Đũa sơn mài Wakasa - tuyệt tác 400 năm mang vẻ đẹp biển cả

Phủ chồng các lớp sơn mài nhiều màu 

Sau khi tạo mẫu, sản phẩm phải được để khô tự nhiên trong khoảng một tuần. Tiếp đó, người nghệ nhân lần lượt phủ chồng các lớp sơn mài nhiều màu như đỏ, vàng, xanh lên nhau. Trên nền sơn lót màu nâu hoặc đen truyền thống, các lớp màu này tạo thành tầng tầng lớp lớp chiều sâu đặc trưng của sản phẩm Wakasa-nuri. 

Mài lộ hoa văn cho đũa và hoàn thiện

Công đoạn quan trọng nhất là mài lộ hoa văn. Bằng nhiều loại đá mài có độ nhám khác nhau, người nghệ nhân từ từ mài bề mặt để những họa tiết được chôn dưới nhiều lớp sơn dần hiện lên. Nếu mài quá nông, hoa văn sẽ không đủ rực rỡ; nhưng chỉ cần quá tay một chút cũng có thể làm hỏng toàn bộ sản phẩm. Vì vậy, đây được xem là công đoạn đòi hỏi kinh nghiệm và tay nghề tinh xảo của người thợ thủ công.

Sau khi hoa văn đã hình thành, sản phẩm tiếp tục được phủ nhiều lớp sơn trong, đánh bóng thủ công bằng than và bột sừng. Phủ - sơn - mài - đánh bóng, quá trình này cứ lặp đi lặp lại cho đến khi đôi đũa Wakasa đạt được độ sáng bóng và vẻ đẹp óng ánh đặc trưng. 

Biểu tượng văn hóa của thành phố Obama

Ngày nay, đũa Wakasa không chỉ là sản phẩm thủ công nổi tiếng của tỉnh Fukui mà còn được xem như biểu tượng văn hóa của thành phố Obama. Tại Nhật Bản, đũa Wakasa tượng trưng cho lời chúc trường thọ, may mắn và hạnh phúc nên thường được dùng làm quà tặng đặc biệt trong những dịp quan trọng như tân gia, kết hôn hoặc mừng thọ. 

Mỗi năm, địa phương này sản xuất khoảng 67 triệu đôi đũa sơn mài, với hơn 100.000 mẫu mã khác nhau. Ngoài giá trị thẩm mỹ, đũa Wakasa còn nổi tiếng với độ bền cao nhờ lớp sơn mài giúp sản phẩm chống nước, chịu nhiệt và chống mài mòn tốt trong quá trình sử dụng hằng ngày. Ngoài ra, nhiều mẫu đũa Wakasa cũng được thiết kế đặc biệt để mang lại cảm giác cầm nắm dễ chịu và gắp thức ăn tốt hơn. 

Để giữ được độ bền và vẻ đẹp của lớp sơn mài, đũa Wakasa sau khi sử dụng nên được rửa bằng nước ấm và xà phòng dịu nhẹ, sau đó lau khô ngay. Tránh ngâm đũa trong nước quá lâu, hạn chế để dưới ánh nắng trực tiếp và nên dùng khăn mềm khi vệ sinh. Nếu được bảo quản đúng cách, một đôi đũa Wakasa có thể sử dụng trong nhiều thập kỷ, thậm chí trở thành món đồ được truyền lại qua nhiều thế hệ trong gia đình. 

Những khó khăn trong việc bảo tồn nghề thủ công truyền thống 

Theo các nghệ nhân địa phương, để trở thành một thợ sơn mài Wakasa lành nghề cần ít nhất 5 năm học nghề. Tuy nhiên, cũng như nhiều nghề thủ công truyền thống khác của Nhật Bản, Wakasa-nuri đang đối mặt với tình trạng nghệ nhân ngày càng già hóa và thiếu người kế nghiệp. 

Bên cạnh đó, các loại đũa dùng một lần và đũa công nghiệp giá rẻ đang ngày càng phổ biến cũng khiến nhu cầu đối với đũa sơn mài truyền thống giảm đi đáng kể. 

Để gìn giữ nghề truyền thống này, thành phố Obama đã xây dựng bảo tàng giới thiệu lịch sử Wakasa-nuri, mở các chương trình tìm hiểu và trải nghiệm làm đũa, đồng thời hỗ trợ các nghệ nhân quảng bá sản phẩm ra thị trường quốc tế. 

Nếu có dịp ghé thăm thành phố Obama, bạn có thể ghé qua Bảo tàng Wakasa để tìm hiểu chi tiết quy trình làm ra những đôi đũa thủ công tuyệt đẹp này. Tại Bảo tàng cũng có bán những đôi đũa sơn mài Wakasa, với nhiều kiểu dáng, hoa văn khác nhau, từ truyền thống đến hiện đại, rất phù hợp để làm quà tặng cho người thân, bạn bè. Ngoài ra các cửa hàng chuyên bán đũa ở Ginza hay Kappabashi của Tokyo cũng là nơi bạn có thể dễ dàng tìm thấy những đôi đũa Wakasa.

• Địa chỉ: 8-1-3 Fukutani, Obama, Fukui 917-0001, Japan 
• Thời gian mở cửa: 9:00-17:00 (đóng cửa vào thứ 5 hằng tuần)
• Trang web: https://wakasa-hashi.com/  

kilala.vn