Người Nhật ăn cá nóc từ khi nào?

Cá nóc nổi tiếng là loài cá chứa độc tố cực mạnh, có thể lấy mạng bất cứ ai ăn nhầm phải chúng. Thế nhưng tại Nhật Bản, loài cá nguy hiểm này lại được xem là món đặc sản cao cấp và có mức giá không hề rẻ chút nào. Cùng Kilala tìm hiểu vì sao món ăn “tử thần” này lại trở thành một trong những biểu tượng đặc trưng của ẩm thực Nhật Bản nhé! 

Đôi nét về món cá nóc Fugu

Bên cạnh cá ngừ vây xanh, cá nóc Fugu là một trong những trân phẩm quý hiếm và đắt giá của đại dương, rất được người Nhật và cả du khách quốc tế yêu thích và ước muốn phải thử một lần trong đời. Thịt cá nóc dai nhẹ, vị thanh thanh, càng nhai càng cảm nhận được hương vị umami lan tỏa trong khoang miệng nên thường được dùng để làm sashimi hay nhúng lẩu để giữ trọn vị tươi ngọt. 

Dù có hương vị thơm ngon, nhưng điều khiến món ăn này được mệnh danh là món ăn “tử thần” chính là vì hầu hết các loài cá nóc có chứa một loại độc tố cực mạnh mang tên TTX (tetrodotoxin), nằm ở trong buồng trứng, gan và nhiều cơ quan nội tạng của cá. TTX được cho là độc gấp 1.000 lần chất kali xyanua, chỉ cần 1-2mg cũng đủ gây tử vong. Hơn nữa là loại độc tố này có thể chịu nhiệt, tức là độc tính không mất đi dù có nấu chín cá. 

Khi bị nhiễm độc, TTX gây ra cảm giác tê rần từ môi, lưỡi và lan xuống tay chân, sau đó là nôn mửa, và nặng hơn là tê liệt thần kinh, suy hô hấp và dẫn đến tử vong chỉ trong 4-5 tiếng.  

Mỹ vị dân gian từng bị cấm trong lịch sử 

Người Nhật được cho là đã bắt đầu ăn cá nóc từ thời sơ khai. Trong các cuộc khảo cổ tại di chỉ gò vỏ sò ở tỉnh Chiba, người ta đã khai quật được những mảnh xương cá nóc có niên đại từ giữa thời kỳ Jomon (khoảng 10.000 năm TCN). Không rõ là người Jomon đã xử lý độc tố cá nóc như thế nào hay cứ để vậy mà ăn, nhưng sau đó người Nhật vẫn tiếp tục ăn cá nóc cho đến thời Edo (1603-1868).  

Vào khoảng cuối thế kỷ 16, lãnh chúa Toyotomi Hideyoshi đã ban lệnh cấm ăn thịt cá nóc sau khi nhiều binh sĩ tử vong vì ăn nhầm loại cá này. Lệnh cấm này được duy trì trong suốt thời Edo, đặc biệt nghiêm khắc đối với tầng lớp võ sĩ. Nếu một samurai bị phát hiện đã ăn cá nóc, cả gia tộc có thể bị tước bỏ danh vị và tịch biên tài sản, bổng lộc vì tội danh “mạo hiểm mạng sống thuộc về lãnh chúa vì lòng tham ăn”. 

Dù vậy, người dân Nhật Bản thời ấy vẫn lén thưởng thức loại cá nguy hiểm này. Trong quyển Ryori Monogatari - một quyển sách nấu ăn thời Edo đã mô tả cách chế biến món canh cá nóc, được gọi là “fuguto-jiru - ふぐとう汁”. Trong đó có ghi lại cách sơ chế cá: “để nấu canh cá nóc, cần lột da cá, bỏ nội tạng, cẩn thận lấy gan cá ra khỏi bụng, rửa sạch cho đến khi hết máu, sau đó ngâm cá trong rượu sake đục, rồi thêm rượu sake trong."