Những "mái nhà tạm" giúp người dân Nhật Bản bắt đầu lại sau thiên tai

Khi xảy ra một trận động đất hay lũ lụt, việc đảm bảo điều kiện sống an toàn và nhanh chóng cho những người dân sơ tán là một thách thức lớn đối với nhiều quốc gia. Tại Nhật Bản, quốc gia thường xuyên đối mặt với thiên tai này đã phát triển nhiều loại hình nhà ở tạm thời để cung cấp chỗ ở cho người dân sau thảm họa, từ những khu nhà gỗ lắp ghép hàng loạt cho đến những ngôi “nhà ăn liền” - Instant House có thể được xây dựng chỉ trong vài giờ. 

Đó là lý do mà Nhật Bản - đất nước thường xuyên đối mặt với nguy cơ thảm họa thiên nhiên - đưa việc xây dựng nhà ở khẩn cấp tạm thời vào chính sách hỗ trợ người chịu ảnh hưởng bởi thiên tai, thông qua Đạo luật Cứu trợ Thiên tai của nước này. 

Theo đó, nhà ở khẩn cấp tạm thời (応急仮設住宅 - ou-kyuu kasetsu juutaku) sẽ được cung cấp cho các nạn nhân không có chỗ ở do nhà cửa bị phá hủy hoặc hư hại nặng nề, hoặc những người dân đang ở trong khu vực phải sơ tán dài hạn. Thời hạn tạm trú thường là 2 năm, nhưng có thể được gia hạn tùy tình hình phục hồi sau thiên tai.

Những loại hình nhà ở tạm thời thường bao gồm: nhà tạm xây dựng mới và nhà thuê lại từ tư nhân. Chính phủ sẽ là người chi trả tiền thuê nhà và các khoản phí khác, còn phí điện, nước, sinh hoạt thường ngày sẽ do người dân chi trả. 

Nhà lắp ghép - dạng nhà tạm thời phổ biến nhất tại Nhật

Dạng nhà lắp ghép (còn được gọi là nhà tiền chế) là loại nhà ở tạm thời phổ biến nhất và là tiêu chuẩn được sử dụng trong các trận thiên tai thảm họa trước đây tại Nhật Bản. Các bộ phận của ngôi nhà như khung thép, gỗ, tường và những vật liệu khác được sản xuất hàng loạt tại nhà máy, rồi vận chuyển đến khu vực bị ảnh hưởng để lắp ráp, vì vậy mà thời gian xây dựng cũng được rút ngắn đi đáng kể. 

Theo Văn phòng Nội các của Chính phủ Nhật Bản, có khoảng 50.000 căn nhà tạm được xây dựng sau trận động đất Hanshin-Awaji năm 1995. Sau Đại động đất Đông Nhật Bản năm 2011, con số nhà tạm dạng xây dựng lên đến hơn 53.000 căn.

Đằng sau khả năng ứng phó nhanh chóng này là nhờ vào sự chuẩn bị của các doanh nghiệp xây dựng tại Nhật Bản. Daiwa Lease - một trong những đơn vị xây dựng nhà lắp ghép quy mô lớn tại Nhật, cho biết doanh nghiệp luôn duy trì kho vật liệu và tái sử dụng các bộ phận từ những nhà lắp ghép đã qua sử dụng. Công ty cũng cho biết họ thường dự trữ vật liệu đủ để xây khoảng 400 căn nhà, đồng thời tổ chức diễn tập hằng năm để sẵn sàng triển khai khi thảm họa xảy ra. 

“Nhà ở khẩn cấp tạm thời” thuê lại từ tư nhân

Sau Đại động đất Tohoku 2011, bên cạnh hơn 53.000 căn nhà tạm được xây dựng mới, Nhật Bản còn cung cấp một lượng lớn nhà ở khẩn cấp tạm thời từ việc thuê lại những ngôi nhà còn trống của tư nhân. Đến thời điểm cao nhất, tổng số nhà tạm thời được cung cấp lên tới hơn 123.000 căn, trong đó khoảng 68.000 căn thuộc hình thức thuê lại nhà ở tư nhân.

So với việc xây dựng mới, cách này có thể giúp các địa phương bố trí nơi ở cho người dân chịu ảnh hưởng một cách nhanh chóng. Vì vậy, nhà ở tạm thời dạng này thường được chính quyền địa phương ưu tiên sử dụng khi thiên tai gây thiệt hại ở quy mô nhỏ, hoặc khi nguồn nhà tạm lắp ghép không đủ cung cấp.