NỘI DUNG BÀI VIẾT

    Khám phá 7 tầng búp bê Hina truyền thống Nhật Bản

    Khám phá 7 tầng búp bê Hina truyền thống Nhật Bản

    Mỗi độ tháng 3 về cũng là lúc người dân Nhật Bản chuẩn bị cho một trong những lễ hội truyền thống quan trọng nhất năm. Đó chính là lễ hội búp bê Hina Matsuri (雛祭り), còn được gọi là ngày lễ dành cho các bé gái ở Nhật. Vào ngày này, không khó để bắt gặp những chiếc kệ cao tầng trưng bày búp bê Hina đầy tinh xảo, với vẻ ngoài mang đậm nét đẹp truyền thống của thời kỳ Heian. 

    Nguồn gốc và ý nghĩa búp bê Hina

    Nguồn gốc của lễ hội Hina Matsuri được cho là bắt nguồn từ thời Heian (794-1185). Khi đó, vào ngày 3/3 âm lịch hằng năm, người Nhật thường làm búp bê bằng rơm rồi thả xuống sông để xua đuổi tà ma và cầu mong sức khỏe, may mắn. Nghi lễ này được gọi là Nagashibina (流し雛).

    Cho đến thời Edo, nghệ thuật chế tác búp bê ngày càng trở nên tinh xảo, các gia đình khá giả bắt đầu trưng bày búp bê trong nhà để cầu nguyện cho con cái khỏe mạnh, bình an. Từ đó, búp bê dần trở thành biểu tượng gắn liền với lễ hội Hina Matsuri - một trong những lễ hội theo mùa quan trọng nhất năm. 

    7-tầng-búp-bê-hina
    Kệ búp bê Hina 7 tầng truyền thống. Ảnh: Bokksu

    Ngày nay, vào dịp lễ Hina Matsuri, các gia đình có con gái sẽ trưng bày một bộ búp bê Hina (雛人形), mô phỏng lại hoàng cung thời Heian. Theo quan niệm truyền thống, những búp bê này sẽ giúp bảo vệ bé gái khỏi những điều không may, đồng thời mang lại sức khỏe và hạnh phúc trong tương lai. Những bộ búp bê này thường được chế tác tinh xảo, có giá thành khá cao và được truyền lại qua nhiều thế hệ trong gia đình.

    Xem thêm: Búp bê Hina và mức giá đắt đỏ khiến bạn phải khóc thét

    Một bộ búp bê Hina Nhật Bản truyền thống đầy đủ thường có ít nhất 15 búp bê, xếp trên một kệ 7 tầng có trải thảm đỏ và đặt ở nơi trang trọng trong nhà. Một số gia đình thường trưng bày đơn giản hơn với bộ 2 búp bê (Dairi-bina) hoặc bộ 5 búp bê xếp thành 3 tầng. Tuy nhiên, tại các địa điểm tổ chức lễ hội Hina Matsuri, du khách thậm chí có thể chiêm ngưỡng kim tự tháp búp bê Hina với số lượng lên đến hơn 1.500 búp bê, bài trí thành hàng chục tầng trên những chiếc kệ cao ngất ngưởng. 

    tháp-búp-bê-31-tầng
    Tháp búp bê cao 31 tầng tại Saitama với 1.500 búp bê Hina. Ảnh: Japan Road Trip

    Cách sắp xếp 7 tầng tháp búp bê Hina truyền thống

    Tầng 1 - Vua và Hoàng hậu (Dairi-bina, 内裏雛)

    Tầng trên cùng là nơi đặt hai búp bê đại diện cho vị trí cao nhất trong hoàng cung, bao gồm:

    • Obina (おびな): Búp bê nam, đại diện cho Hoàng đế, thường cầm một cây quyền trượng gọi là shaku.
    • Mebina (めびな): Búp bê nữ, đại diện cho Hoàng hậu, tay thường cầm một chiếc quạt.
    dairi-bina
    Búp bê Dairi-bina tượng trưng cho Vua và Hoàng Hậu. Ảnh: Japan-Australia.blog 

    Đặt phía sau hai búp bê là tấm bình phong vàng, tượng trưng cho sự sang trọng và quyền uy của hoàng gia. Ở hai bên búp bê đặt một cặp đèn lồng có họa tiết hoa anh đào (sakura). Ngoài ra, một bộ đầy đủ còn có thêm hai bình hoa đào (momo) đặt giữa cặp búp bê. 

    Cách sắp xếp thứ tự cặp búp bê Dairi-bina có sự khác biệt giữa hai vùng Kansai và Kanto. Tại vùng Kansai, búp bê Vua được đặt bên phải, Hoàng Hậu đặt bên trái, còn vùng Kanto thì ngược lại. 

    Tầng 2 - Ba cung nữ (San-nin Kanjo, 三人官女)

    Tầng thứ hai là nơi đặt ba cung nữ hầu cận chuyên phục vụ rượu sake cho Vua và Hoàng Hậu. Người ta thường bài trí hai búp bê đứng ở hai bên cầm hai bình rượu sake, một búp bê ngồi ở giữa cầm một chiếc bàn nhỏ có chén rượu trên đó. Ở giữa ba cung nữ thường có hai kệ đứng takatsuki dùng để đựng mochi tròn xếp thành 2 tầng trắng và hồng.

    sannin-kanjo
    Bộ ba cung nữ Kanjo. Ảnh: Jigidi

    Tầng 3 - Năm nhạc công (Gonin Bayashi, 五人囃子)

    Tầng thứ ba được dành cho năm nhạc công hoàng gia, những người biểu diễn âm nhạc trong các buổi lễ cung đình. Trong đó, có ba người chơi trống, một người thổi sáo và một người kể chuyện cầm quạt. Trong một số bộ búp bê, số lượng nhạc công có thể nhiều hơn, lên đến bảy hoặc mười người, có cả búp bê nhạc công nữ. 

    gonin-bayashi
    Năm nhạc công hoàng gia, gồm 3 người chơi trống, một người thổi sáo và một người cầm quạt. Ảnh: kokeshiya

    Tầng 4 - Hai vị đại thần (Daijin, 大臣)

    Tầng thứ tư là nơi đặt hai vị quan đại thần, trong đó Tả Đại Thần (Sa-daijin) có ngoại hình lớn tuổi với bộ râu dài và Hữu Đại Thần (U-daijin) có vẻ ngoài trẻ tuổi hơn. Cả hai đại thần thường cầm cung tên hoặc kiếm, biểu thị vai trò bảo vệ cho Vua và Hoàng Hậu. Ở giữa hai búp bê thường đặt các bàn ăn Gozen và hai bệ đựng Hishi-mochi - một loại mochi hình thoi có ba màu.

    daijin
    Tả Đại Thần và Hữu Đại Thần. Ảnh: Discover Nikkei
    tháp-búp-bê-hina
    Chính giữa hai vị đại thần (tầng thứ 4) đặt các bàn ăn Gozen và bánh Hishi mochi. Ảnh: Timothy S. Y. Lam Museum of Anthropology

    Tầng 5 - Ba người hầu (Shicho, 仕丁)

    Tầng thứ năm là nơi đặt ba người hầu phục vụ cho hoàng gia với ba trạng thái cảm xúc khác nhau, gồm người giận dữ, người khóc và người cười. Ở Kyoto, người ta bài trí những búp bê này với các vật dụng như chổi, cào, đồ hốt rác ở phía trước. Còn ở vùng Kanto, ba người hầu sẽ mang theo ô, giày, nón. Ngoài ra, hai bên cánh ngoài của tầng này còn có cây quất Tachibana ở bên phải và cây hoa anh đào Sakura ở bên trái. 

    shichou
    Bộ ba búp bê hầu cận với ba biểu cảm gương mặt khác nhau. Ảnh: jistec.or.jp

    Tầng 6,7 - Đồ dùng hoàng gia 

    Tầng thứ 6 dùng để bày biện các món đồ nội thất, vật dụng trong cung đình như tủ đựng quần áo, hòm đựng áo kimono, bàn trang điểm có gương và bộ trà đạo. Tầng cuối cùng thường bày biện hộp đựng thức ăn sơn mài nhiều tầng Jubako cùng kiệu và cỗ xe kéo dành cho tầng lớp quý tộc Heian thời xưa. 

    tầng-đồ-dùng-hoàng-gia
    Hai tầng cuối cùng với những vật dụng xa hoa nơi cung đình. Ảnh: yukiguni-journey.jp

    Một số lưu ý khi sắp xếp tháp búp bê Hina Matsuri

    Tháp búp bê Hina thường được đặt ở nơi trang trọng, tránh nơi có gió mạnh, độ ẩm cao và ánh nắng trực tiếp vì có thể làm hỏng búp bê. Thời gian trưng bày tháp búp bê Hina thường bắt đầu vào giữa tháng 2 và phải dọn đi sau ngày 3/3 càng sớm càng tốt. Người Nhật tin rằng nếu dọn dẹp búp bê quá trễ sẽ ảnh hưởng xấu đến đường tình duyên và vận mệnh hôn nhân sau này của các bé gái. 

    Sau khi dọn dẹp, búp bê cần được lau chùi cẩn thận, bọc trong giấy mềm hoặc vải rồi cất vào hộp kín để tránh bị ẩm mốc. 

    Vào dịp lễ hội Hina Matsuri hằng năm, các gia đình lại tụ họp bên nhau và bắt đầu sắp xếp tháp búp bê Hina. Không chỉ để giữ gìn nét văn hóa truyền thống, đây cũng là dịp các thành viên gia đình sum vầy trong không khí ấm áp đầu xuân và cầu mong những điều may mắn tốt lành sẽ đến trong năm mới.  

    kilala.vn

    118 bậc thang búp bê Hina tại đền Susanoo (Shizuoka) 

    Để chào đón lễ hội Hina Matsuri năm nay, đền Susanoo tọa lạc tại khu suối nước nóng Inatori Onsen (tỉnh Shizuoka) đang tổ chức hoạt động lễ hội Hina Tsurushi Kazari. Tại đây, toàn bộ 118 bậc thang đá dẫn lên đền thờ được phủ kín với hơn 600 búp bê Hina, hai bên lối đi tham quan được trưng bày vô số dây treo trang trí Tsurushi Kazari rực rỡ. 

    Hina-Tsurushi-Kazari
    Ảnh: Sora News

    Tsurushi Kazari là nghề thủ công truyền thống của địa phương, chuyên chế tác các búp bê nhỏ trang trí được may tay từ những mảnh vải thừa khi làm búp bê Hina. Những búp bê nhỏ này được treo thành chuỗi nhiều màu sắc, kết hợp với 118 tầng búp bê Hina, tạo nên một khung cảnh vừa trang nghiêm vừa khiến du khách phải “choáng ngợp”.

    • Thời gian diễn ra lễ hội: 14/2 - 31/3/2026 
    • Địa chỉ: Đền Susanooo, 15 Inatori, thị trấn Higashiizu, quận Kamo, tỉnh Shizuoka
    Category

    Bình luận không được chứa các ký tự đặc biệt!

    Vui lòng chỉnh sửa lại bình luận của bạn!