Jokaso: Giải pháp xử lý nước thải hiệu quả ngay tại nguồn của người Nhật
Khác với bể tự hoại truyền thống, Jokaso là hệ thống xử lý nước thải tại nguồn của Nhật Bản, kết hợp nhiều công đoạn xử lý sinh học để làm sạch nước trước khi xả ra môi trường. Công nghệ này không chỉ giúp xử lý nước thải sinh hoạt hiệu quả ở quy mô hộ gia đình, nhất là tại những khu vực chưa có hệ thống xử lý tập trung, mà còn góp phần giảm thiểu ô nhiễm, bảo vệ nguồn nước ngoài tự nhiên.
Nếu không được xử lý đúng cách trước khi xả thải ra môi trường, nước thải sinh hoạt có thể làm suy giảm chất lượng nguồn nước, gây ô nhiễm sông hồ và ảnh hưởng xấu đến hệ sinh thái tự nhiên.
Tại những khu vực có hệ thống xử lý nước thải tập trung, nước thải sinh hoạt được thu gom qua mạng lưới cống thoát nước và dẫn về nhà máy xử lý. Tuy nhiên, ở những khu vực chưa có hệ thống này, đặc biệt là ở vùng nông thôn hoặc nơi dân cư thưa thớt, việc xử lý nước thải sinh hoạt ngay tại nguồn là rất quan trọng.
Bên cạnh các loại bể tự hoại bê tông truyền thống vốn quen thuộc tại Việt Nam, còn có một giải pháp xử lý nước thải tại nguồn khác cũng đang được ứng dụng tại nhiều quốc gia. Đó là Jokaso, hệ thống xử lý nước thải sinh hoạt bằng công nghệ vi sinh đến từ Nhật Bản.
Điểm đặc biệt của hệ thống Jokaso
Jokaso (浄化槽 - TỊNH HÓA TÀO) có nghĩa là “bể thanh lọc”. Đây là hệ thống xử lý nước thải sinh hoạt tại nguồn của Nhật Bản, trong đó tất cả các công đoạn xử lý cần thiết được tích hợp trong một bể duy nhất, từ phân tách chất rắn, phân hủy sinh học, lắng cặn cho đến khử trùng.
Với loại bể tự hoại 3 ngăn truyền thống, việc xử lý nước thải sinh hoạt chỉ ở mức sơ bộ, chú yếu để lắng một phần cặn thô và phân hủy bằng vi sinh vật kỵ khí tự nhiên trong chất thải. Vì vậy, nước thải xả ra còn chứa nhiều chất ô nhiễm, màu đục và có mùi hôi, không đáp ứng được một số tiêu chuẩn xả thải hiện nay.
Còn với hệ thống Jokaso, nước thải được xử lý gần như hoàn chỉnh nhờ cấu tạo được chia thành nhiều ngăn, mỗi ngăn đảm nhận một công đoạn xử lý nước thải khác nhau. Theo đó, chất thải sẽ lần lượt đi qua nhiều bước lắng cặn, kết hợp với các vi sinh vật kỵ khí và hiếu khí, giúp phân hủy các chất ô nhiễm hữu cơ trong nước thải trước khi xả ra môi trường.
Quá trình làm sạch nước thải của hệ thống Jokaso
Trong một hệ thống Jokaso xử lý tổng hợp, nước thải sẽ trải qua phương pháp lọc kỵ khí kết hợp với sục khí tiếp xúc, qua 4 công đoạn chính:
Giai đoạn 1: Lọc và phân hủy bằng vi sinh vật kỵ khí
Nước thải từ nhà vệ sinh, nhà bếp, phòng tắm và khu vực giặt giũ được đưa vào các ngăn lọc đầu tiên.
Tại đây, những chất thải rắn có kích thước lớn sẽ được giữ lại hoặc để lắng xuống đáy bể. Đồng thời, các vi sinh vật kỵ khí - tức những vi sinh vật có thể hoạt động trong môi trường không có oxy tự do, bắt đầu phân hủy một phần chất hữu cơ trong nước thải.
Quá trình này giúp giảm lượng cặn bẩn và chất ô nhiễm trước khi chuyển nước thải sang công đoạn tiếp theo.
Giai đoạn 2: Xử lý bằng vi sinh vật hiếu khí
Sau khi được xử lý sơ bộ, nước thải tiếp tục chảy vào ngăn có máy sục thổi không khí tiếp xúc. Máy sục thổi không khí vào, cung cấp oxy cho các vi sinh vật hiếu khí hoạt động, tiếp tục phân hủy các chất hữu cơ còn lại trong nước.
Sự kết hợp giữa hai nhóm vi sinh vật kỵ khí và hiếu khí giúp nâng cao hiệu quả xử lý, làm giảm đáng kể lượng chất hữu cơ gây ô nhiễm.
Giai đoạn 3: Lắng và tách bùn
Sau quá trình xử lý sinh học, nước được đưa vào ngăn lắng để tách những chất rắn còn sót lại. Phần bùn lắng xuống đáy, lượng nước thải đã được lọc trong sẽ được chuyển đến ngăn khử trùng.
Giai đoạn 4: Khử trùng trước khi xả thải
Ở công đoạn cuối, nước được khử trùng, thường bằng các loại hóa chất có chứa clo, nhằm giảm lượng vi sinh vật có khả năng gây bệnh. Sau khi hoàn tất, nước thải đã xử lý gần như đã đạt các tiêu chuẩn xả thải ra môi trường hiện nay.
Vì sao Jokaso được ứng dụng rộng rãi tại Nhật Bản?
Theo Bộ Môi trường Nhật Bản, hệ thống Jokaso xử lý tổng hợp đạt tiêu chuẩn có thể loại bỏ ít nhất 90% nhu cầu oxy sinh hóa (BOD) - chỉ số phản ánh mức độ ô nhiễm hữu cơ trong nước. Chất lượng nước sau xử lý đạt mức BOD không quá 20mg/lít, tương đương khả năng của các hệ thống xử lý nước thải công cộng.
Nhờ thiết kế gọn và khả năng xử lý tại nguồn, Jokaso trở thành một giải pháp bổ trợ quan trọng cho hệ thống thoát nước tập trung, góp phần ngăn ngừa ô nhiễm môi trường nước tự nhiên tại nhiều địa phương ở Nhật Bản. Đáng chú ý, một số hệ thống xử lý tiên tiến hiện nay còn có thể loại bỏ các chất dinh dưỡng trong nước thải như nitơ hay phốt pho - chất gây ra hiện tượng tảo nở hoa và suy giảm chất lượng môi trường nước ngoài tự nhiên.
Với các hộ gia đình, hệ thống bể tự hoại Jokaso nhỏ có diện tích lắp đặt chỉ tương đương một chiếc ô tô. Ngoài ra, hệ thống Jokaso còn có thể được thiết kế với công suất lớn hơn dành cho những công trình như nhà hàng, khách sạn, trường học hoặc các cơ sở kinh doanh.
Tuy nhiên, do phụ thuộc vào hoạt động của vi sinh vật và các thiết bị cơ khí, hệ thống cần được bảo dưỡng định kỳ, duy trì hoạt động của máy thổi khí, bổ sung chất khử trùng và hút bỏ lượng bùn tích tụ. Nếu không được quản lý đúng cách, bùn thải có thể làm tắc nghẽn hệ thống, giảm hiệu năng xử lý nước thải và phát sinh mùi hôi.
Nhật Bản còn ban hành Luật về Jokaso, quy định rằng các hệ thống bể tự hoại Jokaso phải được bảo trì, vệ sinh bể và kiểm tra định kỳ hằng năm.
Tiềm năng ứng dụng công nghệ Jokaso tại Việt Nam
Hiện nay, công nghệ Jokaso đang được ứng dụng rộng rãi tại nhiều quốc gia có nhu cầu phát triển hệ thống xử lý nước thải tại nguồn, trong đó có Việt Nam.
Theo Cơ quan Hợp tác Quốc tế Nhật Bản (JICA), một dự án thí điểm công nghệ Jokaso đã được triển khai tại tỉnh Hưng Yên từ năm 2018 với mục tiêu cải thiện chất lượng xử lý nước thải sinh hoạt tại địa phương.
Sau khi lắp đặt và vận hành, dự án còn đào tạo nhân lực địa phương để chuyển giao kỹ thuật, xây dựng quy trình vận hành và bảo dưỡng phù hợp với điều kiện thực tế của Việt Nam.
Đến năm 2026, công ty NIKKO của Nhật Bản cũng được lựa chọn tham gia một dự án nghiên cứu thuộc chương trình cải thiện môi trường nước châu Á của Bộ Môi trường Nhật Bản, nhằm khảo sát khả năng ứng dụng Jokaso kết hợp thiết bị xử lý rác thực phẩm tại các khu chung cư vùng ngoại ô Hà Nội.
Tại Việt Nam, tốc độ đô thị hóa ngày càng tăng cao kéo theo nhu cầu xử lý nước thải sinh hoạt cũng ngày càng gia tăng. Jokaso vì thế cũng được kỳ vọng trở thành một giải pháp tiềm năng tại Việt Nam, đặc biệt ở những khu vực chưa có hệ thống xử lý nước thải tập trung.
Nếu công nghệ Jokaso này được ứng dụng rộng rãi, không chỉ góp phần giảm thiểu ô nhiễm mà còn mở ra hướng tiếp cận linh hoạt, bền vững hơn trong công tác quản lý và bảo vệ nguồn nước tại Việt Nam. Tuy nhiên, khả năng ứng dụng rộng rãi công nghệ này còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố như chi phí đầu tư, điều kiện hạ tầng và công tác vận hành, bảo dưỡng, nhằm bảo đảm hiệu quả xử lý nước thải và góp phần bảo vệ môi trường.
Trong chuyên đề tháng 10 lần này, cùng khám phá những câu chuyện thú vị về nước trong đời sống, văn hóa và con người Nhật Bản nhé!
kilala.vn
Đăng nhập tài khoản để bình luận