Nhật Bản ngừng cuộc thi sáng tác thơ Yokai vì không thể phân biệt thơ do AI sáng tác

Cuộc thi sáng tác thơ chủ đề Yokai (yêu quái trong văn hóa dân gian Nhật Bản) tại quê hương của tác giả "GeGeGe no Kitaro" đã phải kết thúc sau 20 năm, khi các giám khảo cảm thấy ngày càng khó để phân biệt thơ người viết và thơ máy viết.

Cuộc thi thơ Yokai Senryu được tổ chức bởi Hiệp hội du lịch Sakaiminato thuộc tỉnh Tottori, quê hương của nhà nghiên cứu văn hóa dân gian Shigeru Mizuki, người đồng thời là tác giả của bộ truyện tranh GeGeGe no Kitaro nổi tiếng về thế giới Yokai.

Được khởi xướng vào năm 2006 nhằm quảng bá hình ảnh về "thị trấn của Yokai", cuộc thi khuyến khích các tác giả gửi những bài thơ senryu ngắn, hài hước về các yêu quái dân gian Nhật Bản.

Vào thời kỳ đỉnh cao, cuộc thi đã thu hút 8.335 bài dự thi từ khắp cả nước. Tuy nhiên, sau khi công bố kết quả của cuộc thi lần thứ 20 vào ngày 19/2 vừa qua, đại diện ban tổ chức cũng tuyên bố khép lại truyền thống 20 năm này.

cong-bo — Công bố các tác phẩm đoạt giải trong cuộc thi Yokai Senryu cuối cùng vào ngày 19/2/2026. Ảnh: Mainichi

Ông Toyohiro Yuki, người đứng đầu Hiệp hội Du lịch Sakaiminato, tỉnh Tottori, cho biết nhiều bài dự thi "có cùng mô típ, cùng câu kết, thậm chí sử dụng cùng một cách diễn đạt". “Chúng tôi bắt đầu nghĩ rằng điều này thật kỳ lạ, rất khó để xác định liệu nó được viết bởi con người hay được tạo ra bởi AI,” ông nói. “Việc phân biệt vô cùng khó khăn.”

Ông Tsuyoshi Furuhashi, quản lý cấp cao của Hiệp hội Du lịch Sakaiminato, chia sẻ với phóng viên của tờ Mainichi: "Chúng tôi không coi AI là xấu. Nhưng vì xã hội chúng ta vẫn thiếu các quy tắc rõ ràng về việc sử dụng AI, và năm nay đánh dấu cột mốc 20 năm của cuộc thi, chúng tôi quyết định đây là thời điểm thích hợp để khép lại."

Nói về khả năng mang cuộc thi trở lại, ông Furuhashi cho biết ban tổ chức cũng đang cân nhắc việc để người tham gia đến Sakaiminato trực tiếp sáng tác thơ thay vì gửi bài dự thi trực tuyến như trước đây. "Chúng tôi hy vọng biến nó thành một sự kiện có tính tương tác, nơi những người yêu thích Yokai có thể tụ tập và cùng nhau sáng tạo," ông nói.

Hiện nay, một số cuộc thi thơ và tiểu luận ở Nhật quy định rõ ràng việc cấm sử dụng AI trong thể lệ, nhưng vấp phải khó khăn khi có nhiều người tham gia không trung thực. Ngược lại, cuộc thi DX Senryu Contest của tỉnh Saga, được tổ chức vào năm tài chính 2023 và 2024, lại cho phép cả các bài dự thi do AI sáng tác.

AI tạo sinh đặc biệt giỏi trong việc tạo ra các thể thơ ngắn như haiku và senryu. Trong giới thi sĩ haiku, cũng có những tiếng nói bày tỏ kỳ vọng đối với "thơ haiku do AI tạo ra", cho rằng AI có tiềm năng tạo ra những tác phẩm mà con người không bao giờ nghĩ tới, chỉ bằng cách xác định trước phong cách và chủ đề.

Chia sẻ với Yomiuri Shimbun, Masashi Nonaka, Giám đốc Trung tâm Thông minh hóa Công nghiệp tỉnh Saga nhận định: "Những bài thơ do con người viết ra truyền tải cảm xúc và hình ảnh tốt hơn. Tuy nhiên, trí tuệ nhân tạo cũng có khả năng tương đương, và có lẽ chỉ là vấn đề thời gian trước khi sự sáng tạo của con người bị trí tuệ nhân tạo vượt qua."

Ở chiều ngược lại, Phó Chủ tịch Hiệp hội Thơ Senryu toàn Nhật Bản Tetsuo Ebata khẳng định: "Rất khó để sáng tác những bài thơ 'hoàn toàn phù hợp' trong thể loại senryu, vốn lấy xã hội con người làm chủ đề. Tôi tin rằng có những cách diễn đạt mà chỉ con người, với vốn sống đa dạng của mình, mới có thể đạt được."

Giáo sư Hidenori Kawamura của Đại học Hokkaido, người đã nghiên cứu khả năng sáng tác thơ senryu và haiku của AI trong khoảng 10 năm, tin rằng việc AI có khả năng làm thơ không khiến sự cạnh tranh thông qua những sáng tạo của con người trở nên vô giá trị.

Ông dẫn chứng với môn cờ shogi. "Mỗi năm, con người càng khó đánh bại trí tuệ nhân tạo. Tuy nhiên, chính sự kịch tính khi những kỳ thủ shogi thực thụ đấu trí trên bàn cờ mới làm cho các trận đấu giữa người với người trở nên hấp dẫn đến vậy", ông giải thích.

kilala.vn

Nguồn: Yomiuri, Mainichi