Tokyo dự kiến dỡ bỏ lệnh cấm săn bắt gấu kể từ tháng 04/2027

Trong bối cảnh gấu xuất hiện ngày càng nhiều và thường xuyên chạm trán với con người, chính quyền Tokyo đã lên kế hoạch dỡ bỏ lệnh cấm săn bắt sau gần 20 năm. Trước đây, các quy định về săn bắt gấu của chính phủ Nhật Bản cũng từng trở thành chủ đề tranh cãi trong giới bảo tồn.

Từ năm 2008, chính quyền Tokyo đã cấm săn bắt gấu và cho chúng là loài gần nguy cấp, cần được bảo vệ. Tuy nhiên, số vụ chạm trán loài vật hoang dã này đã tăng vọt từ 70 vụ năm 2021, lên đến 213 vụ năm 2025. Trong đó, tỷ lệ gấu xuất hiện trong phạm vi 200m gần khu dân cư, khu nông nghiệp đã tăng từ dưới 10% lên hơn 40%, biến chúng trở thành mối nguy hại cho con người.

Để ứng phó với tình trạng này, chính quyền Tokyo dự định sẽ dỡ bỏ lệnh cấm săn bắt gấu ngựa sau gần 20 năm.

gau-tan-cong — Tháng 05/2026, lực lượng chức năng phát hiện một thi thể không còn nguyên vẹn trên núi Okutama, với các dấu vết tại hiện trường cho thấy nhiều khả năng nạn nhân đã bị gấu tấn công. Ảnh: Getty Images

Ngày 01/09/2026, kế hoạch quản lý gấu kéo dài 5 năm được thông qua bởi hội đồng chuyên gia, hướng đến mục tiêu loại trừ 34 con gấu mỗi năm để kiểm soát số lượng. Việc săn bắt sẽ được triển khai bởi lực lượng thợ săn được đào tạo và có giấy phép tại 7 thành phố phía tây Tokyo, bao gồm: Hachioji, Machida, Ome, Akiruno, Okutama, Hinode và Hinohara. Ngoài ra, các dải đất ven sông - vốn là hành lang di chuyển của gấu trước khi xâm nhập khu dân cư, cũng được đưa vào phạm vi kiểm soát trực tiếp bởi thợ săn.

Đối với kế hoạch trên, nhà sinh thái học Shinsuike Koike, đứng đầu Mạng lưới Gấu Nhật Bản (Japan Bear Network) cho rằng săn bắt không nên là biện pháp chính yếu để quản lý số lượng. Cốt lõi của kế hoạch này là tạo áp lực lên tập tính săn mồi và thói quen sinh hoạt của gấu, khiến chúng phải chủ động tránh xa khu vực con người định cư. Ông cũng nói thêm rằng đây là điều cần phải nhấn mạnh để tránh hiểu lầm mục tiêu ban đầu thành “săn bắt càng nhiều càng tốt”.

Sau khi thu thập thêm ý kiến của công chúng, kế hoạch dự kiến bắt đầu thi hành từ tháng 4/2027.

Những tranh cãi trong giới bảo tồn

Theo chính phủ Nhật Bản, tình trạng thiếu hụt thợ săn lành nghề để hỗ trợ kiểm soát số lượng gấu là nguyên nhân chính dẫn đến sự gia tăng các vụ gấu tấn công con người. Các hiệp hội thợ săn địa phương gặp khó khăn trong việc thu hút thành viên mới, còn số lượng thợ săn có giấy phép đã giảm hơn một nửa kể từ năm 1975. Trong tình cảnh đó, vào năm 2025, chính phủ đã nới lỏng các quy định về việc bắn hạ gấu tại các khu dân cư, đồng thời cho phép triển khai đặt bẫy trên khắp cả nước.

bay-gau — Thợ săn Katsuo Harada, 84 tuổi, kiểm tra bẫy gấu cùng người học việc. ẢNH: Reuters/Sakura Murakami.

Kết quả là từ tháng 04/2025 đến tháng 01/2026, Nhật Bản đã loại bỏ hơn 14.000 con gấu, bao gồm khoảng 12.000 con gấu ngựa và 2.000 con gấu nâu. Con số này làm giới bảo tồn cảm thấy lo lắng, đặc biệt trong bối cảnh gấu ngựa là loài được Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế (IUCN) đánh giá là có nguy cơ tuyệt chủng, với số lượng cá thể còn lại trên toàn thế giới chưa đến 60.000 con.

Bà Yuko Muroya, Chủ tịch Hiệp hội Gấu và Rừng Nhật Bản (Kumamori) chia sẻ: "Nếu tình trạng đặt bẫy này vẫn tiếp diễn, chúng tôi tin rằng nguy cơ tuyệt chủng cục bộ có thể xảy ra. Chúng tôi thực sự cảm thấy đây là một cuộc khủng hoảng nghiêm trọng".

gau-ngua — *Ảnh* *minh họa: Yiqian Wu/wildlife.org*

Ngược lại, Shinsuike Koike chỉ ra rằng các số liệu ước tính tổng số gấu ngựa trên toàn cầu hoặc ở từng quốc gia không đủ độ tin cậy. Tuy các tổ chức bảo tồn quốc tế như IUCN cho rằng chúng là loài đang nằm trong tình trạng nguy cấp toàn cầu, nhưng ông nghĩ nhận định đó không phản ánh đúng thực tế tại Nhật Bản.

Các nghiên cứu của Koike tại miền trung Nhật Bản cho thấy số lượng gấu ngựa tại các địa phương đang gia tăng với tốc độ từ 11% đến 12% mỗi năm. Trong điều kiện môi trường lý tưởng ở phía tây, mức tăng trưởng có thể lên tới 15%. Với đà này, số lượng gấu ngựa tại Nhật Bản sẽ tăng gấp đôi sau mỗi 5 năm nếu không có sự can thiệp của con người. Do đó, để duy trì sự ổn định, Nhật Bản cần phải loại bỏ ít nhất 15% số lượng gấu hàng năm. Vượt quá mức này mới có thể gây nên tình trạng suy giảm.

Với bối cảnh đặc thù như vậy, bài toán đặt ra là làm sao để kiểm soát quần thể gấu ở mức ổn định, vừa hạn chế hết mức nguy cơ chạm trán hay xung đột với con người nhưng vẫn đảm bảo không gây tổn hại đến khả năng phục hồi của giống loài.

kilala.vn