Khám phá thành phố Shizuoka: “Thủ phủ mô hình” của Nhật Bản

Được mệnh danh là “thủ phủ mô hình của thế giới”, thành phố Shizuoka là quê hương của các nhà sản xuất mô hình nổi tiếng như Tamiya hay Bandai. Phía sau những món đồ chơi làm say lòng hàng triệu người hâm mộ trên toàn thế giới này là câu chuyện hơn nửa thế kỷ phát triển của ngành công nghiệp mô hình khởi nguồn từ tinh thần “monozukuri” đã bén rễ từ thời Edo.

Thành phố Shizuoka là một trong những địa điểm du lịch nổi tiếng của Nhật Bản với nhiều danh lam thắng cảnh như núi Phú Sĩ, Di sản thế giới Miho no Matsubara hay những cánh đồng trà xanh bạt ngàn. Không chỉ vậy, thành phố này còn là “thánh địa” của giới đam mê lắp ráp mô hình, được mệnh danh là “thủ đô mô hình của thế giới" - Mokei no Sekai Shuto (模型の世界首都).

Là nơi xuất xưởng hơn 80% tổng lượng mô hình nhựa của Nhật Bản hằng năm, thành phố Shizuoka tập trung khoảng 10 doanh nghiệp sản xuất mô hình lớn nhất Nhật Bản, trong đó có những cái tên nổi tiếng như Bandai Spirits, Tamiya, Aoshima Bunka Kyozai hay Hasegawa.

bandai-museum-shizuoka — Bảo tàng mô hình của Bandai Spirits ở thành phố Shizuoka, nổi tiếng với bức tường có các chi tiết của mô hình Gundam với kích thước lớn. Ảnh: Kyodo

Để quảng bá cho ngành công nghiệp địa phương, chính quyền thành phố Shizuoka đã thực hiện dự án Pura-monument - xây dựng những công trình công cộng được thiết kế giống như một khung mô hình nhựa (runner) chưa được lắp ráp - trên khắp thành phố.

Dạo quanh thành phố Shizuoka, du khách sẽ bắt gặp các khung nhựa khổng lồ, bên trong là các chi tiết mô hình hòm thư, biển báo chỉ dẫn, ghế ngồi, bốt điện thoại như thể đang chờ được lắp ráp.

công-trình-mô-hình-nhựa-ở-shizuoka — Những tấm khung nhựa runner cỡ lớn chứa các chi tiết của bốt điện thoại, hòm thư, ghế ngồi được đặt trên khắp thành phố Shizuoka, mang lại diện mạo đặc sắc cho "thủ phủ mô hình" Nhật Bản. Ảnh: Hakuhodo

Ngành công nghiệp mô hình kéo dài hơn nửa thế kỷ

Ít ai biết rằng, ngành công nghiệp mô hình của Shizuoka đã trải dài hơn nửa thế kỷ, khởi đầu từ việc sản xuất mô hình đồ chơi bằng gỗ. Nhờ vào nguồn tài nguyên rừng phong phú và truyền thống nghề mộc lâu đời, nơi đây đã phát triển thành trung tâm chế tác đồ gỗ tại Nhật Bản từ đầu thế kỷ 20.

Đến khoảng năm 1924, Aoshima Jiro, người sáng lập thương hiệu mô hình Aoshima, bắt đầu sản xuất các mô hình máy bay bằng gỗ dùng làm phương tiện giảng dạy tại các trường học trên khắp Nhật Bản. Sau đó, ông thành lập Hiệp hội Hợp tác xã Công nghiệp mô hình máy bay tỉnh Shizuoka, tập hợp những doanh nghiệp địa phương sản xuất mô hình gỗ với quy mô lớn.

triển-lãm-jiro-aoshima-tại-shizuoka — Triển lãm về Aoshima Jiro và quá trình thành lập nên thương hiệu đồ chơi mô hình Aoshima tại Shizuoka Hobby Square. Ảnh: Nippon

Đến cuối thập niên 1950, khi các bộ mô hình nhựa với những chi tiết tinh xảo, phức tạp du nhập vào Nhật Bản, mô hình gỗ dần mất đi sức hút. Trước xu hướng mới, các doanh nghiệp sản xuất mô hình ở Shizuoka cũng lần lượt chuyển sang chế tạo mô hình nhựa.

mô-hình-gỗ-đời-đầu — Những chiếc mô hình máy bay và tàu thủy được làm bằng gỗ của Aoshima thời đó. Ảnh: Nippon

đồ-chơi-mô-hình-xe-của-aoshima — Hiện tại, dòng sản phẩm chủ lực của Aoshima là mô hình lắp ráp các loại ô tô. Ảnh: Nippon

Dù gặp không ít khó khăn trong giai đoạn đầu do phải làm quen với vật liệu và quy trình sản xuất hoàn toàn mới, họ vẫn phát huy tinh thần thủ công “monozukuri” đã được vun đắp qua nhiều thế hệ. Từ đó, những doanh nghiệp này từng bước phát triển thành những thương hiệu uy tín, được người yêu mô hình trên khắp thế giới đón nhận và đưa Shizuoka trở thành trung tâm của ngành công nghiệp mô hình Nhật Bản.

Tinh thần "monozukuri" được nuôi dưỡng từ thời Edo

Có thể nói, sự phát triển của ngành công nghiệp mô hình tại Shizuoka một phần nhờ vào tinh thần thủ công truyền thống đã được nuôi dưỡng qua hàng trăm năm tại vùng đất này.

Vào khoảng cuối thế kỷ 16, khi tướng quân Tokugawa Ieyasu nắm quyền kiểm soát khu vực Sunpu (thành phố Shizuoka ngày nay), ông đã cho xây dựng lâu đài Sunpu và mời nhiều nghệ nhân từ khắp Nhật Bản đến đây để xây dựng thành quách, đền chùa và các công trình quan trọng.

mô-hình-giáp-của-tokugawa-ieyasu — Khung mô hình nhựa mô phỏng bộ áo giáp Kindami Gusoku bằng vàng của tướng quân Tokugawa Ieyasu trên cầu Jodai, thành phố Shizuoka. Ảnh: Nippon

Những nghệ nhân lành nghề này sau đó đã định cư tại Shizuoka. Qua nhiều thế hệ, vùng đất này đã hình thành những làng nghề truyền thống nổi tiếng với các kỹ thuật chế tác đồ thủ công tinh xảo, đồng thời nuôi dưỡng tinh thần monozukuri - triết lý chế tác đề cao sự tỉ mỉ, sáng tạo và không ngừng hoàn thiện. Đây cũng chính là thứ giúp các doanh nghiệp và ngành sản xuất mô hình tại Shizuoka liên tục đổi mới, thích nghi với công nghệ hiện đại và phát triển thành những thương hiệu mô hình hàng đầu thế giới.

Nơi khai sinh những thương hiệu nổi tiếng toàn cầu

Nhắc đến các thương hiệu mô hình nổi tiếng thế giới, không thể không nhắc đến Bandai Spirits - nhà sản xuất phần lớn các dòng đồ chơi mô hình Gundam (còn gọi là Gunpla, viết tắt của Gundam Plamo) được giới đam mê lắp ráp mô hình toàn cầu săn đón.

bandai-hobby-center-ở-shizuoka — Trung tâm Bandai Hobby Center của Bandai Spirits tại quận Aoi, thành phố Shizuoka, là nơi trưng bày một bộ sưu tập đồ sộ các mô hình Gundam kể từ khi mới ra mắt. Ảnh: Nippon

Ra mắt từ năm 1980 đến nay, các mô hình lắp ráp Gundam đã đạt được doanh thu bán ra hơn 800 triệu sản phẩm toàn cầu. Bên cạnh đó, Bandai Spirits còn triển khai chương trình Gunpla Academia, cung cấp miễn phí bộ lắp ráp cùng tài liệu học tập cho các trường tiểu học nhằm giúp học sinh rèn luyện tư duy không gian và khả năng sáng tạo thông qua việc lắp ráp mô hình.

Một cái tên nổi tiếng khác là Tamiya - thương hiệu “làm mưa làm gió” trên toàn thế giới với những chiếc xe điều khiển từ xa và dòng mô hình xe địa hình Mini 4WD. Khởi đầu là một doanh nghiệp buôn gỗ thành lập năm 1946, Tamiya dần chuyển sang sản xuất mô hình nhựa và nhanh chóng tạo nên những cơn sốt toàn cầu với xe tăng Panther, xe RC Porsche 934 Turbo và đặc biệt là Mini 4WD. Đến nay, các giải đua Mini 4WD vẫn được tổ chức thường xuyên, thu hút hàng nghìn người tham gia ở nhiều quốc gia.

tamiya-shizuoka — Du khách có thể tham quan miễn phí Bảo tàng lịch sử của Tamiya và phòng trưng bày các sản phẩm mô hình đồ chơi của Tamiya nếu đặt chỗ trước qua trang web chính thức. Ảnh: Nippon

Những điểm đến không thể bỏ lỡ dành cho người yêu mô hình

Shizuoka Hobby Square

Nếu có dịp ghé thăm "thủ phủ mô hình" của Nhật Bản, du khách chắc chắn không thể bỏ lỡ Shizuoka Hobby Square. Nơi đây có không gian triển lãm giới thiệu lịch sử ngành công nghiệp mô hình và các nghề thủ công truyền thống của Shizuoka, đồng thời trưng bày các sản phẩm tiêu biểu của nhiều hãng mô hình nổi tiếng, bản thiết kế cũng như nhiều phiên bản mô hình quý hiếm có giá trị lịch sử.

Bên cạnh đó, cửa hàng chính thức của Shizuoka Hobby Square cũng có bán các sản phẩm mô hình mới ra mắt, rất thích hợp để tìm những món quà lưu niệm đặc biệt.

Địa chỉ: Tầng 3, Southspot Shizuoka, 18-1 Minami-cho, Suruga-ku, thành phố Shizuoka, tỉnh Shizuoka
Thời gian mở cửa: 11:00 - 18:00, cuối tuần và lễ: 10:00 - 18:00 (Đóng cửa vào thứ 2 hàng tuần)
Trang web: https://www.hobbysquare.jp/

Takumishuku

Với những ai yêu thích xe mô hình, bạn có thể ghé thăm Takumishuku - trung tâm giới thiệu các nghề thủ công truyền thống của Shizuoka. Nơi đây có một xưởng mô hình của Tamiya, thường xuyên tổ chức các workshop trải nghiệm lắp ráp xe mô hình Mini 4WD hoặc các mô hình nhựa khác của hãng.

Ngoài ra, bạn cũng có thể tham gia workshop trải nghiệm các nghề thủ công truyền thống của thành phố như kỹ nghệ mây tre đan Suruga, nhuộm vải, khắc gỗ hoặc tham quan phòng trưng bày giới thiệu các tác phẩm nghệ thuật thủ công được tuyển chọn. Qua đó, du khách có thể cảm nhận rõ hơn mối liên kết giữa nghề thủ công lâu đời và ngành công nghiệp mô hình hiện đại của vùng đất này.

Địa chỉ: 3240-1 Mariko, Suruga-ku, thành phố Shizuoka, tỉnh Shizuoka
Thời gian mở cửa: 10:00 - 19:00 (Đóng cửa vào thứ 2 hàng tuần)
Trang web: https://takumishuku.jp/en/

kilala.vn