Banshu-ori: Loại cotton nhuộm sợi tinh tế từ tỉnh Hyogo

Có lịch sử hơn 230 năm, vải cotton Banshu-ori với kĩ thuật nhuộm sợi trước khi dệt, đã tạo nên những “tác phẩm” mang màu sắc phong phú cùng họa tiết đa dạng. Trải qua một chặng đường gìn giữ và phát triển, Banshu-ori giờ đây là biểu tượng của sự khéo léo, sự tinh xảo về kỹ thuật và là niềm tự hào của vùng Nishiwaki, tỉnh Hyogo.

Banshu-ori là gì?

Banshu-ori (播州織) là loại vải dệt truyền thống bắt nguồn từ vùng Nishiwaki thuộc tỉnh Hyogo. Đặc điểm nổi bật của vải dệt Banshu-ori là phương pháp sản xuất với vải được dệt bằng sợi đã được nhuộm trước. Khi dệt, hoa văn được tạo ra bằng cách xếp lớp các sợi tạo nên sự đa dạng. 

Từ những năm 1750, nghề nhuộm sợi ở Banshu đã được phát triển, tận dụng nguồn nước dồi dào từ thiên nhiên của vùng. Năm 1788, một người thợ mộc từ Nishiwaki được cử đến Kyoto để giúp xây dựng lại Cung điện Hoàng gia.

Trong thời gian ở Kyoto, ông được chiêm ngưỡng những khung dệt tinh xảo dùng trong nghề dệt gấm Nishijin thượng phẩm. Từ những điều học được, ông đã mang kiến ​​thức đó về quê hương và kết hợp với kỹ thuật địa phương để tạo ra vải dệt Banshu-ori.

Năm 1906, tên gọi này được giới thiệu chính thức tại Triển lãm Dệt may, và đến năm 1913, Banshu-ori được phổ biến rộng rãi trong nước nhờ tuyến đường sắt Banshu được khai thông và hoạt động giao thương phát triển. Do trận đại động đất Kanto, trung tâm của hoạt động thương mại được chuyển từ thành phố Yokohama (tỉnh Kanagawa) đến Kobe thuộc tỉnh Hyogo, khiến khu vực này trở thành trung tâm xuất khẩu, góp phần giúp Banshu-ori vượt xa khỏi lãnh thổ Nhật Bản.

Vì sao khu vực Banshu lại thích hợp phát triển ngành dệt may?

Banshu là tên gọi cũ của vùng Harima, nằm ở phía tây nam tỉnh Hyogo. Ngày nay, khu vực này thường được du khách biết đến và ghé thăm bởi có lâu đài Himeji, thị trấn Ako, hoặc thương hiệu mì somen Ibonoito.

Tuy nhiên, trong ngành công nghiệp dệt may, vùng sản xuất Banshu-ori nằm ở khu vực phía bắc của Harima, trung tâm tỉnh Hyogo, bao gồm: thành phố Nishiwaki; thị trấn Taka; một phần của thành phố Kato, Kasai và Tamba. Trong số đó, thành phố Nishiwaki đóng vai trò là trung tâm nên Banshu-ori đôi khi cũng được gọi là Nishiwaki-ori.

Khu vực Banshu được thiên nhiên ưu đãi với nhiều con sông chảy qua như sông Kakogawa, Sugiharagawa và Nomagawa. Những dòng sông này cung cấp nguồn nước mềm lý tưởng cho việc nhuộm, giúp tạo ra màu sắc đẹp và ổn định.

Từ xa xưa, nghề dệt ở Banshu được thực hiện như một công việc phụ của nông dân. Chính vì thế, nghề thủ công dệt may đã bén rễ trong đời sống thường nhật, dần dần hình thành nên một vùng sản xuất thịnh vượng.

Đặc trưng của vải Banshu-ori

Điều làm nên sự đặc biệt của vải Banshu-ori chính là phương pháp nhuộm sợi trước khi dệt (saki-zome). Nhờ đó:

• Vải ít bị phai màu hơn nhờ sợi chỉ đã được nhuộm sẵn.
• Màu sắc phong phú với hơn 50.000 công thức màu.
• Chất liệu mềm mại tạo cảm giác thoải mái trên da.
• Bằng cách điều chỉnh sợi dọc và sợi ngang, độ dày, màu sắc, mật độ và cấu trúc dệt... đã tạo ra vô số kiểu dáng khác nhau.

Tamaki niime: Khi những sản phẩm là độc bản

Trong lịch sử, vải Banshu-ori thường được sử dụng trong những chiếc áo sơ mi cao cấp và các loại vải thời trang xa xỉ, thậm chí còn xuất hiện trong cửa hiệu thời trang ở nước ngoài. Nhưng giống như nhiều nghề thủ công truyền thống khác ở Nhật Bản, sự tồn tại của nó bị đe dọa bởi sản xuất hàng loạt và thời trang nhanh.