Ghế khẩn cấp - sáng kiến phòng chống thiên tai của Nhật Bản

Những chiếc ghế này đang xuất hiện ngày càng phổ biến trong các thang máy tại Nhật Bản. Bình thường, chúng có thể được dùng như một chiếc ghế cho người già, phụ nữ mang thai... hoặc như một chỗ để hành lý. Nhưng khi thiên tai hoặc tai nạn không mong muốn xảy ra, đây sẽ trở thành “hộp cứu sinh” cho những người bị mắc kẹt nhiều giờ bên trong thang máy.

Ghế khẩn cấp là gì?

Được thiết kế như một chiếc ghế bố trí ở góc thang máy, chiếc ghế khẩn cấp này trong tiếng Nhật được gọi bằng các thuật ngữ như “防災チェア” (bosai chair), “防災キャビネット” (bosai cabinet).

Trong đó, “防災 – PHÒNG TAI” hay “bosai” là “phòng chống thiên tai”, đề cập đến các biện pháp được thực hiện để ngăn ngừa thiệt hại do các thảm họa tự nhiên như động đất, sóng thần, mưa lớn và bão gây ra.

Theo đó, mục đích chính của ghế khẩn cấp/ghế bosai là để dự trữ đồ dùng khẩn cấp phòng trường hợp thiên tai xảy ra. Hộc bên trong ghế thường chứa thức ăn, nước uống, cốc giấy, khăn giấy, đèn chiếu sáng, còi và một số bộ dụng cụ vệ sinh đơn giản. Một số loại còn có thể tháo lắp để sử dụng như một nhà vệ sinh tạm thời.

Trong trường hợp thiên tai như động đất xảy ra kéo theo sự cố mất điện, thang máy sẽ dừng hoạt động khiến những người bên trong bị mắc kẹt. Có những trường hợp phải mất nhiều giờ cho đến khi đội cứu hộ có thể tiếp cận và giải cứu.

Đảm bảo người mắc kẹt có thể tiếp cận thực phẩm, nước, đèn chiếu sáng và nhà vệ sinh trong những tình huống như vậy là một vấn đề then chốt trong phòng chống thảm họa. Đó là lý do ghế khẩn cấp ra đời.

Dưới đây là sản phẩm bosai chair của KING JIM, với cấu tạo gồm 3 phần, có thể tháo lắp được.

1. Dưới cùng là một hộc để chứa các đồ dùng khẩn cấp.
2. Phần giữa có dạng như một chiếc ghế, dùng làm bồn cầu khẩn cấp.
3. Mặt ghế, bình thường là chỗ ngồi hoặc nơi để đồ đạc.

Phía trước (2) có một nút bấm, chỉ cần ấn nút này là có thể tháo rời các bộ phận.

Nhật Bản tăng cường lắp đặt ghế khẩn cấp

Mặc dù không có số liệu thống kê về ghế bosai, theo Hiệp hội Phòng chống Thiên tai và An toàn (防災安全協会), chúng được cho là đã có mặt trên thị trường từ những năm 2000. Loại ghế này thu hút sự chú ý sau trận động đất lớn ở Đông Nhật Bản năm 2011, và từ sau trận động đất ở Bắc Osaka năm 2018, nhiều tòa nhà mới xây đã được trang bị thêm ghế bosai trong thang máy.

Theo Yomiuri Shimbun, công ty Hankyu Hanshin Properties (Quận Kita, Thành phố Osaka), đơn vị phát triển chuỗi căn hộ chung cư "Geo", đã bắt đầu trang bị ghế bosai như thiết bị tiêu chuẩn cho các căn hộ hoàn thành sau tháng 3/2020. Chúng đã được lắp đặt tại khoảng 80 tòa nhà ở khu vực đô thị Kansai và Tokyo, bên trong chứa nước uống và thực phẩm, cũng như khăn làm mát và chăn nhôm để giữ ấm.

Tại khu vực đô thị Tokyo, nơi các tòa nhà cao tầng chiếm tỷ lệ lớn, một số chính quyền địa phương đang thực hiện các biện pháp quyết liệt hơn nữa. Quận Minato, Tokyo, đã phát ghế bosai miễn phí cho các hiệp hội quản lý chung cư có nhu cầu từ năm 2022. Quận Shinagawa cũng bắt đầu chương trình này vào năm tài chính 2024.

Vào tháng 3/2025, một nhóm thuộc Hội đồng Phòng chống Thiên tai Trung ương của chính phủ đã công bố ước tính thiệt hại do động đất ở rãnh Nankai gây ra, dự đoán rằng khoảng 41.700 thang máy sẽ ngừng hoạt động trên 36 tỉnh thành Nhật Bản.

Số người bị mắc kẹt trong thang máy thay đổi tùy thuộc vào thời gian xảy ra động đất, nhưng nếu rơi vào vào ban ngày khi có nhiều người đang sử dụng, số nạn nhân có thể lên tới khoảng 20.900 người.