Sushi cá hồi - món Nhật "chính hiệu" có nguồn gốc từ Na Uy

Trước khi trở thành một trong những món ăn biểu tượng của ẩm thực Nhật Bản, món cá hồi sống chưa bao giờ xuất hiện trong thực đơn của các nhà hàng sushi tại Nhật. Cho đến khi một doanh nhân người Na Uy - Bjorn Eirik Olsen tạo ra một chiến dịch marketing đầy táo bạo, mang món sushi cá hồi sống vươn ra toàn cầu.  

Cá hồi từng bị “ghẻ lạnh” tại Nhật Bản

Trong một khảo sát năm 2025 của Tập đoàn Maruha Nichiro tại Nhật, món sushi cá hồi sống tiếp tục đứng đầu danh sách các loại sushi được yêu thích nhất trong 14 năm liên tiếp. Không chỉ riêng Nhật Bản, món sushi/sashimi cá hồi là món ăn luôn hiện diện trong thực đơn của bất cứ nhà hàng sushi nào trên thế giới. Thế nhưng, ít ai biết rằng, món sushi cá hồi không phải là món ăn có nguồn gốc từ Nhật Bản. Thậm chí, trước thập niên 1980, người Nhật gần như không ăn cá hồi sống. 

Nguyên nhân chủ yếu là do cá hồi đánh bắt tại các vùng biển Nhật Bản vào thời ấy thường dễ bị nhiễm ký sinh trùng. Vì vậy, người Nhật thường sử dụng cá hồi cho các món nấu chín như chiên hoặc nướng. Đến tận bây giờ, nhiều người Nhật lớn tuổi vẫn còn e dè với món sushi cá hồi sống. 

Không chỉ vậy, cá hồi khi đó còn bị xem là loại cá rẻ tiền, kém chất lượng, không thể so với những nguyên liệu thượng hạng như cá ngừ hay nhím biển, nên càng không thể xuất hiện trong sushi và sashimi - vốn được xem là dòng ẩm thực cao cấp.

10 năm thay đổi định kiến người tiêu dùng 

Cách đó nửa bán cầu, tại Na Uy, ngành nuôi trồng thủy sản phát triển nhanh đến mức sản lượng cá hồi vượt xa nhu cầu trong nước, dẫn đến lượng cung cá hồi dư thừa nghiêm trọng, buộc họ phải tìm kiếm một thị trường xuất khẩu mới. Và rồi Hiệp hội Thủy sản Na Uy nhanh chóng để mắt tới Nhật Bản - quốc gia có lượng tiêu thụ hải sản thuộc top đầu thế giới. 

Năm 1986, Na Uy khởi động một dự án mang tên “Project Japan” và giao cho doanh nhân Bjorn Eirik Olsen nhiệm vụ đưa cá hồi nội địa vào thị trường Nhật Bản. Nhưng Olsen nhanh chóng nhận ra nhiệm vụ này không hề dễ dàng. Vào lần đầu giới thiệu cá hồi Na Uy cho các đại diện ngành hải sản Nhật Bản, Olsen đã nhận được phản hồi rằng: “Người Nhật chúng tôi không ăn sushi cá hồi sống.” 

Để thay đổi định kiến của người tiêu dùng tại Nhật, Olsen bắt đầu triển khai nhiều chiến dịch quảng cáo với thông điệp rằng cá hồi Na Uy rất tươi ngon và tốt cho sức khỏe. Bên cạnh đó, ông còn tái định nghĩa thương hiệu để tách biệt cá hồi Na Uy với cá hồi vùng biển Nhật Bản.

Olsen gọi sản phẩm cá hồi tươi sống của mình là “サーモン” - phiên âm tiếng Nhật của từ “salmon” là cá hồi trong tiếng Anh; thay cho “鮭 - sake” - cách gọi cá hồi trong tiếng Nhật. Đây cũng là lý do mà nhiều nhà hàng tại Nhật ngày nay vẫn ghi thực đơn món sushi cá hồi là “サーモン握り- salmon nigiri” thay vì “sake nigiri”.