Vì sao ở Nhật Bản, gần như mọi thứ đều có một “ngày kỷ niệm”?
Có lẽ hiếm nơi nào lại có nhiều “ngày kỷ niệm” như ở Nhật Bản. Từ những món ăn như bánh Pocky, đậu natto, món cà ri cho đến chó mèo, lỗ tai, những cây cầu và thậm chí cả… rác, gần như mọi thứ ở Nhật Bản đều có một “ngày kỷ niệm” riêng cho mình.
Hàng nghìn lễ kỷ niệm suốt 366 ngày trong năm
Ngày nay, khi nhìn vào danh sách của Hiệp hội Ngày Kỷ niệm Nhật Bản, bạn có thể thấy gần như mỗi ngày trong năm đều dành để kỷ niệm một sự vật/sự kiện nào đó. Lấy ví dụ, ngày 4/9 là Ngày của Lược (Kushi no Hi), Ngày Cá voi (Kujira no Hi) hay Ngày Cúng bái (Kuyo no Hi).
Những ngày kỷ niệm “không chính thức” này được gọi chung là Kinenbi (記念日), thường do các tổ chức, hiệp hội, doanh nghiệp đề ra và đăng ký như một hoạt động kỷ niệm chung trong ngành hoặc để quảng bá sản phẩm.
Trong số đó, có nhiều ngày kỷ niệm được hưởng ứng tích cực và trở nên nổi tiếng trên khắp Nhật Bản, ví dụ như Ngày Pocky vào 11/11. Vào ngày này, các cửa hàng tiện lợi và siêu thị Nhật Bản thường bày đầy những hộp Pocky cùng những biển quảng cáo bắt mắt giới thiệu về các ưu đãi diễn ra trong Ngày Pocky.
Một số ngày kỷ niệm nổi tiếng khác có thể kể đến như ngày 7/8 là “Ngày của Chuối”, ngày 15/1 là “Ngày Dâu tây”, ngày 1/10 là “Ngày Sake” hay ngày 7/10 là “Ngày Natto”.
Ngoài ra, lịch Kinenbi còn nổi tiếng với “Ngày Mèo” vào 22/2, “Ngày Cá vàng” vào 3/3, “Ngày Rác” vào 3/5, “Ngày Ajinomoto” vào 25/7 hay “Ngày Vợ chồng hạnh phúc” vào 22/11.
Xuất phát từ trò “chơi chữ” của người Nhật
Người Nhật vốn rất ưa chuộng các hình thức chơi chữ trong ngôn ngữ và giao tiếp, trong đó có Goro-awase (語呂合わせ) - kết hợp những cách đọc khác nhau của chữ số trong tiếng Nhật (đôi lúc có kết hợp cả tiếng Anh) để gợi ra từ vựng đó.
Chẳng hạn, quả dâu tây trong tiếng Nhật là “ichigo”, gợi liên tưởng đến số 1 (ichi) và số 5 (go). Mùa dâu tây lại vào độ tháng 1 nên ngày 15/1 được chọn là “Ngày Dâu tây”. Hoặc như “Ngày Chuối” (Banana no Hi) cũng dựa trên cách chơi chữ tương tự với “ba” là một cách đọc của số 8 và “nana” là số 7. Vì vậy, ngày 7/8 trở thành “Ngày Chuối”.
Một ví dụ đặc biệt khác là “Ngày của Mèo” (Neko no Hi) được chọn vào ngày 22/2. Lý do là vì trong tiếng Nhật, số 2 đọc là “ni” nên 22/2 là “ni ni ni”, nghe giống với “nya nya nya” - âm thanh tiếng mèo kêu (“nya” có nghĩa là “meo meo”).
Bên cạnh hình thức chơi chữ, người Nhật còn lựa chọn ngày kỷ niệm dựa trên nhiều cách thức thú vị khác. Chẳng hạn như “Ngày bánh Shortcake (bánh kem dâu tây)” được chọn vào ngày 22 hằng tháng. Nguyên nhân là vì trên quyển lịch tháng, ngày 22 luôn nằm ngay bên dưới ngày 15 - “Ngày Dâu tây”, gợi liên tưởng đến hình ảnh quả dâu tây được đặt trên mặt bánh shortcake.
Một số ngày khác lại được chọn dựa trên những sự kiện có thật. Lấy ví dụ như ngày 1/9 được chọn là ngày Phòng chống Thiên tai vì là ngày xảy ra sự kiện Đại Động đất Kanto năm 1923, hay “Ngày Cà ri” vào 22/1 đánh dấu sự kiện món cà ri được đưa vào thực đơn của chương trình bữa trưa học đường tại Nhật Bản từ năm 1982.
“Ngày kỷ niệm” trở thành cơ hội quảng bá
Nhật Bản có hàng ngàn ngày Kinenbi, và mỗi năm danh sách này lại được bổ sung thêm vài ngày kỷ niệm thú vị nữa. Và một trong những lý do nằm ở giá trị thương mại của những ngày này.
Một ngày kỷ niệm mang đến cho doanh nghiệp một dịp đặc biệt để tạo một chiến dịch truyền thông, tổ chức chương trình giảm giá, giới thiệu sản phẩm mới, hoặc tung ra “sản phẩm gentei” - những phiên bản giới hạn chỉ bán trong dịp đặc biệt.
Một “tấm lịch mùa” của đời sống văn hóa Nhật Bản
Nếu nhìn rộng hơn, văn hóa “ngày kỷ niệm” Kinenbi này phản ánh một nét đặc trưng trong đời sống và tâm thức của người dân xứ Phù Tang. Đó chính là “cảm thức mùa” - cảm nhận sự chuyển giao của trời đất trong 4 mùa và sống hòa nhịp với nó.
Như ẩm thực Nhật Bản vốn luôn gắn chặt với triết lý Shun (旬) - “mùa nào thức nấy” và nhiều món ăn cũng gắn với mùa, lễ hội hoặc những sự kiện đặc biệt trong năm. Vì vậy, Nhật Bản có rất nhiều ngày kỷ niệm liên quan đến thực phẩm, nguyên liệu hay món ăn như một cách để bổ sung thêm một lớp ý nghĩa mới vào lối sống ấy: thưởng thức món ăn vào “ngày của riêng mình”.
Không chỉ trong ẩm thực, “cảm thức mùa” ấy còn hiện diện ở nhiều khía cạnh khác của đời sống Nhật Bản. Mỗi mùa mang theo những lễ hội, phong tục và thú vui riêng: ngắm hoa anh đào khi xuân về, thưởng thức lễ hội pháo hoa vào mùa hè, ngắm lá đỏ vào mùa thu hay chờ đón tuyết đầu mùa vào mùa đông. Có lẽ đó là lý do mà người Nhật tạo ra một “tấm lịch mùa” của riêng mình qua việc dành riêng một ngày để nhớ đến một món ăn, một sự vật hay một sự kiện nào đó trong năm.
Nếu bạn tò mò ngày hôm nay sẽ là ngày kỷ niệm cho những gì ở Nhật Bản, bạn có thể tìm hiểu thông qua trang web của Hiệp hội Ngày Kỷ niệm Nhật Bản (Nihon Kinenbi Kyokai).
kilala.vn
Đăng nhập tài khoản để bình luận