"Kokuho" thu hút người trẻ tìm đến sân khấu truyền thống
Kể từ khi công chiếu vào tháng 6/2025, Kokuho (Quốc Bảo) đã trở thành một hiện tượng tại Nhật Bản và thiết lập nên những kỷ lục vô tiền khoáng hậu, bao gồm việc trở thành bộ phim người đóng có doanh thu cao nhất mọi thời đại ở quốc gia này. Bên cạnh những thành công về mặt điện ảnh, một đóng góp quan trọng của Kokuho nằm ở việc bộ phim này đã khơi gợi mối quan tâm nơi người trẻ đối với các loại hình nghệ thuật truyền thống xứ Phù Tang, vốn có tệp khán giả chủ yếu ở độ tuổi cao niên.
Sức hút của “bom tấn” Kokuho
Bộ phim điện ảnh Kokuho (国宝 - Quốc Bảo) của đạo diễn người Nhật gốc Hàn Lee Sang-il mới đây đã thống trị Giải thưởng Điện ảnh Viện Hàn lâm Nhật Bản lần thứ 49 với 10 chiến thắng, bao gồm các giải quan trọng như: Phim hay nhất, Đạo diễn xuất sắc nhất, Kịch bản xuất sắc nhất (Satoko Okudera) và Nam diễn viên chính xuất sắc nhất (Ryo Yoshizawa).
Sau 9 tháng công chiếu, Kokuho đã vượt mốc doanh thu 20 tỷ yên, và con số vẫn tiếp tục tăng khi phim vẫn đang được chiếu ở các rạp trong và ngoài nước. Vừa gặt hái thành công về mặt thương mại, tác phẩm điện ảnh lấy chủ đề Kabuki này đồng thời nhận được sự tán tụng của giới phê bình trong và ngoài nước, đạt 93% đánh giá tích cực trên Rotten Tomatoes.
Kokuho được chuyển thể từ tiểu thuyết cùng tên của nhà văn Shuichi Yoshida. Câu chuyện bắt đầu ở thành phố cảng Nagasaki vào năm 1964. Nhân vật chính Kikuo, con trai của một ông trùm yakuza, đã chứng kiến cha mình bị sát hại ngay trước mắt.
Sau khi trả thù cho cha bất thành, cậu thiếu niên Kikuo được Hanjiro Hanai (Ken Watanabe), người đứng đầu một gia tộc Kabuki danh tiếng nhận nuôi. Tại ngôi nhà mới, cậu chăm chỉ học tập để trở thành onnagata cùng với Shunsuke, con ruột của Hanjiro và là người thừa kế trẻ tuổi đầy triển vọng. Trong Kabuki, vai nữ được thể hiện bởi các diễn viên nam (gọi là onnagata), một truyền thống đã tồn tại ở bộ môn này từ thế kỷ 17.
Mang trong mình dòng máu hoàn toàn trái ngược – một bên là con trai của xã hội đen, bên là hậu duệ của một gia tộc diễn viên danh tiếng, kẻ thấp kém hơn lại chứng tỏ tài năng và nỗ lực vượt trội. Kikuo và Shunsuke trở thành đối thủ của nhau, vừa cạnh tranh vừa thúc đẩy nhau trong hành trình vươn đến đỉnh cao, đến cái đẹp tối thượng.
Ngay từ khi vừa ra rạp, Kokuho đã trở thành chủ đề nóng, một phần nhờ sự góp mặt của hai nam diễn viên “hút fan” hàng đầu Nhật Bản là Ryo Yoshizawa và Ryusei Yokohama. Để chuẩn bị cho vai diễn, cả hai đã dành 1,5 năm theo học với diễn viên Nakamura Ganjiro IV để thành thạo các vũ đạo, động tác của Kabuki và hòa mình vào đời sống của một nghệ sĩ Ca Vũ Kỹ.
Sự thăng hoa của họ khi tái hiện các vở Kabuki kinh điển trên sân khấu với động tác, biểu cảm xuất sắc, cùng sự dàn dựng công phu về bối cảnh, âm thanh đã mang đến những phân cảnh lộng lẫy được ví như đẹp đến siêu thực. Những thước phim này được lồng ghép với những kịch tính đời thường trong đời sống vốn rất khác biệt của các diễn viên Kabuki, đưa người xem vào một thế giới ngập tràn vẻ đẹp của nghệ thuật sân khấu mà vẫn đảm bảo mạch truyện cuốn hút.
Ngay cả với những người không có hiểu biết về Kabuki, như đa phần người trẻ Nhật, cũng đắm chìm vào thế giới của nghệ thuật ca vũ kịch. Từ đây, họ bắt đầu tò mò về bộ môn nghệ thuật truyền thống của nước mình, vốn bị gắn với những định kiến như khó hiểu, phức tạp, hay chỉ dành cho người già.
Cảm hứng để người trẻ Nhật tìm đến sân khấu truyền thống
Theo Shochiku - đơn vị quản lý các buổi biểu diễn Kabuki, từ tháng 7 đến tháng 10 năm ngoái, số lượng khán giả mới đã tăng 30% so với cùng kỳ năm 2024, đặc biệt là ở nhóm người trẻ dưới 30 tuổi.
Chuyến tham quan hậu trường Nhà hát Minamiza ở Kyoto được tổ chức từ ngày 26/7 đến ngày 11/8/2025 đã chứng kiến cả 5 suất tham quan mỗi ngày hết sạch vé chỉ trong vài ngày, khiến ban tổ chức phải tăng thêm số lượng vé.
Vào tháng 10/2025, Minamiza đã trình diễn hai vở kịch xuất hiện trong Kokuho là Ninin Fuji Musume (Hai nàng tiên hoa tử đằng) và Sagi Musume (Nàng tiên cò). Nhân viên nhà hát chứng kiến các khán giả trẻ đã ở lại bàn luận về vở kịch sau khi tấm màn sân khấu hạ xuống.
Một nữ nhân viên soát vé 52 tuổi đã làm việc tại Minamiza trong suốt ba thập kỷ cho biết, cô nhận thấy sự thay đổi đến từ lứa khán giả trẻ sau khi Kokuho được phát hành. "Tôi đã nhận được những cuộc gọi hỏi những vấn đề như: 'Đây là lần đầu tiên tôi xem kịch Kabuki. Tôi nên làm gì?'".
Hiện tại, Minamiza đang biểu diễn vở Sonezaki Shinju Monogatari (Vụ tự tử của cặp đôi ở Sonezaki), cũng từng xuất hiện trong phim Kokuho.
Ảnh hưởng của bộ phim thậm chí còn lan sang bộ môn Nihonbuyo – múa truyền thống Nhật Bản. Nhà hát Pontocho Kaburenjo ở Kyoto, địa điểm từng xuất hiện trong bộ phim, đã chứng kiến vở múa Suimeikai thường niên của các Geisha nhanh chóng “sold-out”. Phần lớn khán giả cũng là phụ nữ ở độ tuổi 20 đến 30.
Bà Etsuko Fujima, giảng viên kỳ cựu của trường múa Fujima có trụ sở tại Yokohama, cho biết đã nhận được khoảng 10 yêu cầu đăng ký học thử từ những người trong độ tuổi 20 đến 50, và họ đều nói rằng mình “chịu ảnh hưởng bởi bộ phim”. Trong số đó, đã có 2 người chính thức bắt đầu theo học.
Hiện cũng giữ chức giám đốc của The Nihonbuyo Association tại Tokyo, bà Fujima nhận định bộ phim “đã trở thành cơ hội tuyệt vời để nhiều người khám phá Kabuki và Nihonbuyo, đồng thời hiểu được sức hấp dẫn của chúng.”
Mặc dù là một loại hình nghệ thuật sinh sau đẻ muộn, nhưng với ngôn ngữ giàu tính đại chúng, điện ảnh đã trở thành phương tiện hữu hiệu để chuyển tải những tri thức hay nghệ thuật hàn lâm đến với số đông. Những thành công tương tự cũng có thể tìm thấy ở manga, anime và game. Chẳng hạn Hikaru no Go (Kỳ thủ cờ vây) từng một thời khiến giới trẻ ở Nhật và châu Á tìm đến môn thể thao trí tuệ này, thậm chí ngày nay sức ảnh hưởng của bộ truyện tranh - hoạt hình này vẫn được duy trì.
Để tránh việc đây chỉ là một xu hướng nhất thời, các chuyên gia trong ngành cho biết cần tận dụng cơ hội và tiếp tục nỗ lực quảng bá sức hấp dẫn của nghệ thuật biểu diễn truyền thống, đồng thời có chiến lược bồi dưỡng các thế hệ nghệ sĩ tương lai.
Mới đây, nam diễn viên thế hệ Z Nakamura Takanosuke, 26 tuổi, đã công bố chuyến lưu diễn Meet Kabuki - The Art of 'Onnagata' Europe Tour của anh. Takanosuke sẽ vào vai chính trong vở Fuji Musume từng xuất hiện trong Kokuho tại các buổi biểu diễn ở Paris, Rome và Cologne từ ngày 9 đến 23/4, riêng tại Paris sẽ có thêm vở Shakkyo (Cây cầu đá). Takanosuke nổi tiếng nhất với vai "tachiyaku", hay vai nam chính trong kịch Kabuki, nhưng sẽ đảm nhận vai onnagata trong chuyến lưu diễn này.
Cha của Takanosuke, ông Nakamura Tomijuro V, là nghệ sĩ được phong tặng danh hiệu "Quốc Bảo sống" (Ningen Kokuho) như nhân vật Kikuo trong phim. Ông cũng đã đưa nghệ thuật Kabuki ra nước ngoài, biểu diễn tại Paris năm 1997. Trong khi đó, bà nội của Takanosuke là một vũ công Nihonbuyo, đã tham gia một đoàn múa theo phong cách Kabuki và thực hiện các chuyến lưu diễn tại Hoa Kỳ và các nước châu Âu vào những năm 50. Takanosuke lần đầu xuất hiện trên sân khấu vào năm 2001, khi mới 2 tuổi.
Nghệ thuật truyền thống đối diện nguy cơ mai một
Mặc dù ngày càng được biết đến nhiều hơn ở nước ngoài do sự lan rộng của văn hóa Nhật Bản, các loại hình nghệ thuật biểu diễn truyền thống xứ Phù Tang vẫn đang phải tiếp tục đối mặt với nhiều khó khăn.
Trong khi lượng khán giả tham dự concert và các sự kiện khác đã nhanh chóng tăng trở lại sau đại dịch, nghệ thuật biểu diễn truyền thống lại chứng kiến sự phục hồi chậm chạp. Một lý do là bởi lượng khán giả chủ yếu là người lớn tuổi, và khi thói quen của họ bị gián đoạn, sẽ rất khó để thiết lập trở lại.
Bên cạnh đó là tình trạng thiếu hụt nghệ sĩ biểu diễn nghiêm trọng. Chương trình đào tạo tài năng trẻ của Hội đồng Nghệ thuật Nhật Bản đang ngày càng nhận được ít đơn đăng ký hơn. Năm 2007, có 26 người đăng ký chương trình đào tạo diễn viên Kabuki nhưng con số này chỉ còn hai người vào năm 2013. Các lĩnh vực khác như Nagauta và Noh cũng đang trải qua tình trạng tương tự.
Nhiều nghệ sĩ biểu diễn nghệ thuật truyền thống duy trì cuộc sống bằng cách dạy học trong khi nuôi niềm đam mê sân khấu. Tuy nhiên, với tỷ lệ sinh giảm và sự đa dạng của các hoạt động ngoại khóa, ngày càng có ít người học múa hoặc chơi nhạc cụ truyền thống, khiến việc kiếm sống thuần bằng nghệ thuật càng trở nên khó khăn hơn.
kilala.vn
Đăng nhập tài khoản để bình luận