AKI House Diary: Nhật ký cải tạo nhà cổ Nhật của cặp vợ chồng Việt
Bị cuốn hút bởi kiến trúc nhà gỗ truyền thống xứ Phù Tang, anh Tuấn và chị Trà đã quyết định mua lại một căn nhà cổ và dành ra những ngày nghỉ cuối tuần cho công cuộc cải tạo. Qua nỗ lực kiên trì của hai vợ chồng, căn nhà bỏ hoang ngày nào đang dần thay da đổi thịt, từng bước hồi sinh, chờ đến ngày chào đón những vị khách ghé thăm.
Khi những giá trị lịch sử và tài nghệ thủ công này đang trên đà mai một, nhiều nỗ lực cải tạo Kominka đã được tiến hành, biến những không gian nhuốm màu thời gian thành các quán cà phê, địa điểm lưu trú, nhà hàng hay không gian triển lãm…
Tại thành phố Kaga, tỉnh Ishikawa, anh Vũ Mạnh Tuấn (36 tuổi) và chị Võ Thị Phương Trà (37 tuổi) cũng đang theo đuổi hành trình như vậy. Sau khi tìm hiểu về kiến trúc nhà cổ Nhật Bản, hai vợ chồng đã mua lại một căn Kominka và dành phần lớn thời gian rảnh rỗi ngoài công việc để hồi sinh ngôi nhà. Hành trình từng bước tự tay cải tạo nhà cổ đã được ghi lại trên kênh AKI House Diary, và Kilala đã có dịp trò chuyện với anh Tuấn về “cuốn nhật ký” này.
Q: Cơ duyên nào khiến anh chị quyết định chọn một ngôi nhà cổ để cải tạo, thay vì một căn nhà mới với kiến trúc hiện đại?
A: Khi tách ra làm riêng bên mảng thiết kế máy và kiếm được một ít vốn liếng, mình lại thấy bế tắc trong bước phát triển sự nghiệp tiếp theo của bản thân. Quãng thời gian đó xảy ra một sự kiện, đó là trận động đất lớn Noto, tỉnh Ishikawa vào ngày 01/01/2024. Mình đã rất ấn tượng khi thấy những ngôi nhà cổ hàng trăm năm tuổi không hề hấn gì, cộng với sau đó nhà mình đi hiệu sách, vợ biết mình thích DIY nên đã đưa cho mình một cuốn sách khá hay viết về nhà cổ Kominka của Nhật.
Lúc đó mình như bắt được bí kíp. Vợ mình cũng có nhiều kinh nghiệm làm việc trong ngành khách sạn, Ryokan tại Nhật, nên mình suy nghĩ ngay đến mô hình kinh doanh lưu trú trên cơ sở cải tạo lại những căn nhà cổ bỏ trống.
Q: Cụ thể hơn thì điều gì ở những ngôi nhà cổ Nhật Bản khiến anh chị cảm thấy bị thu hút và muốn gắn bó?
A: Đầu tiên, nhà cổ Nhật được xây dựng bằng gỗ, mỗi cây cột hay dầm đều dùng nguyên cả cây gỗ lâu năm, với cách xây dựng truyền thống ít sử dụng đinh và không sử dụng bulong. Không gian nhà có thể mở rộng tùy ý, là nền tảng để mình thỏa thích sáng tạo với kiến trúc. Bản thân mình vốn dĩ đang làm thiết kế máy và dây chuyền sản xuất công nghiệp nên cũng không ngại “va” vào những chủ đề mới với đầy thách thức sáng tạo.
Không gian sống của những căn nhà cổ thì rộng rãi, xung quanh có vườn kiểu cổ, cây xanh tốt, chim chóc và côn trùng kéo tới trú ngụ. Ánh sáng thì lúc nào cũng ngập tràn mọi không gian sống. Ngoài ra những căn nhà cổ còn đọng lại những dấu vết xưa của những người chủ cũ, nhìn lại cũng đầy hoài niệm cho dù mình chưa gặp họ bao giờ.
Q: Anh chị “bắt gặp” ngôi nhà hiện tại là AKI House như thế nào?
A: Sau khi bỏ nhiều thời gian để tìm hiểu kết cấu của các căn nhà truyền thống, phương pháp cải tạo nhà cổ và có đủ kiến thức cần thiết thì tụi mình bắt đầu tìm kiếm nhà trên các ứng dụng bất động sản như SUUMO… Các tiêu chí đề ra bao gồm: kết cấu truyền thống - khung gỗ to; nhà to và rộng rãi; giao thông thuận tiện và có nhiều tiện ích xung quanh; gần khu du lịch, nhiều địa điểm check-in nổi tiếng; đất rộng để có thể đỗ nhiều xe và làm vườn, trồng cây ăn trái, trồng hoa…
Vợ chồng mình đã tìm thấy ngôi nhà này tại thành phố Kaga, tỉnh Ishikawa, gần trung tâm của 4 khu vực Onsen nổi tiếng ở miền tây Nhật Bản bao gồm: Awazu Onsen (nổi tiếng với Hoshi Ryokan 1.300 năm tuổi), Yamanaka Onsen, Yamashiro Onsen và Katayamazu Onsen.
Đây cũng là vùng đất mà mình đã gắn bó từ khi qua Nhật đến giờ là gần 11 năm, mình gặp vợ mình ở đây và hai bé nhà mình cũng được sinh ra ở đây. Người dân ở đây hiền lành và dễ mến như bao vùng quê ở Việt Nam vậy. Ngoài ra phong cảnh nơi đây cũng hữu tình, có rừng, có núi (nổi tiếng với Hakusan), có biển (xung quanh có nhiều bãi tắm đẹp). 4 mùa trong năm đều mang lại cho mình những cảm xúc mới mẻ khác nhau, thêm nữa đồ ăn cũng khá đa dạng và khá là ngon!
Nhớ lại lần đầu tiên vào xem ngôi nhà và kiểm tra, mình rất vui sướng khi thấy nền móng - khung gỗ được xây dựng theo cách truyền thống. Ngôi nhà tuy được cải tạo lại nhiều lần nhưng về cơ bản vẫn giữ phần lớn kiến trúc cổ từ lúc mới xây dựng, khung gỗ được dựng phần lớn từ những cây gỗ lâu năm được đục đẽo bằng tay, những bức tường đất đầy bụi...
Tuy nhiên tính tới thời điểm đó, nhà đã để trống tầm 5 năm, nhiều khu vực sàn nhà bị xuống cấp mục nát và bị mối ăn nghiêm trọng; phần lớn trần nhà tầng 2, một bộ phận tường đất bị thấm dột nước mưa gây ra mục nát. Nhìn đúng kiểu nhà hoang luôn!
Q: Chưa từng có kinh nghiệm cải tạo nhà cổ, vậy anh chị đã tìm tòi và học cách sửa chữa ngôi nhà như thế nào?
A: Trước khi bắt tay vào làm, mình đã tìm đọc qua sách về nhà cổ, trong đó có hướng dẫn cách chọn một căn nhà đúng chuẩn Kominka, cách làm cách nhiệt, kín khí ngôi nhà. Ngoài ra mình có xem thêm YouTube, đọc thêm blog của những trang chuyên về cải tạo nhà cổ Nhật.
Thời gian rảnh, tụi mình còn đi tham quan thêm những ngôi nhà cổ trong khu vực để học hỏi thêm về vật liệu, kiến trúc và phong cách làm vườn nữa. Bởi không chỉ cải tạo ngôi nhà, khu vườn kiểu Nhật cũng được tụi mình cố gắng phục hồi lại, trồng thêm cây, cắt tỉa, nuôi dưỡng, chăm sóc lại những cây còn sống…
Q: Khi chính thức bắt tay vào sửa chữa ngôi nhà, "cú sốc" lớn nhất mà anh chị gặp phải là gì?
A: Thực ra cú sốc lớn nhất lại không phải là sửa lại căn nhà, bởi tính chất công việc thiết kế máy của mình vốn đã luôn yêu cầu sự tỉ mỉ trong từng chi tiết. Mình chỉ cần thêm chút thời gian là mọi vấn đề của nhà cổ đều giải quyết được.
Vấn đề lớn ở đây là mình chuyển đổi sang visa kinh doanh năm 2022, dự án nhà cổ được tiến hành từ đầu năm 2024, tới giữa năm 2024 thì nhận nhà và bắt đầu dọn dẹp, phá dỡ. Tuy nhiên từ giữa năm 2025, chính phủ Nhật bắt đầu siết chặt visa kinh doanh và nâng cao điều kiện xin mới cũng như gia hạn visa, do đó dự án của tụi mình có nguy cơ phải dừng lại nếu sau 2028 không đáp ứng được điều kiện khắt khe của chính phủ Nhật đưa ra.
Thêm một khó khăn nữa là hai vợ chồng mình ở Nhật cùng hai con nhỏ được sinh ra tại đây nên cũng không có người thân hỗ trợ. Giờ hành chính là thời gian mình thiết kế máy cho khách hàng Nhật, ngày nghỉ là thời gian mình sắp xếp sửa chữa nhà cổ, buổi tối và sáng sớm là thời gian chơi với con, dạy con học tiếng Việt và học thêm một số thứ khác...
Thời điểm đầu, vợ mình tạm thời chưa đi làm để ở nhà lo cho gia đình và chăm sóc hai con nhỏ, thời gian rảnh thì giúp mình phá dỡ, dọn dẹp, trét vữa shikkui, làm vườn… Hiện tại, hai vợ chồng hầu như là kín lịch 365 ngày/năm, vừa làm việc kiếm thu nhập, chăm sóc con cái, gia đình, vừa triển khai dự án nhà cổ.
Q: Cụ thể những công việc cần làm để cải tạo ngôi nhà là gì? Anh chị đều tự tay làm hết hay có phần nào cần nhờ đến thợ chuyên nghiệp không?
A: Những công việc cần làm để cải tạo nhà cổ sẽ bao gồm:
- Đầu tiên là dọn dẹp lại nhà - vứt bỏ hết đồ đạc, làm thông thoáng không gian để lên ý tưởng cho dễ. Vườn cũng phải dọn cỏ, chăm sóc lại, vườn được dọn xong thì trồng lại cây mới.
- Sau khi dọn xong nhà rồi thì đánh giá sâu hơn về những thiệt hại do mối mọt gây ra, phần nào để lại, phần nào cần thay mới, phần nào cần cải tạo.
- Phác thảo sơ bộ về thiết kế không gian mới.
- Phá bỏ những phần cần làm lại như trần, tường, sàn. Những không gian được làm thêm ở những lần chủ cũ đã cải tạo trước cũng được phá bỏ để phục hồi lại trạng thái nguyên bản. (Tụi mình ưu tiên phục hồi nhà về nguyên bản, bởi ngày xưa các cụ đã tốn công sức nghĩ ra và xây dựng nên căn nhà, nên việc của tụi mình không cần thêm gì nữa.)
- Phục hồi nhà về gần sát nguyên bản, những phần nào trước đó bị cải tạo không thể phục hồi được nữa thì mình sẽ sáng tạo theo cách tự do của mình. Vật liệu được dùng ưu tiên gỗ tự nhiên như tuyết tùng, bách hinoki, thông đỏ akamatsu, đất trộn rơm rạ, sơn tự nhiên như kakishibu (nước ép quả hồng xanh lên men), sáp ong, dầu lanh…
Hiện tại, phần mái ngói bị rò rỉ là hạng mục duy nhất mình phải nhờ đến thợ chuyên nghiệp, bởi công việc trên cao khá nguy hiểm mà mình chưa được đào tạo bài bản và cũng chưa có kinh nghiệm. Ngoài việc đó ra thì toàn bộ công việc sửa chữa nhà, chạy lại hệ thống điện, hệ thống nước, nước thải… đều tự tay mình làm hết.
Q: Hiện tại quá trình cải tạo của anh chị đã hoàn tất được bao nhiêu phần rồi?
A: Hiện tại quá trình cải tạo sau hơn 1,5 năm thì hoàn thành tầm 80% các hạng mục cơ bản. Còn lại một số công việc như: một ít sàn gỗ chưa đóng, lắp máy nước nóng, lắp ống khói lò sưởi củi, sửa lại bồn cầu, lắp thêm điều hòa… Về cơ bản thì từ cuối năm trước ngôi nhà đã ở trong trạng thái có thể sinh sống cơ bản được, chỉ là chưa đẹp lộng lẫy thôi.
Q: Được biết anh chị dự định biến căn nhà thành một homestay. Đó sẽ là một không gian lưu trú như thế nào?
A: Chúng mình dự kiến biến nơi đây thành một không gian lưu trú trải nghiệm về nhà cổ thực sự chứ không phải nhà nghỉ kiểu Nhật mang màu sắc công nghiệp, với những nét kiến trúc nguyên bản, phòng ngủ được phục hồi lại, căn bếp ám mùi khói và màu thời gian, bếp lò Irori và lò sưởi củi đỏ lửa. Tầng 2 sẽ là không gian thư giãn với hệ thống dầm gỗ được để lộ, khu vườn kiểu Nhật với hoa nở 4 mùa…
Không phải là nơi để ngủ xong một giấc rồi lại vội vàng ra đi, chúng mình mong muốn khách đến AKI House sẽ được sống chậm lại và cảm nhận tay nghề khéo léo của những người thợ mộc xưa, thể hiện qua những vết đục đẽo cột, dầm, kỹ thuật lắp ghép nguyên cây gỗ lớn để tạo một bộ khung hoàn hảo cho nhà cổ.
Bạn sẽ cảm nhận rõ hơn cách người Nhật gắn kết với thiên nhiên như thế nào qua thiết kế và cách họ thiết lập không gian mở để ngôi nhà hòa hợp với thiên nhiên. Ngoài ra, khu vực xung quanh AKI House cũng có nhiều địa điểm du lịch bản địa nổi tiếng để du khách thong thả khám phá.
Q: Điều gì khiến anh chị quyết định ghi lại nhật ký cải tạo căn nhà trên các kênh mạng xã hội? Ban đầu anh chị có nghĩ những video này sẽ nhận được nhiều sự quan tâm từ người Việt như vậy không?
A: Trong quá trình tìm hiểu kiến thức để cải tạo nhà cổ thì nguồn thông tin từ Facebook và YouTube đã giúp chúng mình rất nhiều, do vậy trong quá trình làm thì mình quyết định ghi lại hành trình cải tạo nhà cổ với mong muốn chia sẻ một chút kiến thức mà tụi mình có được, cũng như một chút cảm hứng cho những ai đang có ý định muốn mua và cải tạo lại nhà cổ.
Bản thân tụi mình tập trung phần lớn thời gian cho công việc, gia đình và quá trình sửa chữa nhà nên không có nhiều thời gian cho việc sản xuất nội dung. Tụi mình may mắn có sự đồng hành từ Chaman Group trong vai trò đồng sản xuất, các bạn đã hỗ trợ rất nhiều trong việc lan tỏa câu chuyện của AKI House Diary trên các nền tảng nội dung số. Nhân tiện tụi mình cũng nhắn gửi lời cảm ơn đến các bạn trong Team đã dành nhiều tài lực để triển khai cùng tụi mình.
Về những video này có nhận được nhiều sự quan tâm của người Việt không thì tụi mình cũng không đong đếm được. Tuy nhiên tụi mình vẫn sẽ cố gắng tiếp tục làm, với mong muốn lưu giữ lại quá trình và chia sẻ thêm thông tin, kiến thức cũng như tiếp thêm chút động lực cho người cần.
Q: Nếu có một lời khuyên dành cho các bạn Việt Nam cũng đang nung nấu ý định mua và cải tạo nhà cổ tại Nhật, anh chị sẽ nhắn nhủ điều gì?
A: Nếu các bạn muốn thì hãy tìm hiểu kĩ về kiến thức nhà cổ (phải là kiểu chuẩn Kominka nhé), tìm hiểu cách cải tạo trên YouTube, sách về DIY Kominka, blog…, chuẩn bị chút tài chính và bắt tay vào làm liền đi nhé. Nhìn thì có vẻ khó nhưng khi đã bắt tay làm sẽ thấy mọi thứ dễ dàng hơn rất nhiều, cải tạo nhà cổ cũng dễ thôi nếu bạn thật sự yêu thích và đam mê nó.
Thêm nữa với chi phí khá là thấp (vài triệu yên) là bạn có thể sở hữu được một căn Kominka ở vùng quê với đất rộng để tha hồ làm những điều mình thích rồi. Chỉ cần kiên trì từng chút một, sau vài năm là bạn sẽ sở hữu một không gian mơ ước của riêng mình.
Chân thành cảm ơn anh chị! Kilala hy vọng sẽ sớm được nhìn thấy diện mạo hoàn chỉnh nhất của AKI House, khi căn homestay bắt đầu đón những vị khách đầu tiên!
kilala.vn
Đăng nhập tài khoản để bình luận