Lo ngại về an toàn trong các lễ hội truyền thống Nhật Bản
Trong năm 2026, Nhật Bản ghi nhận nhiều vụ tai nạn tại các lễ hội truyền thống, một số dẫn đến thương vong và làm dấy lên tranh luận về vấn đề an toàn. Những sự việc này đặt chính quyền, ban tổ chức và những người gắn bó lâu năm với lễ hội trước bài toán làm thế nào để vừa gìn giữ truyền thống lâu đời, vừa đảm bảo an toàn cho người tham gia.
Hàng loạt sự cố thương tâm liên tiếp xảy ra
Vào đầu năm 2026, lễ hội Saidaiji Eyo có lịch sử hơn 500 năm tại tỉnh Okayama xảy ra tai nạn nghiêm trọng. Trong lúc hàng nghìn nam giới đóng khố chen lấn để giành hai thanh gỗ thiêng Shingi, ba người tham gia bất tỉnh, hai người trong đó tử vong. Sau vụ việc, ban tổ chức quyết định hủy hoạt động tranh giành Shingi vào năm 2027 để rà soát và tăng cường các biện pháp phòng ngừa tai nạn.
Tiếp đó, lễ hội kéo kiệu truyền thống Danjiri thường diễn ra vào mùa thu tại Osaka cũng ghi nhận những vụ tai nạn nghiêm trọng, khiến hai người tử vong và nhiều người bị thương.
Vào ngày 10/10/2026 tại thành phố Izumisano, tỉnh Osaka, một cỗ kiệu gỗ lật nhào khi bị kéo ôm cua gấp đã đè lên một người đàn ông 51 tuổi đảm nhiệm công việc hỗ trợ giữ thăng bằng cho kiệu, khiến ông tử vong tại chỗ.
Cùng ngày hôm đó, một người đàn ông 48 tuổi thiệt mạng tại thành phố Izumiotsu trong sự kiện tương tự vì bị mắc kẹt bên dưới kiệu gỗ. Một người theo dõi lễ hội cho biết cỗ kiệu lật nhào ngay khi những người tham gia cố gắng kéo theo nó để rẽ phải.
Chỉ sau đó 1 tuần, vào ngày 17/10/2026, tại lễ hội Saijo, tỉnh Ehime, ông Akihiro Nabae (62 tuổi), phó thị trưởng thành phố Saijo tử vong khi bị cỗ kiệu nặng khoảng 3 tấn đè lên. Tại thời điểm xảy ra tai nạn, 11 cỗ kiệu đang xếp thành hàng ngang để chuẩn bị cho hoạt động Kakikurabe, nơi các đội sẽ cùng so tài sức mạnh và kỹ năng điều khiển kiệu. Trước đó, ông Nabae từng giữ chức giám đốc sở môi trường của thành phố và mới nhậm chức phó thị trưởng vào tháng 07/2026.
Tranh luận giữa duy trì truyền thống và đảm bảo an toàn
Lễ hội là một phần quan trọng trong đời sống văn hoá và là niềm tự hào của nhiều địa phương. Tuy nhiên, những vụ tai nạn gần đây đã làm dấy lên tranh luận về mức độ an toàn cũng như việc có nên tiếp tục tổ chức các hoạt động tiềm ẩn nguy cơ gây thương vong.
Ông Toru Hashimoto, cựu thị trưởng tỉnh Osaka, đã bày tỏ quan điểm trong một chương trình phát sóng của Kansai TV: “Truyền thống rất quan trọng, nhưng tôi hoàn toàn không đồng tình với quan điểm cho rằng phải hy sinh mọi thứ chỉ để gìn giữ truyền thống lễ hội, nhất là khi điều đó có thể cướp đi sinh mạng của trẻ sơ sinh hoặc trẻ nhỏ.”
Các chuyên gia nghiên cứu văn hóa chỉ ra rằng sự gia tăng rủi ro tại các lễ hội truyền thống bắt nguồn từ nhiều nguyên nhân. Ông Hiromichi Kubota, chuyên gia tại Viện Nghiên cứu Quốc gia về Tài sản Văn hóa Tokyo, nhận định rằng việc tạm dừng các lễ hội trong thời gian dài vì đại dịch COVID-19 đã làm đứt gãy quá trình truyền dạy các kỹ năng và kinh nghiệm cần thiết trong việc điều khiển kiệu an toàn cho thế hệ sau.
Ông cho biết vài năm trước, một lễ hội đã được tổ chức trở lại sau một thời gian dài gián đoạn, nhưng một trong những chiếc kiệu trong lễ hội đó đã không được kiểm soát tốt, gây ra thương vong. “Tai nạn xảy ra là do các kỹ thuật cần thiết để điều khiển kiệu đã không được duy trì hoặc truyền đạt đầy đủ,” ông Kubota nhận định.
Bên cạnh đó, tình trạng già hóa dân số và giảm tỷ lệ sinh tại các địa phương khiến số lượng thanh thiếu niên suy giảm, buộc những người lớn tuổi phải gánh vác các nhiệm vụ nặng nhọc về thể lực trong lễ hội. Điều này có thể làm gia tăng nguy cơ xảy ra tai nạn.
Câu hỏi về trách nhiệm khi xảy ra sự cố vẫn là một bài toán phức tạp. Tại những nơi như thành phố Kishiwada - nổi tiếng với lễ hội kéo kiệu Danjiri, chính quyền chỉ hỗ trợ khâu hậu cần, vệ sinh công cộng, phòng ngừa sốc nhiệt cho du khách, trong khi quyền tổ chức và kiểm soát rủi ro thuộc về khoảng 80 hiệp hội khu phố tự quản. Do đó, những quyết định nội bộ của người trực tiếp tham gia sẽ là một trong những yếu tố quan trọng góp phần định hình tương lai của các lễ hội truyền thống.
Kubota cũng chia sẻ thêm rằng chính những người tham gia mới là những người mong muốn ngăn ngừa tai nạn nhất. Ông nói: “Điều khiến các truyền thống này trở nên vô cùng quan trọng đối với những người gìn giữ chúng không phải là chuyện chúng có nguy hiểm hay không, mà nằm ở việc đây là những di sản văn hóa quý giá đã được truyền qua nhiều thế hệ.”
Góc nhìn từ người gắn bó với Danjiri
Đối diện với những ý kiến yêu cầu hủy bỏ các lễ hội Danjiri từ phía công chúng, ông Taketsugu Ugai - người có kinh nghiệm 12 năm đảm nhận vai trò Daikugata (người điều phối trên nóc các kiệu gỗ), lại có góc nhìn khác.
Sinh ra và lớn lên tại Uenocho - một khu phố thuộc thành phố Izumiotsu, tỉnh Osaka, tuổi thơ anh gắn liền với các lễ hội. "Nó giống như không khí vậy - đơn giản là một lối sống," ông Ugai chia sẻ. "Chúng tôi lớn lên cùng trường lớp, nên sự gắn kết từ lễ hội đã có từ rất sớm. Khi vợ tôi chuyển đến từ Tokushima, cô ấy đã rất ngạc nhiên vì mức độ khăng khít giữa chúng tôi. Người ta vẫn thường nói rằng bạn có thể xây nguyên một ngôi nhà chỉ nhờ vào những mối quan hệ có được từ lễ hội Danjiri."
Theo ông, những người tham gia lễ hội Danjiri đều ý thức rất rõ về các mối nguy hiểm tiềm ẩn, nhưng lại khó hình dung bản thân sẽ trở thành nạn nhân. Hơn nữa, niềm vui và sự gắn kết cộng đồng luôn vượt trên nỗi sợ hãi.
Nhớ lại sự cố thương tâm từng cướp đi sinh mạng một người đàn anh trong nhóm, ông Ugai cho biết dù toàn bộ cộng đồng vô cùng đau đớn và phải xem xét lại các biện pháp an toàn, ý nghĩ hủy bỏ lễ hội chưa từng xuất hiện trong tâm trí họ.
“Nếu tôi bị thương hoặc thậm chí thiệt mạng ngoài kia, tôi sẽ không đổ lỗi cho chính quyền,” ông nói. “Chúng tôi tham gia vì muốn như vậy. Người ngoài có thể tranh luận về vấn đề an toàn so với giữ gìn truyền thống, nhưng đối với chúng tôi, hủy bỏ lễ hội không phải là một lựa chọn. Đó là rủi ro mà chúng tôi lựa chọn chấp nhận.”
kilala.vn
Nguồn: Tổng hợp
Đăng nhập tài khoản để bình luận