Nhà thiết kế Nhật Bản mua cả một ngọn núi để giữ hồn nghề thủ công truyền thống

Với mong muốn bảo tồn các ngành nghề thủ công truyền thống của Nhật Bản, nhà thiết kế Kobayashi Shinya đã mua cả ngọn núi và tạo dựng một ngôi làng mang tên “Hành tinh Mujun”. Theo anh, muốn hồi sinh các ngành nghề thủ công Nhật Bản thì trước tiên phải khôi phục lại chính hệ sinh thái đã nuôi dưỡng những nghề ấy suốt hàng trăm năm.

Dự án Mujun Planet được khởi xướng từ năm 2020, sau khi anh Kobayashi mua được khu đất này với cái giá chỉ 1 triệu yên từ một ngôi chùa ở địa phương. Trong 6 năm qua, anh cùng các cộng sự đã biến khu rừng bị bỏ hoang thành một ngôi làng nhỏ với lò rèn, xưởng mộc, xưởng cưa, lò đốt than và các công trình khác nhằm phục vụ cho các hoạt động làm đồ thủ công truyền thống của Nhật Bản.

Thoạt nhìn, Mujun Planet giống một ý tưởng “bỏ phố về làng” để sống hòa hợp với thiên nhiên. Nhưng với Kobayashi, dự án này là nỗ lực của anh để giải bài toán: làm thế nào để cứu các làng nghề truyền thống Nhật Bản đang dần biến mất vì thiếu người kế nghiệp.

Muốn cứu nghề thủ công, trước hết phải cứu lấy Satoyama 

Theo Kobayashi, nhiều người cho rằng để bảo tồn nghề thủ công chỉ cần đào tạo thêm nghệ nhân. Tuy nhiên, anh tin rằng việc đó chỉ giúp giải quyết một phần vấn đề. Quan trọng hơn là việc khôi phục lại các Satoyama - những ngôi làng sống gần với núi rừng, nơi con người và thiên nhiên cùng chung sống trong một chu trình tự nhiên bền vững. 

Suốt nhiều thế kỷ, những cánh rừng Satoyama đã cung cấp gỗ, than củi, nước suối, tre, đất sét và vô số nguyên liệu cần thiết cho các làng nghề Nhật Bản. Khi hệ sinh thái này suy giảm, nền tảng của các ngành nghề thủ công cũng dần biến mất.

Vì vậy trong sáu năm qua, tại Mujun Planet, Kobayashi cùng các cộng sự đã dọn dẹp những khu rừng bị bỏ hoang, khơi thông dòng suối, phục hồi ruộng nương và tận dụng gỗ tuyết tùng địa phương để xây dựng các công trình trong ngôi làng. Ngôi nhà cổ hơn 200 năm tuổi trên núi cũng đang được cải tạo thành không gian làm việc dành cho các nghệ nhân trẻ trong tương lai. 

"Sự bền vững là yếu tố quan trọng nhất để gìn giữ các nghề thủ công truyền thống suốt hàng trăm năm qua. Và nó chỉ tồn tại khi mọi thứ đều được vận hành theo một vòng tuần hoàn,” Kobayashi chia sẻ.

Yếu tố này luôn được đưa lên hàng đầu tại Mujun Planet. Tại xưởng rèn dao của ngôi làng này, mọi nguyên liệu đều được lấy ngay tại địa phương. Sắt được luyện từ cát sắt và than củi của vùng Yunotsu lân cận - nơi nổi tiếng với kỹ thuật luyện thép truyền thống tatara. Phần cán dao được làm từ những cành gỗ lớn thu được trong quá trình tỉa cây trong rừng, vừa tận dụng tài nguyên vừa góp phần chăm sóc hệ sinh thái. 

Khủng hoảng kế nghiệp không chỉ bắt đầu từ người trẻ 

Theo Kobayashi, nguyên nhân khiến nghề thủ công dần suy tàn không hẳn là vì giới trẻ không còn mặn mà với các nghề truyền thống mà vấn đề nằm ở chính sự thay đổi trong cấu trúc xã hội Nhật Bản sau chiến tranh.