và hương thơm rong biển.

    yame-gyokuro
    Ảnh: agri.mynavi.jp

    Sayama Quê hương của một trong “Tam đại danh trà”

    Tam đại danh trà của Nhật Bản gồm trà Shizuoka (tỉnh Shizuoka), trà Uji (Kyoto) và cuối cùng là trà Sayama (tỉnh Saitama). Bài ca hái trà của người nông dân nơi đây có câu “色は静岡、香りは宇治よ、味は狭山でとどめさす”, tức “Shizuoka là sắc, Uji là hương, còn Sayama là vị”, ngụ ý ca ngợi vị ngọt đậm đà và vị umami đặc trưng của trà Sayama.

    Khu vực canh tác sencha nằm ở phía Tây Nam tỉnh (xung quanh đồi Sayama). Vì được trồng ở vùng lạnh, gần giới hạn trồng trà ở phía Bắc, lá trà vùng này phát triển dày để chịu được cái lạnh khắc nghiệt. Biến động nhiệt độ lớn cho phép lá trà tích lũy nhiều axit amin, tạo ra một loại trà đậm đà và ngọt ngào.

    Những lá trà dày này sau đó được rang bằng phương pháp độc đáo gọi là "Sayama Hiire" rang ở nhiệt độ cao mà không làm trà đổi màu, tạo nên mùi rang nồng nàn đặc trưng. Mặc dù được sản xuất với số lượng nhỏ và hiếm (chỉ khoảng 1% sản lượng toàn quốc), đây là loại trà cao cấp được nhiều người săn lùng.

    sayama
    Ảnh: PR Times

    Trà tại các tỉnh thành Nhật Bản

    Hầu hết các tỉnh thành xứ Phù Tang đều có những vườn trà, và dưới đây là các thương hiệu trà của địa phương.

    1. Akita: Trà Hiyama (Hiyama-cha) và các loại trà địa phương khác.
    2. Aomori: Kuroishi-cha; hiện gần như không còn được sản xuất, chỉ còn được lưu giữ ở quy mô rất nhỏ như một di sản địa phương.
    3. Iwate: Kesen-cha; một trong những vùng cực bắc bên bờ Thái Bình Dương còn duy trì sản xuất trà thương mại.
    4. Miyagi: Monou-cha; một trong những giới hạn cực bắc của vùng trồng trà thương mại tại Nhật Bản, được canh tác dọc lưu vực sông Kitakami và còn được gọi là "Hyakuhachi-cha" (Trà 108).
    5. Yamagata: Trà vùng Shonai.
    6. Niigata: Murakami-cha.
    7. Tochigi: Kanuma-cha.
    8. Ibaraki: Sashima-cha, Okukuji-cha.
    9. Gunma: Umeda-cha.
    10. Saitama: Sayama-cha; chủ yếu sản xuất sencha, nổi tiếng với kỹ thuật rang "Sayama Hiire" tạo hương vị ngọt đậm.
    11. Chiba: Sakura-cha.
    12. Tokyo: Tokyo Sayama-cha.
    13. Kanagawa: Ashigara-cha.
    14. Yamanashi: Nanbu-cha.
    15. Nagano: Akaishi Meicha và các loại trà địa phương khác.
    16. Toyama: Batabata-cha; trà hậu lên men (kurocha) vẫn được lưu truyền tại Hiradani, thị trấn Asahi.
    17. Ishikawa: Nakai-cha.
    18. Shizuoka: Honyama-cha, Kawane-cha, Kakegawa-cha; vùng trồng trà có diện tích lớn nhất Nhật Bản, nổi tiếng với sencha cao cấp.
    19. Aichi: Nishio-cha; nổi tiếng là vùng sản xuất tencha nguyên liệu làm matcha.
    20. Gifu: Mino-cha (Shirakawa-cha, Ibi-cha...).
    21. Mie: Ise-cha; một trong những địa phương có sản lượng kabusecha lớn nhất Nhật Bản.
    22. Shiga: Omi-cha (Asamiya-cha, Tsuchiyama-cha...).
    23. Kyoto: Uji-cha; vùng trà cao cấp với lịch sử lâu đời, nổi tiếng về gyokuro, matcha và tencha. 
    24. Hyogo: Tanba-cha.
    25. Nara: Yamato-cha; một trong những vùng sản xuất kabusecha quan trọng.
    26. Wakayama: Kishu-cha.
    27. Shimane: Izumo-cha, Botebote-cha.
    28. Tottori: Kano-cha.
    29. Okayama: Okayama-cha, Mimasaka-cha, hồng trà, Sakushu Kuromame-cha (trà đậu đen) và Sakushu Bancha.
    30. Yamaguchi: Yamaguchi-cha.
    31. Tokushima: Awa Bancha; trà hậu lên men nổi tiếng của Kamikatsu và Naka, đồng thời lưu giữ văn hóa Furicha (trà đánh bông) tại khu vực Iya Oboke.
    32. Kagawa: Kagawa-cha.
    33. Ehime: Ehime-cha; kỹ thuật sản xuất Ishizuchi Kurocha (trà lên men hậu) được công nhận là Di sản văn hóa dân gian phi vật thể quan trọng của Nhật Bản.
    34. Kochi: Tosa-cha; nổi tiếng với Goishi-cha một loại trà lên men hậu truyền thống.
    35. Fukuoka: Yame-cha; một trong những vùng sản xuất gyokuro và kabusecha hàng đầu Nhật Bản. 
    36. Saga: Ureshino-cha; nổi tiếng với tamaryokucha hấp và trà sao chảo (kamairicha), thường đạt thành tích cao trong các cuộc thi trà.
    37. Nagasaki: Sonogi-cha; một trong những vùng sản xuất tamaryokucha lớn của Nhật Bản.
    38. Kumamoto: Yabe-cha; một trong những vùng sản xuất tamaryokucha chủ lực. 
    39. Oita: Oita-cha.
    40. Miyazaki: Miyazaki-cha; vùng sản xuất lớn của sencha và kamairicha. 
    41. Kagoshima: Chiran-cha, tencha; vùng trà lớn thứ hai về diện tích.
    42. Okinawa: Yanbaru-cha; đồng thời lưu giữ văn hóa thưởng trà Bukubuku-cha với lớp bọt đặc trưng.

    kilala.vn

    8 CHUYỆN TRÀ 

    Kể từ khi xuất hiện, trà ở Nhật Bản đã tự mình hình thành nên một nền văn hóa trà đặc trưng và không thể tách rời với văn hóa xứ Phù Tang. Mỗi loại trà đều kể cho mình một câu chuyện rất riêng, là kết tinh của hàng trăm năm trau dồi, gìn giữ tinh hoa và không ngừng phát triển của người làm trà Nhật Bản. Trong series 8 CHUYỆN TRÀ , hãy cùng Kilala dạo bước qua thế giới trà Nhật Bản, nơi những câu chuyện về tinh hoa văn hóa xứ Phù Tang được gói gọn trong sắc, thanh, hương, vị của từng lá trà. 

    Theo dõi các bài viết về trà trong chuyên mục 8 CHUYỆN TRÀ của Kilala nhé! 

    Category

    Bình luận không được chứa các ký tự đặc biệt!

    Vui lòng chỉnh sửa lại bình luận của bạn!