Các lớp trà đạo thiếu matcha để thực hành
Khi matcha trở thành một cơn sốt bùng nổ ở nước ngoài, ngành công nghiệp trà Nhật phải đối mặt với tình trạng thiếu hụt matcha trầm trọng. Và điều này đang ảnh hưởng trực tiếp đến những người thực hành trà đạo chính tại nơi mà loại bột này được sản xuất.
"Cơn sốt" matcha gây áp lực lên trà đạo
"Có lẽ tôi sẽ phải đánh một bát trà rỗng," một phụ nữ khoảng 50 tuổi, đang hướng dẫn các lớp trà đạo ở Tokyo và Saitama, chia sẻ với phóng viên tờ Mainichi. Bà cho biết đã không thể mua matcha từ cửa hàng quen ở Kyoto từ mùa hè năm 2025 và buộc phải chuyển sang cửa hàng khác.
Các lớp học trà đạo ở Nhật Bản đang phải gánh chịu hậu quả của tình trạng thiếu hụt matcha trầm trọng, sau khi matcha trở thành "cơn sốt" trên toàn cầu khiến giá cả tăng vọt. Tại Kyoto, lượng du khách nước ngoài đổ xô đến tìm mua các sản phẩm matcha tăng đột biến đã đẩy giá giao dịch tencha (lá trà dùng để sản xuất bột matcha) tăng mạnh, với giá lá trà mới vụ xuân năm 2025 tăng gấp ba lần so với năm trước.
Số lượng người thực hành trà đạo vốn đang giảm do già hóa dân số. Vì lẽ đó, các lớp học trà đạo muốn hạn chế hết mức có thể những yếu tố khác khiến mọi người rời xa bộ môn này. Nhưng với giá matcha và cả trà cụ dùng trong nghi lễ cũng đang tăng cao, nhiều nơi buộc phải chuyển gánh nặng đó sang phía học viên.
Bà Shihori Suzuki, đại diện của O-matcha Salon wa no cocoro (お抹茶サロン wa no cocoro), nơi cung cấp các lớp trà đạo chính thống và trải nghiệm trà đạo cho khách du lịch, chia sẻ với TBS: “Rất khó để mua được loại matcha mà chúng tôi dùng để thực hành. Đó là vấn đề sống còn bởi chúng tôi không thể luyện tập nếu thiếu nó. Tôi đã nhận được một ít từ một người quen nên mới có thể tạm thời duy trì các buổi học. Và hơn nữa... Chúng tôi thực sự cần phản ánh điều này vào học phí, nhưng rất khó để đột ngột tăng giá đối với những học viên theo học định kỳ hằng tháng. Quả là một tình huống khó khăn.”
"Đây là thời điểm hỗn loạn nhất kể từ cú sốc Haagen-Dazs năm 1996," ông Shogo Nakamura, chủ tịch của Nakamura Tokichi Honten Co. - một nhà bán trà ở Uji, tỉnh Kyoto, trao đổi với Mainichi. “Cú sốc năm 1996” ám chỉ sự kiện thương hiệu kem cao cấp Mỹ ra mắt dòng kem hương vị trà xanh, sản phẩm đầu tiên được phát triển dành riêng cho thị trường Nhật Bản.
"Chúng tôi thấy sản phẩm của mình được bán trên các cửa hàng trực tuyến ở nước ngoài," ông nói, đề cập đến những người bán lại trái phép và bán hàng giả. Ông Nakamura cho biết công ty đã bắt đầu áp dụng giới hạn mua hàng nhằm đối phó với tình trạng thu mua số lượng lớn để bán lại của một số khách hàng nước ngoài.
Gia tăng sản lượng tencha
Matcha không phải là thức uống phổ biến hằng ngày ở Nhật Bản. Khoảng 70% lượng trà sản xuất tại Nhật Bản là sencha, trong khi tencha để sản xuất matcha chỉ chiếm 6%.
Cùng có nguồn gốc từ cánh đồng trà, nhưng phương pháp canh tác và chế biến tencha và sencha là khác nhau. Với sencha, lá trà được thu hoạch, hấp, cuốn và sấy khô.
Còn với tencha, trước khi thu hoạch, lá trà được che phủ trong hai đến ba tuần để ức chế quá trình quang hợp, làm tăng chất diệp lục và giảm hàm lượng tanin trong lá. Sau khi thu hoạch, lá trà được sấy khô mà không cần cuốn và sau đó được nghiền thành bột (matcha) bằng cối đá – một quy trình tỉ mỉ và tốn nhiều thời gian.
Khi nhu cầu về matcha ngày càng tăng, cũng có nhiều nông dân chuyển từ canh tác sencha sang tencha. Mặc dù sencha vẫn chiếm tỷ trọng lớn trong sản lượng, nhưng so với 10 năm trước, sản lượng sencha đã giảm hơn 10.000 tấn, trong khi tencha (matcha) lại tăng lên.
Sản lượng sencha và tencha, theo khảo sát của Liên đoàn Hiệp hội Trồng trà Quốc gia:
| 2014 | 2024 | |
| Sencha | 49.550 tấn | 36.511 tấn |
| Tencha | 1.969 tấn | 5.336 tấn |
Tuy nhiên cũng có nhiều nông dân do dự trong việc chuyển đổi bởi không chắc xu hướng này sẽ kéo dài bao lâu, trong khi phải mất ít nhất 5 năm từ khi trồng đến khi thu hoạch vụ tencha đầu tiên. Nông dân trồng trà cũng đang già đi, với độ tuổi trung bình là 70, và họ cũng thiếu người kế thừa. Thêm vào đó là thời tiết bất thường gần đây, cho thấy vấn đề sẽ không được giải quyết chỉ bằng cách tăng diện tích canh tác.
Giá sencha cũng tăng mạnh
Một hệ lụy của cơn sốt matcha là khi nông dân bỏ sencha sang trồng tencha, giá sencha cũng tăng vọt. Sencha là loại trà mà người Nhật thường uống hằng ngày, do đó có những lo ngại rằng giá tăng sẽ khiến người Nhật xa rời trà.
Theo JA Fukuoka Yame, giá trung bình của trà sencha vụ đầu năm 2025 vào khoảng 4.000 yên/kg, tăng gần 1.000 yên so với năm trước. Một người phụ trách bày tỏ cảm xúc lẫn lộn, nói rằng: "Đây là tin tốt cho người sản xuất, nhưng sẽ là vấn đề nếu giá tăng và người tiêu dùng quay lưng."
Trên thực tế, nhà sản xuất đồ uống lớn của Nhật Bản - Ito En đã quyết định tăng giá sản phẩm chủ lực của mình, trà xanh Oi Ocha đóng chai 600ml, từ 216 yên lên 237 yên (áp dụng từ ngày 1 tháng 3 năm 2026).
Một đại diện của Ito En cho biết: "Do thiếu người kế nhiệm, sản lượng trồng trọt đang giảm, và thêm vào đó là sự bùng nổ của matcha khiến giá trà xanh tăng vọt. Chúng tôi không còn lựa chọn nào khác ngoài việc tăng giá."
Tại Kaitenzushi Katsu, một nhà hàng sushi băng chuyền cung cấp trà miễn phí, chi phí mua trà bột đã tăng gấp 1,5 lần so với năm ngoái. Một quản lý thu mua bày tỏ lo ngại: "Chúng tôi sẽ tiếp tục cung cấp trà miễn phí, nhưng có thể buộc phải thực hiện các biện pháp như thay đổi loại trà."
kilala.vn
Đăng nhập tài khoản để bình luận