Akabeko – món quà lưu niệm mang lại may mắn của Fukushima
Với chiếc đầu ngộ nghĩnh luôn lắc lư theo từng chuyển động, những chú bò đỏ Akabeko từ lâu đã trở thành biểu tượng quen thuộc của vùng Aizu, tỉnh Fukushima, Nhật Bản. Được làm theo phương pháp giấy bồi truyền thống, món đồ thủ công đáng yêu này không chỉ là quà lưu niệm độc đáo mà còn được xem như lá bùa mang lại may mắn, sức khỏe và sự bình an.
Nguồn gốc của Akabeko
Theo truyền thuyết, Akabeko bắt nguồn từ chùa Enzoji ở Yanaizu, vùng Aizu. Năm 1611, một trận động đất lớn đã phá hủy quần thể chùa. Khi chính điện được xây dựng lại trên đỉnh vách đá, các công nhân gặp nhiều khó khăn trong việc vận chuyển gỗ lên sườn dốc, dù vật liệu đã được đưa đến bằng đường sông.
Một đàn bò đỏ bí ẩn đột nhiên xuất hiện, giúp kéo gỗ lên núi và hoàn thành công việc nặng nhọc. Cảm phục sức mạnh cùng lòng tận tụy của những con vật này, người dân địa phương bắt đầu tạo ra những chú bò đỏ bằng giấy bồi, xem chúng như vật mang lại may mắn.
Một truyền thuyết khác gắn Akabeko với trận dịch đậu mùa vào những năm 1710. Khi ấy, người ta tin rằng những đứa trẻ sở hữu một chú Akabeko sẽ được bảo vệ khỏi căn bệnh nguy hiểm này. Từ đó, món đồ chơi dân gian dần trở thành bùa hộ mệnh, tượng trưng cho khả năng xua đuổi bệnh tật và những điều không may.
Những chấm đen trên thân bò cũng gắn liền với quan niệm dân gian này. Chúng được cho là tượng trưng cho những vết sẹo do bệnh đậu mùa để lại, hàm ý Akabeko có thể gánh chịu bệnh tật thay cho con người.
Qua nhiều thế hệ, Akabeko đã trở thành hình ảnh đặc trưng của vùng Aizu, phía tây tỉnh Fukushima. Không chỉ là món đồ chơi truyền thống, chú bò đỏ còn được người dân trân trọng như biểu tượng của may mắn, sức mạnh và sự bảo vệ trước những điều xấu.
Nghệ thuật làm Akabeko truyền thống
Một trong những nơi còn sản xuất Akabeko truyền thống là xưởng thủ công Arai Kogeisho được thành lập năm 1966. Người đứng đầu hiện nay, Hiroyasu Arai, là nghệ nhân kế nghiệp đời thứ năm.
Gia đình ông là hậu duệ của các võ sĩ samurai vùng Aizu. Sau cuộc Duy tân Minh Trị năm 1868, khi tầng lớp samurai dần bị xóa bỏ, tổ tiên của họ chuyển sang làm nghề thủ công để mưu sinh. Ngày nay, Arai cùng các cộng sự vẫn duy trì phương pháp chế tác Akabeko truyền thống, gìn giữ kỹ thuật được truyền lại qua nhiều thế hệ.
Quá trình làm ra Akabeko đòi hỏi sự tỉ mỉ ở từng công đoạn. Đầu tiên, nghệ nhân quấn giấy washi đã nhúng keo quanh khuôn để tạo hình phần đầu và thân riêng biệt. Những chiếc khuôn kim loại được sử dụng ngày nay thay thế cho khuôn gỗ trước đây, vốn có thể được đốt để sưởi ấm khi đã cũ hoặc mòn.
Sau khi lớp giấy bồi khô, nghệ nhân lấy các bộ phận ra khỏi khuôn rồi cẩn thận ghép chúng lại với nhau, sao cho những đường nối gần như không lộ rõ. Tiếp đó, toàn bộ thân bò được phủ sơn đỏ, trước khi các chi tiết như mắt và những chấm đặc trưng được vẽ thêm bằng màu đen, trắng. Mỗi dòng nghệ nhân lại có cách thể hiện riêng, tạo nên nét đặc sắc cho sản phẩm của mình.
Ở công đoạn cuối cùng, phần đầu được gắn vào thân theo cách cho phép nó lắc lư khi có tác động. Một vật nặng được đặt bên trong để tạo độ cân bằng, giúp chiếc đầu chuyển động nhịp nhàng và sinh động. Từ những lớp giấy bồi đơn giản, một chú bò đỏ mang dáng vẻ ngộ nghĩnh chính thức hoàn thiện.
Biểu tượng thân thuộc của vùng Aizu, Fukushima
Ngày nay, Akabeko vẫn giữ vị trí đặc biệt trong đời sống văn hóa của người dân Aizu. Tại thành phố Aizuwakamatsu, hình ảnh chú bò đỏ xuất hiện trên nhiều vật dụng và công trình công cộng, từ thiết kế xe buýt địa phương, rào chắn đường bộ đến nắp cống. Những bức tượng Akabeko cũng được đặt tại ga JR Aizuwakamatsu và các công viên quanh lâu đài Tsurugajo.
Yanaizu, nơi được xem là quê hương của Akabeko, cũng dựng nhiều tượng đài về linh vật này tại chùa Enzoji và các địa điểm khác trong thị trấn. Không chỉ thu hút du khách, những tác phẩm còn trở thành điểm chụp ảnh được yêu thích. Hình ảnh Akabeko xuất hiện trên mạng xã hội cũng góp phần quảng bá văn hóa địa phương và đưa Yanaizu đến gần hơn với du khách.
Nếu muốn tìm hiểu sâu hơn về biểu tượng này, du khách có thể ghé quán cà phê Akabeko trên phố Nanokamachi. Đúng như tên gọi, quán phục vụ cà phê, đồ ăn nhẹ và các bữa ăn tại chỗ trong không gian trang trí theo chủ đề bò đỏ. Nơi đây còn bày bán những món quà lưu niệm Akabeko độc đáo, phù hợp để du khách tìm mua làm kỷ niệm.
Một điểm đến thú vị khác là Công viên Akabeko, công viên công cộng nhỏ nằm ở khu vực ngoại ô trung tâm thành phố. Tại đây, các thiết bị vui chơi đều được thiết kế theo hình tượng chú bò đỏ, tạo nên không gian vui nhộn dành cho trẻ em và gia đình.
Món quà lưu niệm độc đáo, được giới trẻ yêu thích
Từ một món đồ chơi dân gian lâu đời, Akabeko đang dần chinh phục thế hệ trẻ nhờ vẻ ngoài đáng yêu và khả năng biến hóa đa dạng. Bên cạnh những sản phẩm thủ công truyền thống, hình tượng bò đỏ còn xuất hiện dưới nhiều hình thức như thú nhồi bông, bùa may mắn và các món đồ trang trí nhỏ xinh.
Nắm bắt xu hướng này, các thương hiệu quà lưu niệm đã phát triển nhiều phiên bản Akabeko với màu sắc phong phú, vượt ra ngoài sắc đỏ truyền thống. Đáng chú ý, dòng sản phẩm Akabeko dạng viên nang bán qua máy bán hàng tự động đã trở thành hiện tượng kể từ khi ra mắt vào tháng 4/2023, với hơn 100.000 sản phẩm được bán ra. Nhiều người hâm mộ hào hứng sưu tập đủ các phiên bản màu sắc khác nhau.
Những bộ sưu tập tiếp theo, từ phiên bản phối màu mới đến dòng phủ ánh kim, cũng nhận được sự quan tâm lớn. Tháng 4/2026, doanh nghiệp tiếp tục tung ra các mẫu nhãn dán nhựa 3D, bắt kịp trào lưu trang trí và trao đổi sticker đang phổ biến. Có thể sử dụng để làm đẹp sổ, điện thoại thông minh và nhiều vật dụng cá nhân khác, bộ nhãn dán nhanh chóng được đón nhận, với 36.000 chiếc bán hết chỉ trong hơn hai tháng.
Trong khi đó, Akabeko Land, điểm tham quan nổi tiếng tại Aizuwakamatsu, đang thu hút thêm nhiều người hâm mộ nhờ các sản phẩm lưu niệm bắt mắt, những khu trưng bày giới thiệu quy trình chế tác và hoạt động trải nghiệm vẽ tranh dành cho du khách.
Trong số đó, lớp học tự tay trang trí Akabeko đặc biệt được yêu thích bởi các đoàn khách quốc tế và học sinh tham gia những chuyến đi ngoại khóa. Người tham gia có thể chọn một chú bò đỏ theo phong cách truyền thống hoặc bắt đầu với phiên bản màu trắng để tự do sáng tạo bằng những gam màu yêu thích, tạo nên một chú “My Beko” mang dấu ấn cá nhân.
Sau khi hoàn thành, du khách có thể mang tác phẩm về ngay trong ngày. Không chỉ là món quà lưu niệm độc đáo, chú bò Akabeko do chính tay mình trang trí còn trở thành người bạn đồng hành đáng nhớ, lưu giữ kỷ niệm về hành trình khám phá Nhật Bản.
kilala.vn
Đăng nhập tài khoản để bình luận