Nhật Bản nới lỏng cơ chế giám sát thời gian tăng ca từ tháng 09/2026

Từ ngày 01/09/2026, Nhật Bản sẽ nới lỏng các quy định về giám sát thời gian tăng ca. Thay đổi này được áp dụng cho các doanh nghiệp đã ký thỏa thuận đặc biệt với người lao động.

Từ ngày 01/09/2026, quy định giám sát thời gian tăng ca sẽ được nới lỏng. Theo đó, các thanh tra lao động sẽ ngừng gây áp lực lên các doanh nghiệp phải đưa quỹ giờ tăng ca về mức ngang hoặc dưới 45 giờ/tháng. Quyết định này được đưa ra trong chiến lược tăng trưởng do Thủ tướng Sanae Takaichi ban hành vào tháng 7.

Vào năm 2018, Nhật Bản công bố đạo luật cải cách phong cách làm việc. Trong đó, mức trần cho thời gian tăng ca là 45 giờ/tháng và 360 giờ/năm với điều kiện người lao động và doanh nghiệp phải ký kết "Thỏa thuận 36". Ngoài ra, nếu hai bên đồng ý kích hoạt “điều khoản đặc biệt” trong thỏa thuận, người lao động có thể làm thêm đến 100 giờ/tháng, tổng cộng 720 giờ/năm.

Theo Bộ Lao động Nhật Bản, hiện tại có khoảng 40% doanh nghiệp đang vận hành theo hợp đồng lao động với thỏa thuận trên. Trong khi đó, để đảm bảo sức khỏe và hạn chế nguy cơ xảy ra karoshi (tử vong vì làm việc quá sức), các cơ quan chức năng vẫn buộc các doanh nghiệp phải kiểm soát số giờ tăng ca quanh mức 45 giờ/tháng

takaichi-sanae — Thủ tướng Sanae Takaichi quyết định nới lỏng quy định về làm thêm giờ nhằm giải quyết tình trạng thiếu hụt lao động và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Ảnh: Eugene Hoshiko

Theo khảo sát tháng 5 của Phòng Thương mại và Công nghiệp Nhật Bản (JCCI), cơ chế giám sát chặt chẽ thời gian tăng ca trước đây đang kìm hãm đà phát triển của khoảng 20% doanh nghiệp vừa và nhỏ. Trong đó, chịu ảnh hưởng mạnh mẽ nhất là các ngành đang đối mặt với thiếu hụt nhân lực như xây dựng, vận tải và dịch vụ khách sạn.

Bên cạnh đó, trong số 1.724 doanh nghiệp tham gia khảo sát, hơn 70% mong muốn thay đổi các quy định sao cho linh hoạt hơn. Việc giới hạn số giờ tăng ca quá sát sao được cho là sẽ làm giảm hiệu quả chăm sóc khách hàng trong lĩnh vực dịch vụ. Trong khi đó, các doanh nghiệp thuộc ngành vận tải thể hiện sự lo lắng về nguy cơ bỏ lỡ các cơ hội kinh doanh.

Đứng trước sự thay đổi này, một làn sóng tranh cãi đã nổi lên, với Liên minh Công đoàn Toàn quốc Nhật Bản (Zenroren) cho biết: “Đây là một bước chuyển dịch, là hành động xóa bỏ chính sách thúc đẩy cắt giảm giờ làm tại các doanh nghiệp - một động thái hoàn toàn không thể chấp nhận được.”

Nhóm luật sư đại diện cho các nạn nhân karoshi cũng lên tiếng phản đối gay gắt quyết định của chính phủ. Theo số liệu thống kê từ nhóm, số đơn yêu cầu bồi thường do tử vong hoặc mắc bệnh liên quan đến công việc trong năm tài chính 2025 đã đạt kỷ lục 6.212 đơn, tăng 1.402 đơn so với năm trước. Theo đó, họ gọi thay đổi này là “sự xúc phạm nặng nề đối với nỗ lực cải cách phong cách làm việc mà chính phủ và Bộ Lao động đã luôn thúc đẩy".

Mặt khác, ông Kunihiro Nishiumi - một quan chức Bộ Lao động Nhật Bản cho biết chính phủ vẫn sẽ tiếp tục giám sát kỹ lưỡng các biện pháp bảo vệ sức khỏe người lao động trong quá trình áp dụng sự đổi mới này. Chẳng hạn, Bộ yêu cầu doanh nghiệp phải thêm các khoảng nghỉ giải lao giữa những giờ làm việc kéo dài hoặc sắp xếp lịch khám sức khỏe định kỳ đối với người làm thêm giờ vượt quá mức khuyến nghị.

Ông Kazutaka Kobara, chuyên gia kinh tế tại Viện Nghiên cứu NLI, cho rằng thay đổi này là hợp lý vì giúp gia tăng tính linh hoạt trong công việc. Tuy nhiên, ông cũng bày tỏ lo ngại về mức độ “tự nguyện” thật sự của nhân viên khi lựa chọn tăng ca, đặc biệt là khi văn hóa doanh nghiệp Nhật Bản thường đề cao tinh thần cống hiến và tính tuân thủ.

kilala.vn