Sudare và Yoshizu: Những vật dụng truyền thống giúp người Nhật chống nóng mùa hè

Tại Nhật Bản, vào mùa hè, bên cạnh các loại rèm vải, rèm nhựa và những thiết bị làm mát hiện đại, các sản phẩm truyền thống như sudare và yoshizu vẫn được ưa chuộng. Không chỉ giúp làm dịu ánh nắng gay gắt, hai sản phẩm này còn góp phần duy trì sự mát mẻ cho không gian sống.

Sudare

Sudare - すだれ là mành hoặc màn che ở Nhật Bản, được làm từ gỗ, tre mỏng hoặc các vật liệu tự nhiên khác, được xếp ngang bằng, nổi lại sát với nhau bằng vải, chỉ… để có thể ngăn cản ánh sáng. Nhờ đặc tính đó mà Sudare có thể cuộn lại khi chưa có nhu cầu sử dụng. Đôi khi cũng được gọi là misu khi những viền vải có màu xanh lá cây.

Cách sử dụng sudare cũng rất đơn giản, chỉ cần treo mành trước cửa sổ hoặc dưới mái hiên, chiều dài của mành có thể điều chỉnh bằng dây buộc. Các thanh tre giúp cản bớt bức xạ mặt trời, trong khi những khoảng hở giữa các thanh vẫn cho phép gió đi qua. Nhờ đó, nhiệt độ trong nhà có thể được giảm bớt, mang lại cảm giác dễ chịu hơn trong những ngày nóng và thậm chí có thể giúp tiết kiệm năng lượng cho máy điều hòa.

Bên cạnh tác dụng chống nóng, sudare còn có khả năng che chắn tầm nhìn từ bên ngoài ở một mức độ nhất định, nên có thể được sử dụng như một giải pháp tạo sự riêng tư cho phòng ở hoặc ban công.

sudare1 — Ở những không gian truyền thống, sudare mang đến cảm giác rất Nhật Bản. Ảnh: Juraray

Ngày nay, sudare không chỉ được sử dụng với mục đích thực tế mà còn trở thành một món đồ trang trí, góp phần tạo điểm nhấn cho không gian nội thất. Những mẫu mành tre truyền thống với thiết kế đơn giản đặc biệt phù hợp với nhà ở theo phong cách Nhật Bản. Bên cạnh đó, nhiều thiết kế hiện đại cũng đã xuất hiện, phù hợp hơn với các ngôi nhà mang phong cách phương Tây.

sudare2 — Ở những ngôi nhà hiện đại, sudare cũng có thể được treo bên ngoài cửa sổ để làm dịu cho không gian trong nhà. Ảnh: dcm-hc

Ngày nay, nghề sản xuất sudare đã suy giảm so với trước đây và dần trở thành một nghề thủ công truyền thống. Tuy nhiên, sản phẩm vẫn được sản xuất, kinh doanh và xuất khẩu sang nhiều quốc gia bởi các doanh nghiệp Nhật Bản.

Yoshizu

Yoshizu (よしず) là một loại màn che được làm từ những cây sậy xếp dọc và liên kết với nhau bằng dây. Theo các ghi chép, yoshizu đã được sử dụng như một biện pháp chống nóng tại Nhật Bản từ khoảng thời Edo.

Khác với sudare được treo lên, yoshizu thường được dựng hoặc tựa nghiêng vào mái hiên, cửa sổ hoặc lan can. Chúng cũng thường xuất hiện tại các quán ăn ven biển, cửa hàng và các quầy hàng thực phẩm vào mùa hè.

Cách sử dụng yoshizu khá đơn giản. Chỉ cần tựa tấm màn vào mái hiên hoặc cửa sổ, nó có thể tạo thành một lớp chắn lớn giữa không gian bên trong và ánh nắng bên ngoài. Do có chiều cao và độ dày lớn, yoshizu có khả năng che nắng hiệu quả, giúp hạn chế nhiệt lượng truyền vào nhà và làm giảm cảm giác nóng bức.

Một cách sử dụng truyền thống khác là tưới nước lên yoshizu trong những ngày hè nóng nực. Khi nước bay hơi, quá trình này có thể tạo cảm giác mát mẻ hơn cho khu vực xung quanh. Đây cũng là một trong những phương pháp dân gian mà người Nhật sử dụng để ứng phó với cái nóng trước khi các thiết bị làm mát hiện đại trở nên phổ biến.

Ngoài tác dụng chống nóng, yoshizu còn có thể được sử dụng như một tấm bình phong để phân chia không gian hoặc hạn chế tầm nhìn, giúp tăng sự riêng tư ở một số khu vực trong nhà.

Hai cách chống nóng khác nhau

Một nghiên cứu được công bố trên J-STAGE cho thấy các giải pháp che nắng như sudare và yoshizu có thể giúp không gian của một ngôi nhà truyền thống Nhật Bản mát hơn đáng kể so với môi trường bên ngoài trong những ngày hè, nhờ hạn chế bức xạ nhiệt.

Tuy cùng có mục đích chính là chống nắng và giảm nhiệt, sudare và yoshizu lại hoạt động ở những vị trí khác nhau. Sudare thường được treo trực tiếp trên cửa sổ, giúp ngăn ánh nắng chiếu vào không gian bên trong. Trong khi đó, yoshizu thường được dựng nghiêng bên ngoài, chẳng hạn dựa vào lan can hoặc mái hiên, để tạo một lớp chắn rộng hơn và hạn chế bức xạ nhiệt trước khi nhiệt truyền tới khu vực cần bảo vệ.

Vì vậy, hai loại màn che này không hoàn toàn có thể thay thế cho nhau. Việc lựa chọn sudare hay yoshizu phụ thuộc vào vị trí cần che chắn, kiến trúc của ngôi nhà và mục đích sử dụng.

Dù đã trải qua hàng trăm năm, sudare và yoshizu vẫn giữ được giá trị trong đời sống Nhật Bản hiện đại. Không chỉ là những vật dụng chống nóng đơn giản, chúng còn thể hiện cách người Nhật tận dụng vật liệu tự nhiên để thích nghi với khí hậu, đồng thời tạo ra một không gian sống thoáng đãng, hài hòa với thiên nhiên.

kilala.vn