Dụng cụ cắt móng Nhật Bản: Khi nghệ thuật rèn kiếm được thu nhỏ trong lòng bàn tay
Dụng cụ cắt móng tay Nhật Bản là một ví dụ thú vị cho sự tinh tế và chính xác trong các sản phẩm chăm sóc cá nhân. Đằng sau một vật dụng tưởng chừng nhỏ bé là lịch sử lâu đời của kỹ thuật chế tác lưỡi dao, nghề rèn kiếm và truyền thống luyện kim được lưu truyền qua nhiều thế hệ tại các vùng đất nổi tiếng về nghề thủ công của Nhật Bản.
Lịch sử của việc cắt móng tay
Trước khi dụng cụ cắt móng hiện đại ra đời, người Nhật đã chăm sóc và cắt móng tay như thế nào?
Thời Heian (794–1185)
Tại Nhật Bản, những ghi chép sớm về việc chăm sóc móng tay xuất hiện từ thời Heian. Trong Engishiki (Diên Hỉ thức) – bộ sách về các nghi lễ và quy định của triều đình, hoàn thành vào năm 927, có đề cập đến thuật ngữ tsumato, dùng để chỉ một loại đá mài móng tay. Vào thời điểm đó, người ta có thể dùng dao nhỏ để cắt gọn móng, sau đó sử dụng đá mài để chăm sóc và hoàn thiện móng.
Việc cắt móng tay khi ấy không chỉ đơn thuần liên quan đến vệ sinh cá nhân mà còn gắn với những quan niệm tâm linh và tín ngưỡng. Trong Tosa Nikki của Ki no Tsurayuki, được cho là viết vào khoảng năm 935, có đoạn đề cập đến việc dù móng tay đã dài nhưng mọi người vẫn không cắt vì đó là ngày Tý.
Tương tự, Kujo-dono Yuikai, một tài liệu về giới luật, cũng ghi lại quy định cụ thể về việc “cắt móng tay vào ngày Sửu và móng chân vào ngày Dần”. Những ghi chép này cho thấy việc cắt móng từng chịu ảnh hưởng nhất định từ lịch pháp và các quan niệm về ngày tốt, ngày xấu.
Một quan niệm dân gian khác vẫn được truyền lại đến ngày nay là không nên cắt móng tay, móng chân vào ban đêm. Có giả thuyết cho rằng quan niệm này bắt nguồn từ lý do rất thực tế: ngày xưa, khi phải dùng dao nhỏ và sắc để cắt móng, việc thao tác trong bóng tối có thể dễ gây thương tích. Theo thời gian, lời cảnh báo ấy trở thành một tập tục dân gian.
Ngoài ra, còn có một cách lý giải dựa trên lối chơi chữ trong tiếng Nhật. Cụm từ 夜爪 - yozume, nghĩa là “cắt móng vào ban đêm”, được cho là có âm gần với 世詰め - yozume – mang hàm ý “rút ngắn cuộc đời”.
Như vậy, ngay từ thời Heian, một công việc tưởng chừng đơn giản như cắt móng tay đã gắn với đời sống, tín ngưỡng và những quy tắc nhất định trong xã hội Nhật Bản.
Thời Edo (1603–1868)
Bước sang thời Edo, các dụng cụ chuyên dụng để chăm sóc móng bắt đầu xuất hiện rõ nét hơn. Khi kéo vẫn là vật dụng tương đối xa xỉ, các samurai được cho là đôi khi sử dụng những thanh kiếm ngắn hoặc dao nhỏ để cắt móng tay.
Trong Chodo Zue – một cuốn sách minh họa về các vật dụng trong đời sống được biên soạn vào thời Bunka, khoảng năm 1804, nhiều dụng cụ chăm sóc móng như dao nhỏ và hộp dụng cụ cắt móng đã được giới thiệu kèm hình minh họa. Đây là một tư liệu cho thấy các dụng cụ chăm sóc móng từng được sử dụng như một bộ dụng cụ tương đối hoàn chỉnh.
Đến khoảng giữa thời Edo, các loại kéo cán hoặc kéo hình chữ U bắt đầu được sử dụng phổ biến hơn để cắt móng tay. So với kéo thông thường, loại kéo này có lưỡi rộng và dày hơn, với hình dáng đặc trưng thường được gọi là otafuku.
Thời Minh Trị (1868–1912)
Sau Minh Trị Duy Tân, Nhật Bản bước vào quá trình hiện đại hóa mạnh mẽ. Cùng với sự du nhập của những quan niệm vệ sinh từ phương Tây, nhận thức của người Nhật về chăm sóc cá nhân cũng dần thay đổi. Việc giữ cho cơ thể và móng tay sạch sẽ ngày càng được xem là một phần của lối sống văn minh.
Đây cũng là giai đoạn những dụng cụ cắt móng chuyên dụng trở nên phổ biến hơn. Có câu chuyện cho rằng một loại kéo cắt móng nhỏ gọn ban đầu được tạo ra như một dụng cụ bỏ túi dành cho geisha, sau đó dần được sử dụng rộng rãi trong đời sống thường ngày.
Những chiếc kéo này vẫn mang dấu ấn từ hình dáng truyền thống của kéo Nhật Bản, nhưng được cải tiến để trở nên nhỏ gọn và thuận tiện hơn, đặc biệt phù hợp với việc chăm sóc móng tay.
Thời Taisho (1912–1926)
Đến thời Taisho, một bước chuyển quan trọng trong lịch sử dụng cụ cắt móng tại Nhật Bản đã diễn ra: đồ cắt móng tay kiểu hiện đại bắt đầu được du nhập từ Mỹ, trong đó có sản phẩm của nhà sản xuất H.C. Cook Company.
Sự xuất hiện của kiểu dụng cụ mới này thúc đẩy việc sản xuất dụng cụ cắt móng trong nước. Tuy nhiên, quá trình phổ biến không diễn ra ngay lập tức trên toàn quốc. Ban đầu, những sản phẩm này chủ yếu được sử dụng tại các thành thị, sau đó mới dần lan rộng đến các khu vực nông thôn.
Từ những chiếc dao nhỏ và đá mài của thời Heian, những dụng cụ chuyên dụng thời Edo, đến kéo cắt móng thời Minh Trị và kềm cắt móng hiện đại thời Taisho, lịch sử chăm sóc móng tại Nhật Bản phản ánh một quá trình thay đổi kéo dài hàng thế kỷ. Chính nền tảng ấy đã góp phần tạo nên ngành sản xuất dụng cụ cắt móng Nhật Bản ngày nay, nơi kỹ thuật rèn và chế tác lưỡi dao lâu đời được thu nhỏ vào một vật dụng quen thuộc trong đời sống hàng ngày.
Các thương hiệu sản xuất dụng cụ cắt móng Nhật Bản
Dụng cụ cắt móng là vật dụng quen thuộc trong hầu hết các gia đình. Tại Nhật Bản, những sản phẩm này có thể dễ dàng tìm thấy ở các cửa hàng 100 yên, trong khi các mẫu có giá khoảng 500 yên cũng được bày bán phổ biến tại các cửa hàng tiện lợi. Bên cạnh những sản phẩm thông dụng, Nhật Bản còn có nhiều thương hiệu chuyên sản xuất dụng cụ cắt móng cao cấp, kết hợp giữa kỹ thuật chế tác truyền thống và công nghệ gia công hiện đại.
Tùy vào nhu cầu sử dụng, người dùng có thể lựa chọn nhiều kiểu dáng khác nhau, từ loại kềm cắt móng dạng đòn bẩy với lưỡi cắt cong, loại chuyên dụng cho móng dày, đến dạng kéo phù hợp với móng yếu hoặc móng mềm của trẻ nhỏ.
Suwada
Nhắc đến những thương hiệu cắt móng cao cấp của Nhật Bản, Suwada là một cái tên nổi bật. Xưởng Rèn Suwada tại thành phố Sanjo, tỉnh Niigata, nổi tiếng với những sản phẩm cắt móng kiểu mỏ vịt và được các kỹ thuật viên làm móng cũng như chuyên gia y tế trên thế giới tin dùng.
Thương hiệu này kế thừa kỹ thuật kuikiri – phương pháp chế tác kềm cắt, được ứng dụng vào từng chiếc kềm cắt móng, tạo nên sản phẩm có độ sắc bén và khả năng cắt chính xác cao.
Đặc biệt, mỗi sản phẩm cắt móng SUWADA đều được hoàn thiện thủ công bởi những nghệ nhân lành nghề. Từ rèn, gia công, đánh bóng đến lắp ráp lưỡi cắt, từng công đoạn đều được thực hiện với sự tỉ mỉ cao.
Suwada sử dụng thép không gỉ có hàm lượng carbon cao làm vật liệu chính, sau đó trải qua quá trình rèn và gia công thủ công để tạo nên những sản phẩm mang đậm tinh thần thủ công Nhật Bản.
Kai – Seki Magoroku
Seki thuộc tỉnh Gifu, được mệnh danh là Thành phố của những lưỡi kiếm với hơn 800 năm lịch sử rèn kiếm cho các samurai và là một trong những vùng đất nổi tiếng về nghề chế tác dao kéo của Nhật Bản. Lịch sử chế tạo lưỡi dao tại đây đã kéo dài khoảng tám thế kỷ, gắn liền với những nokaji – các thợ rèn lành nghề từng hoạt động trong khu vực.
Ngày nay, thành phố Seki và các vùng lân cận vẫn là nơi tập trung khoảng 300 doanh nghiệp liên quan đến ngành dao kéo. Trong số đó có Kai, thương hiệu nổi tiếng với dòng sản phẩm Seki Magoroku.
Kai đưa tinh thần của những người thợ rèn nokaji vào khoảng 400 sản phẩm của mình. Những kỹ thuật được truyền lại qua nhiều thế hệ không chỉ được ứng dụng trong chế tác dao kéo cao cấp mà còn được thể hiện trong từng sản phẩm chăm sóc cá nhân, bao gồm cả đồ cắt móng tay.
Theo đại diện Kai, tinh thần theo đuổi sự hoàn hảo ấy được lan tỏa trong toàn bộ quá trình sản xuất. Đối với đồ cắt móng, sự tỉ mỉ trong chế tác không chỉ nhằm tạo ra một sản phẩm sắc bén mà còn hướng đến việc giúp người dùng chăm sóc móng tay đúng cách.
Green Bell
Được thành lập tại Seki vào năm 1968, Green Bell là một trong những thương hiệu nổi tiếng tại Nhật Bản với các sản phẩm chăm sóc cá nhân, đặc biệt là dụng cụ cắt móng. Dòng Takumi no Waza, có thể hiểu là “kỹ nghệ của những người thợ thủ công bậc thầy”, là một trong những dòng sản phẩm tiêu biểu của thương hiệu.
Mỗi lưỡi cắt trong dòng Takumi no Waza được làm từ loại thép không gỉ chuyên dụng cho dao kéo, sau đó được các chuyên gia của Green Bell đánh bóng thủ công hai lần trước khi trải qua quá trình kiểm tra chất lượng nghiêm ngặt.
Không chỉ chú trọng đến lưỡi cắt, Green Bell còn đầu tư vào thiết kế để sản phẩm thuận tiện hơn khi sử dụng. Phần tay cầm có đường cong nhẹ, vừa tạo cảm giác dễ cầm nắm, vừa có thể sử dụng như một chiếc dũa móng. Thiết kế này được phát triển dựa trên đường cong tự nhiên của móng tay, giúp người dùng dễ dàng tạo hình và hoàn thiện móng sau khi cắt.
Có thể nói, những dụng cụ cắt móng của Nhật Bản là sự kết hợp giữa truyền thống chế tác lưỡi dao lâu đời và công nghệ gia công chính xác hiện đại. Từ những xưởng rèn ở Seki hay Sanjo, kỹ thuật của các nghệ nhân không chỉ được ứng dụng vào những sản phẩm dao kéo cao cấp mà còn hiện diện trong vật dụng rất nhỏ bé và quen thuộc trong đời sống hằng ngày.
kilala.vn
Đăng nhập tài khoản để bình luận