4 tác phẩm điện ảnh để hiểu thêm về thời kỳ Showa

Trong hơn sáu thập niên của thời kỳ Showa (1926-1989), nước Nhật đã trải qua biết bao thăng trầm, từ cuộc khủng hoảng kinh tế và sự tàn phá khốc liệt của chiến tranh đến công cuộc phục hồi và phát triển thần kỳ thời hậu chiến. Và những tác phẩm điện ảnh lấy bối cảnh thời Showa dưới đây sẽ giúp khán giả phần nào hình dung rõ hơn về những biến động thời cuộc ấy.

Hai mươi tư con mắt (1954)

• Tựa đề tiếng Anh: Twenty-Four Eyes
• Tựa đề tiếng Nhật: 二十四の瞳 (Nijushi no Hitomi)
• Năm sản xuất: 1954
• Đạo diễn: Keisuke Kinoshita
• Diễn viên chính: Hideko Takamine, Chishu Ryu
• Thời lượng: 156 phút

Hai mươi tư con mắt là kiệt tác điện ảnh của đạo diễn Keisuke Kinoshita, được chuyển thể từ tiểu thuyết cùng tên xuất bản năm 1952 của Sakae Tsuboi. Lấy bối cảnh tại hòn đảo Shodoshima thuộc vùng biển nội địa Seto, bộ phim tái hiện quãng thời gian kéo dài 18 năm (1928-1946) trong cuộc đời của Hisako Oishi – một giáo viên tiểu học tận tâm và 12 em học sinh đầu tiên (hai mươi tư con mắt) của cô.

Năm 1928 (Showa 3), Hisako được bổ nhiệm làm giáo viên tại một làng chài nhỏ, nơi cô trải qua quãng thời gian khó khăn nhưng cũng đầy niềm vui bên những học sinh đáng yêu. Là một phụ nữ tiến bộ và cởi mở, cô cố gắng truyền đạt những giá trị đó cho học sinh của mình, ngay cả khi đám mây đen của chủ nghĩa quân phiệt bắt đầu phủ bóng nhiều khía cạnh của cuộc sống thường nhật.

Và rồi chiến tranh lan đến hòn đảo nhỏ yên bình. Bị cuốn vào vòng xoáy khắc nghiệt của cuộc sống, cô giáo Hisako và 12 học sinh cũng phải chia ly; có những nam sinh phải lên đường ra trận, những nữ sinh buộc phải bỏ học để phụ giúp gia đình... Bộ phim kết thúc bằng cuộc hội ngộ đầy nước mắt giữa Hisako và những học trò cũ sau khi chiến tranh kết thúc, nhưng giờ đây đã không còn đầy đủ “hai mươi tư con mắt”.

Dõi theo sự trưởng thành và những cuộc chia ly của lũ trẻ và Hisako, tác phẩm lặng lẽ truyền tải giá trị của hòa bình và sự quý giá của đời sống thường nhật – những điều đã bị tước đoạt trong chiến tranh. Ngoài những câu chuyện về thời chiến, trong phim cũng xuất hiện những khung hình yên bình về đời sống nông thôn thời Showa.

Câu chuyện Tokyo (1953)

• Tựa đề tiếng Anh: Tokyo Story
• Tựa đề tiếng Nhật: 東京物語 (Tokyo Monogatari)
• Năm sản xuất: 1953
• Đạo diễn: Yasujiro Ozu
• Diễn viên chính: Chishu Ryu, Setsuko Hara
• Thời lượng: 136 phút

Bộ phim được phát hành vào năm 1953 (năm Showa 28) - một kiệt tác của bậc thầy Ozu. Tám năm sau khi chiến tranh kết thúc, Nhật Bản vẫn còn mang những vết sẹo chiến tranh, nhưng công cuộc tái thiết đang trên đà phát triển và chuẩn bị bước vào giai đoạn tăng trưởng thần tốc.

Shukichi và Tomi là cặp vợ chồng già sống ở vùng bờ biển yên tĩnh Onomichi, họ lần đầu tiên đến Tokyo sau 20 năm để thăm con cái. Ban đầu, người con trai cả Koichi - một bác sĩ, và cô con gái Shige - chủ một tiệm làm đẹp, rất vui mừng khi cha mẹ đến thăm. Nhưng khi hai ông bà lưu lại lâu hơn, họ lại trở nên khó chịu và cư xử thiếu tôn trọng với cha mẹ. Duy chỉ có Noriko, vợ của người con trai thứ ba đã hy sinh trong chiến tranh, là đón tiếp cặp vợ chồng già một cách nồng nhiệt dù không phải máu mủ.

Câu chuyện Tokyo được biểu tượng hóa bằng làn khói đen cuồn cuộn từ các ống khói xuất hiện lặp đi lặp lại, khắc họa một Tokyo đang hứng khởi tái thiết sau chiến tranh. Những người con sống ở Tokyo đều bận rộn xây dựng sự nghiệp, trong khi cha mẹ sống ở vùng nông thôn thì hoàn toàn không bị ảnh hưởng bởi sự thay đổi thời cuộc này. Từ đây, người xem chứng kiến sự khác biệt giữa hai thế hệ, cảm nhận được sự cô đơn của những người già và cả sự tan vỡ của đời sống gia đình ba thế hệ ở nước Nhật thời hậu chiến.

Mãi mãi buổi hoàng hôn (2005)

• Tựa đề tiếng Anh: Always: Sunset on Third Street
• Tựa đề tiếng Nhật: ALWAYS 三丁目の夕日 (Always Sanchome no Yuhi)
• Năm sản xuất: 2005
• Đạo diễn: Takashi Yamazaki
• Diễn viên chính: Hidetaka Yoshioka, Shinichi Tsutsumi, Koyuki, Maki Horikita
• Thời lượng: 133 phút

Mãi mãi buổi hoàng hôn là tác phẩm điện ảnh của đạo diễn Takashi Yamazaki, được chuyển thể từ bộ manga San-Chome no Yuhi của họa sĩ Ryohei Saigan. Tác phẩm đã được bình chọn là Phim của năm tại Giải thưởng Điện ảnh Viện Hàn lâm Nhật Bản năm 2006, với phần hai và phần ba cũng đã được ra mắt.