Những ký ức còn lại sau 15 năm thảm họa động đất – sóng thần Tohoku
Ngày 11/3 hằng năm là ngày mà toàn thể người dân trên khắp Nhật Bản tưởng niệm những nạn nhân của trận thảm họa động đất sóng thần Tohoku năm 2011. Dù đã 15 năm trôi qua, nhiều gia đình vẫn chưa thể nguôi ngoai khi vẫn còn đó những vết sẹo tinh thần mà thảm họa để lại.
Cùng với đó, cơn rung chấn khủng khiếp này đã để lại những hậu quả nghiêm trọng chưa từng thấy đối với người dân Nhật Bản. Một trận sóng thần với độ cao gần 40m tiến vào Nhật Bản chỉ vài phút sau động đất, lan sâu đến 10km vào đất liền tại thành phố Sendai.
Số người thiệt mạng hoặc mất tích vượt quá con số 18.000 người, một số thống kê cho rằng con số thực tế có thể vượt quá 20.000. Cùng với đó, trên khắp vùng Tohoku, hơn 1 triệu tòa nhà bị hư hại, khoảng 400.000 công trình bị phá hủy một phần hoặc hoàn toàn, thậm chí nhiều thị trấn bị xóa sổ khỏi bản đồ.
Chưa dừng lại ở đó, nhà máy điện hạt nhân Fukushima nằm gần bờ biển trong phạm vi ảnh hưởng đã bị sóng thần tấn công, gây hư hại nghiêm trọng và rò rỉ phóng xạ đến các vùng xung quanh. Đến nay còn nhiều khu vực mà con người chưa thể sinh sống trở lại.
Trong thảm họa khủng khiếp ấy, có những người đã sẵn sàng hy sinh để cứu lấy nhiều người khác, có những người dũng cảm ở lại để ngăn chặn một thảm họa khác lớn hơn, và cũng có những phép màu kỳ diệu để lại nhiều bài học về phòng chống thiên tai.
Những anh hùng trong thảm họa
Khi sóng thần tiến về thị trấn nhỏ Minamisanriku ở tỉnh Miyagi, Endo Miki (24 tuổi) đã dùng loa phát thanh của thị trấn để cảnh báo người dân: “Sóng thần cao 6m đang đến. Đây là thủy triều bất thường, hãy nhanh chóng đến nơi an toàn.” Endo liên tục phát cảnh báo trong 30 phút rồi mới bắt đầu sơ tán cùng mọi người nhưng không kịp chạy thoát. Sau khi qua đời, cô được tôn vinh như một anh hùng của đất nước vì đã góp phần cứu sống rất nhiều người.
Còn ở thành phố Rikuzentakata, tỉnh Iwate, khi chuông báo động sóng thần vang lên, nữ giáo viên Mori Motoko đã ở lại giúp toàn bộ học sinh trong trường sơ tán an toàn. Sau đó, cô đã lái xe đến bể bơi ven biển cách trường học khoảng 500m để tìm các học sinh trong câu lạc bộ bơi lội đang ở đó. Nhưng cơn sóng thần đã tràn qua bờ biển và cuốn trôi cả thành phố, đến nay vẫn chưa tìm thấy Mori Motoko và nhóm học sinh này.
Và còn nhiều câu chuyện về những người dũng cảm đã dang tay giúp đỡ người khác được kể lại sau thảm họa. Trong đó có câu chuyện của Sato Mitsuru, giám đốc một công ty hải sản tại Onagawa, đã dẫn 20 sinh viên Trung Quốc di tản lên một ngôi đền trên cao. Sau đó, ông quay lại tìm vợ và con gái nhưng đã bị dòng nước cuốn trôi.
50 người hùng Fukushima
Cùng lúc đó, một nhóm “cảm tử quân” tại nhà máy điện hạt nhân Fukushima số 1 cũng đang liều mạng để ngăn chặn một thảm họa khác đang đến gần.
Sau khi sóng thần vượt qua tường chắn biển, các lò phản ứng trong nhà máy điện hạt nhân bị ngập nước, dẫn đến ba vụ nổ hydro và sự cố tan chảy hạt nhân tại 3 lò phản ứng, khiến một lượng phóng xạ đáng kể bị rò rỉ ra ngoài.
Trong lúc bức xạ đang ở mức nguy hiểm, một nhóm kỹ sư và công nhân nhà máy đã tình nguyện ở lại để xử lý tình hình và ngăn không cho các lò phản ứng hạt nhân khác tan chảy. Nếu không có họ, hậu quả có thể còn nghiêm trọng hơn rất nhiều.
Ban đầu, chỉ có 50 người đầu tiên dũng cảm ở lại nhà máy điện hạt nhân Fukushima ngay sau khi xảy ra sự cố. Nhưng sau đó, hơn 200 đồng nghiệp của họ đã đến chung tay góp sức khắc phục sự cố. Họ chia thành từng tốp 50 người luân phiên theo ca, nên được giới truyền thông quốc tế gọi với danh xưng “Fukushima 50”. Họ thay phiên nhau làm việc liên tục trong điều kiện nguy hiểm và khan hiếm thức ăn do việc vận chuyển thực phẩm gặp nhiều khó khăn.
Khoảng 28 tiếng sau khi sóng thần ập đến, các công nhân bắt đầu bơm nước biển vào Lò phản ứng số 1 để ngăn chặn sự cố tan chảy. Người chỉ huy hoạt động lúc đó là Yoshida Masao. Khoảng 20 phút sau, ông nhận được lệnh từ trụ sở yêu cầu ngừng bơm nước biển vào lò phản ứng vì lo ngại thiết bị sẽ không còn sử dụng được cho sau này. Yoshida đã phớt lờ mệnh lệnh và tiếp tục bơm nước. Quyết định này của ông đã giúp Nhật Bản ngăn chặn một thảm họa hạt nhân lớn hơn.
Nhà vật lý hạt nhân Kaku Michio từng trả lời phỏng vấn của CNN năm 2011: “Nếu họ không tiếp tục bơm nước biển kịp lúc, chúng ta có thể đã mất cả miền Bắc Nhật Bản.”
Phép màu Kamaishi
Thảm họa kép Tohoku đã gây ra nhiều mất mát và đau thương, nhưng một điều kỳ diệu đã xảy ra tại thị trấn Kamaishi, tỉnh Iwate - khi gần như toàn bộ 3.000 học sinh tiểu học và học sinh cấp 2 đã sống sót sau cơn sóng thần.
Khi trận động đất xảy ra, các học sinh tại trường trung học cơ sở Kamaishi đã lập tức rời khỏi lớp học, chạy lên khu vực cao hơn để tránh sóng thần. Phản ứng nhanh chóng của các em cũng đã thúc giục học sinh và giáo viên từ trường tiểu học Unosumai ở phía bên kia đường làm theo. Mọi người lập tức di tản và kêu gọi nhiều cư dân trong khu vực cùng sơ tán. Trong lúc chạy, các học sinh lớn đã dìu dắt các em nhỏ hơn để cùng đến nơi an toàn.
Chỉ vài phút sau khi leo lên chỗ cao, phía sau họ là cơn sóng thần khổng lồ ập vào bờ, nhấn chìm trường học và cả thị trấn. Sự kiện này sau đó được giới truyền thông gọi là “phép màu Kamaishi”. Nhưng phép màu ấy không phải do may mắn, mà đó là thành quả của chương trình giáo dục phòng chống thiên tai tại địa phương, do giáo sư Katada Toshitaka triển khai từ nhiều năm trước đó.
Ông Katada chia sẻ rằng khi thiên tai xảy ra, nhiều trẻ em và cả người lớn bị phụ thuộc vào hướng dẫn của người khác. Vì vậy, ông đã dạy học sinh kiến thức sinh tồn và phải tự thân hành động khi thảm họa ập đến. Như đã được dạy, các em học sinh khi đó đã nhanh chóng hành động và la hét kêu gọi mọi người chạy lên đồi, kéo theo nhiều người khác cùng chạy. Nhờ vậy mà thêm hàng trăm người đã được cứu sống.
15 năm sau thảm họa
Đến nay, vẫn còn hơn 2.500 người mất tích chưa được tìm thấy sau đại thảm họa động đất sóng thần này. Cơ quan Cảnh sát Nhật Bản và các nhóm khác vẫn đang nỗ lực tìm kiếm và xác định danh tính các nạn nhân.
Tại tỉnh Miyagi, gia đình các nạn nhân đã tập trung tại đống đổ nát của trường tiểu học Okawa, thị trấn Ishinomaki để tưởng niệm 84 học sinh và giáo viên thiệt mạng trong trận sóng thần. “Việc lưu giữ và truyền lại ký ức về thảm họa cho các thế hệ mai sau sẽ giúp cứu sống nhiều người bằng cách giảm thiểu rủi ro từ thiên tai. Đó là trách nhiệm của tôi với tư cách một người cha,” ông Takahiro Shito cho biết. Hiện ông đang nỗ lực bảo tồn tòa nhà trường học cũ như một đài tưởng niệm sau thảm họa, cũng để tưởng nhớ con gái ông Chisato, 11 tuổi, đã qua đời trong thảm họa.
Trong buổi lễ tưởng niệm ngày 11/3 được tổ chức tại tỉnh Fukushima, Thủ tướng Nhật Bản Takaichi Sanae đã bày tỏ lời chia buồn và cho biết sẽ “cố gắng hết sức để phục hồi các khu vực bị tàn phá và nỗ lực phòng chống thiên tai thảm họa”, đồng thời lưu ý rằng "giai đoạn thứ ba của công cuộc tái thiết và hồi sinh" sẽ bắt đầu từ tháng 4 năm nay.
kilala.vn
Đăng nhập tài khoản để bình luận