Nghệ thuật ủ trà của người Nhật

Kuradashi

Kuradashi - 蔵出し không chỉ là phương pháp ủ trà lâu năm mà còn là tên gọi của loại trà được tạo ra từ kỹ thuật này. Thay vì thưởng thức ngay sau khi chế biến, các loại trà xanh như sencha, gyokuro và tencha được lưu trữ trong nhiều tháng, thậm chí nhiều năm, để hương vị dần phát triển và trở nên hài hòa hơn.

Thuật ngữ Kuradashi có nghĩa là “lấy ra khỏi kho”, bắt nguồn từ phương pháp bảo quản trà có từ thời Edo (1603–1868). Khi ấy, trà sau khi thu hoạch được sơ chế, làm khô rồi cho vào các chum chuyên dụng, sau đó cất giữ trong những nhà kho trên núi cao. Điều kiện khí hậu mát mẻ tại đây tạo môi trường thuận lợi để trà được bảo quản và ủ theo thời gian.

Đến mùa thu, các chum trà được mở ra trong một nghi lễ có tên gọi Kuchikiri (口切). Trong văn hóa trà đạo Nhật Bản, đây là sự kiện đặc biệt quan trọng, thường được ví như “Tết trà”, đánh dấu thời điểm thưởng thức mẻ trà mới được ủ từ vụ thu hoạch trước đó. Nghi lễ này không chỉ thể hiện sự trân trọng đối với trà mà còn gắn liền với các mùa trong văn hóa trà đạo Nhật Bản.

Ngày nay, kỹ thuật Kuradashi đã được cải tiến với các phương pháp bảo quản hiện đại. Lá trà thường được đặt trong túi giấy bạc, hút chân không và niêm phong trước khi cho vào hộp gỗ. Những hộp trà sau đó được lưu trữ trong các hệ thống làm lạnh chuyên dụng, nơi nhiệt độ và độ ẩm được kiểm soát chặt chẽ nhằm hạn chế những biến đổi không mong muốn.

Quá trình này đòi hỏi sự kiểm soát tinh tế các điều kiện bảo quản. Trà cần được bảo vệ khỏi ánh sáng, độ ẩm và sự tiếp xúc quá mức với không khí, đồng thời duy trì môi trường phù hợp để các hợp chất trong lá trà biến đổi từ từ. Nếu nhiệt độ quá thấp gây ngưng tụ hơi nước hoặc điều kiện bảo quản không ổn định, trà có thể bị ảnh hưởng về màu sắc, hương thơm và chất lượng. Cũng giống như rượu vang hay whisky lâu năm, trà Kuradashi cần được theo dõi cẩn thận để đạt đến độ trưởng thành mong muốn mà không bị hư hỏng.

Thời gian ủ có thể kéo dài đến mùa thu cùng năm hoặc lâu hơn, đôi khi lên đến hai năm. Trong quá trình này, một số hợp chất góp phần tạo nên vị đắng, chát và cảm giác se miệng trong trà tươi dần biến đổi. Nhờ đó, hương vị của trà trở nên đậm đà, tròn trịa và cân bằng hơn, trong khi vị đắng được làm dịu đáng kể.

Thời điểm đưa trà Kuradashi ra thị trường không phụ thuộc vào một mốc thời gian cố định mà chủ yếu dựa trên mục tiêu hương vị và đánh giá của nhà sản xuất. Có loại chỉ cần ủ vài tháng, trong khi những loại khác cần được lưu trữ trong vài năm để đạt đến độ "chín" lý tưởng. Bằng kinh nghiệm và khả năng cảm nhận tinh tế, các nghệ nhân trà sẽ quyết định thời điểm thích hợp để kết thúc quá trình ủ, khi hương thơm và hương vị đạt đến trạng thái hài hòa nhất.

Những điều lưu ý khi ủ trà

Ánh sáng: Tiếp xúc với ánh nắng mặt trời có thể làm giảm chất lượng trà, khiến trà bị biến đổi màu sắc và hương vị. Trong quá khứ, lá trà được bảo quản trong những căn phòng tối và mát mẻ để giữ được chất lượng.

Nhiệt độ: Nhiệt độ cao có thể đẩy nhanh quá trình hư hỏng của trà, dẫn đến mất đi hương vị và mùi thơm. Phương pháp bảo quản trà là đặt trong môi trường mát mẻ với nhiệt độ được kiểm soát chặt chẽ.

Độ ẩm: Độ ẩm có thể khiến nấm mốc phát triển và làm hỏng trà. Ở một số vùng, độ ẩm tự nhiên là tối ưu cho việc bảo quản trà, nhưng các phương pháp hiện đại ngày nay thường sử dụng thiết bị làm lạnh để duy trì điều kiện lý tưởng.

Không khí: Tiếp xúc với oxy có thể làm oxy hóa trà, làm thay đổi hương vị và màu sắc. Hũ trà, những vật chứa kín khí làm bằng các vật liệu như đất sét hoặc sứ, đã được sử dụng hàng thế kỷ để bảo vệ trà khỏi không khí. Sau khi hộp trà làm bằng gỗ và sắt mạ kẽm được phát triển vào đầu thời kỳ Minh Trị, hộp trà bắt đầu được sử dụng để bảo quản và vận chuyển lá trà. Ngày nay, trà được đóng gói trong các bao chắc chắn nhiều lớp, được hút chân không để loại bỏ hết không khí, sau đó được bảo quản trong hộp.

kilala.vn