Từ chối cho phép Yakuza sử dụng hệ thống thu phí điện tử ETC có phải hành vi phân biệt đối xử?

Các công ty vận hành đường cao tốc Nhật Bản đã phát triển và siết chặt điều kiện cấp thẻ thu phí điện tử ETC để thanh toán tự động tại các trạm thu phí. Trong đó có điều khoản cho phép các công ty này hủy tư cách thành viên hoặc không nhận đơn đăng ký của những cá nhân có liên quan đến băng đảng tội phạm Yakuza. Quy định này ngăn cản các nhóm Yakuza sử dụng đường cao tốc vì không có cách thức trả phí, dẫn đến các vụ kiện tụng để “đòi lại công bằng” . Sự việc trên đặt ra câu hỏi: đó có phải hành vi phân biệt đối xử?

Đơn kiện cho biết vào tháng 7/2023, nguyên đơn đã nộp đơn đăng ký sử dụng thẻ ETC tới văn phòng điều hành chung do 6 công ty này thành lập. Trên đơn đăng ký có một ô dành để đánh dấu, xác nhận liệu người đăng ký có liên quan đến băng đảng tội phạm nào hay không. Nguyên đơn chỉ gạch bỏ toàn bộ phần nội dung đó rồi điền đầy đủ các mục thông tin còn lại. Một tháng sau, ông nhận được thông báo đơn đăng ký của mình đã bị từ chối.

Phía người này lập luận rằng đường cao tốc là tài sản công cộng và dự kiến đến năm tài chính 2030, toàn bộ các nút giao thông sẽ chuyển sang sử dụng thẻ ETC. Do đó, việc từ chối cấp thẻ, hạn chế ông không thể sử dụng đường cao tốc vì có liên quan đến băng đảng tội phạm là hành vi phân biệt đối xử, trái pháp luật.

Tòa án Quận Fukuoka cho rằng những hạn chế về quyền lợi hay sự bất lợi phát sinh trong chuyện này là "tương đối hạn chế". Tại Nhật Bản, việc lưu thông trên cao tốc là không bắt buộc và người dân hoàn toàn có thể chọn các tuyến đường thông thường khác để đến bất kỳ đâu trên cả nước. Lợi ích lớn nhất của cao tốc chỉ là không có đèn giao thông, giúp tiết kiệm thời gian di chuyển, vì vậy việc không có thẻ ETC chỉ gây bất tiện chứ không tước đoạt quyền đi lại.

Tranh cãi về quyền sử dụng cơ sở hạ tầng công cộng của Yakuza

Trên thực tế, vụ kiện năm 2026 chỉ là một phần trong số những tranh cãi giữa giới Yakuza và các đơn vị quản lý hạ tầng. Vào tháng 09/2022, cảnh sát tỉnh Aichi từng bắt giữ chín thành viên Yakuza với cáo buộc che giấu thân phận để nhận thẻ ETC trong giai đoạn từ năm 2015 đến năm 2021. 

Điều khoản dịch vụ của công ty phát hành thẻ cho biết người dùng có thể bị hủy tư cách thành viên nếu bị phát hiện có liên quan đến các tổ chức tội phạm, nhưng lại không nêu rõ việc cấm các cá nhân này nộp đơn đăng ký ngay từ đầu. Trong khi đó, việc kiểm tra lý lịch lại không được thực hiện tại thời điểm tiếp nhận hồ sơ.