Nhật Bản có đang dần “khai tử” máy bán nước tự động?
Từ đỉnh núi Phú Sĩ cho đến những vùng nông thôn xa xôi, máy bán nước tự động gần như có mặt ở khắp mọi nơi tại xứ sở hoa anh đào. Tuy nhiên, những chiếc máy biểu tượng của Nhật Bản này đang đối mặt với sự suy giảm mạnh mẽ trước những bài toán kinh tế nan giải.
Dù vậy, thời kỳ hoàng kim của các máy bán nước biểu tượng này có thể sẽ không còn nữa khi chúng đang phải đối mặt với những áp lực kinh tế ngày càng lớn và sự thay đổi trong xu hướng tiêu dùng.
Các “ông lớn” đồ uống đang dần rút lại mô hình tự động
Nhiều công ty sản xuất đồ uống tại Nhật đang xem xét lại mô hình kinh doanh máy bán hàng tự động. Doanh số của các máy đang giảm dần do người tiêu dùng có xu hướng dịch chuyển sang các kênh bán hàng khác như cửa hàng tiện lợi, siêu thị và hiệu thuốc. Trong khi đó, chi phí vận hành máy đang ngày càng tăng cao.
Vừa qua, công ty Pokka Sapporo F&B cho biết sẽ bán mảng kinh doanh này cho Lifedrink vào tháng 10 năm nay với lý do “môi trường kinh doanh đầy thách thức”. Theo công ty, nhu cầu tiêu dùng đang chững lại trong bối cảnh giá cả leo thang, người tiêu dùng đang có xu hướng tiết kiệm hơn. Đồng thời, chi phí nguyên vật liệu và bảo trì thiết bị cũng tăng cao.
Tập đoàn DyDo Group Holdings cũng dự kiến cắt giảm 20.000 máy bán hàng tự động từ tháng 4 năm nay. Cùng lúc đó, công ty Coca-Cola Nhật Bản, đang sở hữu khoảng 640.000 máy bán hàng tự động, đã ghi nhận khoản lỗ 88,1 tỷ yên trong nửa đầu năm ngoái, một phần là do hoạt động tái cấu trúc mô hình kinh doanh máy bán hàng tự động.
Theo Hiệp hội các nhà sản xuất hệ thống máy bán hàng tự động Nhật Bản, chỉ riêng các máy bán nước giải khát đã giảm từ 2,2 triệu máy xuống còn 1,98 triệu máy từ cuối năm 2024.
Giá cả tăng cao và thói quen tiêu dùng thay đổi
Một trong những nguyên nhân chính khiến người tiêu dùng dần quay lưng với máy bán hàng tự động là giá cả.
Đồ uống trong máy bán hàng thường cao hơn so với các kênh bán lẻ khác. Ví dụ, một chai trà xanh Oi Ocha 500ml có giá 160 yên khi mua từ máy bán hàng tự động, nhưng giá tại siêu thị chỉ khoảng 79 yên, còn ở cửa hàng tiện lợi khoảng 139 yên.
Nhà phân tích ngành bán lẻ Nakai Akihito cho biết số lượng máy bán hàng tự động tại Nhật đã giảm dần trong nhiều thập kỷ qua nhưng ngày càng giảm mạnh sau đại dịch Covid-19, trong bối cảnh giá cả tăng cao nhưng thu nhập của người dân chững lại.
“Những người có thu nhập trung bình bắt đầu cân nhắc chi tiêu kỹ hơn. Và mua đồ uống ở siêu thị hay cửa hàng tiện lợi thì tiết kiệm hơn nhiều,” Nakai chia sẻ.
Thực tế, mô hình kinh doanh máy bán hàng tự động đã bước vào giai đoạn thoái trào từ những năm 1990. Cùng với sự phát triển của mô hình cửa hàng tiện lợi, người tiêu dùng có thể mua cả thức ăn lẫn đồ uống và nhiều thứ khác cùng một nơi. Vì vậy mà các máy bán nước đơn lẻ dần ít được sử dụng.
Theo công ty nghiên cứu thị trường đồ uống Inryo Soken, năm 1995, khoảng 48% đồ uống tại Nhật được phân phối qua máy bán hàng tự động, siêu thị chiếm 18% và cửa hàng tiện lợi 15%. Còn hiện tại, 38% đồ uống được bán qua siêu thị, 23% qua cửa hàng tiện lợi và 23% qua máy bán hàng tự động.
Phương thức thanh toán và chi phí vận hành
Một yếu tố khác khiến máy bán hàng tự động dần ít được ưa chuộng là do thiếu tính năng thanh toán không tiền mặt. Khi mua hàng tại siêu thị hay cửa hàng tiện lợi, người dùng có thể thanh toán bằng PayPay, Suica hoặc thẻ tín dụng. Trong khi đó, không phải tất cả máy bán hàng tự động tại Nhật đều hỗ trợ các hình thức này.
Trong một khảo sát với 600 người sử dụng máy bán hàng tự động tại Tokyo, khoảng 56% cho biết họ sẽ không mua đồ uống nếu máy không hỗ trợ thanh toán điện tử.
Giá điện ngày càng tăng cao và chi phí vận hành máy cũng ảnh hưởng đáng kể đến lợi nhuận công ty. Rất ít máy bán hàng tự động được số hóa, người vận hành sẽ không biết cần bổ sung bao nhiêu hàng cho đến khi mở máy ra. Vì vậy, mỗi ngày nhân viên phải chở một lượng lớn đồ uống đến chỉ để bổ sung một hai lon nước, gây lãng phí nhân lực.
Ngoài ra, theo các chuyên gia, nếu giá đồ uống tiếp tục tăng, người tiêu dùng sẽ ngày càng ít sử dụng máy bán hàng tự động, và tệp khách hàng sẽ ngày càng thu hẹp lại. Đặc biệt là nếu giá đồ uống vượt quá 200 yên, khách hàng sẽ không còn muốn mua tại máy bán nước tự động nữa.
kilala.vn
Nguồn: The Japan Times, Nippon TV
Đăng nhập tài khoản để bình luận