Inome: Nguồn gốc họa tiết "trái tim" của Nhật Bản
Ngôi chùa Shojuin ở Kyoto nổi tiếng với ô cửa sổ hình trái tim nhìn ra khu vườn thơ mộng, nơi cảnh sắc nhẹ nhàng biến chuyển theo nhịp điệu của thời gian. Tuy nhiên, không phải là biểu tượng cho tình yêu như trong văn hóa phương Tây, "trái tim" này là một họa tiết cổ xưa có ý nghĩa tâm linh quan trọng với người Nhật, bắt nguồn từ mắt của một loài vật.
Inome là gì?
Inome (猪目/猪の目) là họa tiết trang trí có hình dạng giống như trái tim, mô phỏng mắt của lợn rừng. Trong văn hóa Nhật Bản, họa tiết này được xem như một lá bùa hộ mệnh giúp xua đuổi tà ma và mang lại may mắn, thường được chạm khắc ở các đền chùa, lâu đài và trên vũ khí như mũi giáo hay tay cầm của kiếm.
Nguồn gốc của Inome
Họa tiết này được tìm thấy trong các tàn tích và hiện vật từ thời Kofun (250 - 538) và có nhiều giả thuyết xoay quanh sự ra đời của nó.
Một giả thuyết cho rằng Inome bắt nguồn từ niềm tin của người Nhật rằng đôi mắt của những con thú sở hữu sức mạnh xua đuổi ma quỷ.
Một giả thuyết khác cho rằng Inome có nguồn gốc từ Trung Quốc, được du nhập vào Nhật Bản cùng với Phật giáo trong thời kỳ Asuka và Nara. Đức Phật được cho là đã giác ngộ dưới gốc cây Bồ Đề và vì lá cây Bồ Đề có hình trái tim nên Inome dường như được tìm thấy ở nhiều nơi gắn liền với Đức Phật.
Cũng có giả thuyết cho rằng Inome xuất phát từ nền văn hóa tôn thờ "những thứ đáng sợ" của người Nhật. Từ thời xa xưa, người dân xứ hoa anh đào đã cố gắng tránh khỏi thảm họa thiên nhiên bằng cách thờ cúng Tatarigami (祟り神) - thần nguyền rủa. Tatarigami là những vị thần hoặc linh hồn mạnh mẽ, tà ác trong thần thoại Nhật Bản, gây ra tai họa lớn như chiến tranh, đói kém, bệnh dịch và cái chết.
Inome được xem là một phần của tín ngưỡng này. Người Nhật đưa họa tiết đôi mắt lợn rừng vào chốn tâm linh thờ phụng để biến thứ đáng sợ thành điều phúc, xua đuổi điềm xấu và mang đến điều lành.
Họa tiết Inome được tìm thấy ở đâu?
Như đã đề cập, họa tiết mắt lợn rừng thường xuất hiện tại chốn tâm linh thanh tịnh như chùa chiền, đền thờ, từ mái nhà, cửa đến bàn thờ, nến, đèn, hộp đựng đồ cúng... Chúng cũng được khắc trên chuông của các Miko (vu nữ), được dùng trong điệu múa Kagura.
Chùa Shojuin ở Kyoto thì nổi danh với cửa sổ hình trái tim - chính là mắt lợn rừng, được gọi là "Inome Mado" (猪目窓), có tầm nhìn tuyệt đẹp ra khu vườn Nhật.
Lợn rừng, và những người sinh năm lợn rừng (tương ứng năm Hợi), được cho là gắn liền với các đặc điểm như quyết tâm, trung thực và thẳng thắn. Theo truyền thuyết, những đặc điểm này bắt nguồn từ cách lợn rừng lao thẳng vào mục tiêu mà không hề nao núng. Thế nên người Nhật từ xưa đã chạm khắc họa tiết này trên các vũ khí chiến đấu như kiếm, mũi tên, dao găm...
Hay nó được chạm khắc trên Nyubu-no-ono (rìu leo núi) của các nhà sư Shugendo. Ban đầu chiếc rìu được dùng để chặt cành cây và phát quang bụi rậm trên đường đi, nhưng sau đó được gán cho chức năng nghi lễ, trở thành vật dụng cần thiết trong nghi thức thanh tẩy, chặt đứt những cám dỗ trần tục của các nhà sư khi tu hành.
Inome dần bị lãng quên
Vào thời Minh Trị (1868-1912) khi Nhật Bản mở cửa đất nước, biểu tượng trái tim từ phương Tây đã du nhập và trở nên phổ biến với công chúng, lấn át biểu tượng mắt lợn rừng truyền thống. Ngày nay, họa tiết Inome chỉ còn lưu lại trong những cổ vật thời xưa hay trong kiến trúc đền chùa, có liên quan đến Phật giáo.
kilala.vn
Đăng nhập tài khoản để bình luận