Bài: Natsume • Thiết kế: Louzi
Trên đường phố Nhật Bản, đôi khi bạn bắt gặp những chiếc ô tô được trang trí bắt mắt với hình ảnh các nhân vật, logo hoặc họa tiết lấy cảm hứng từ anime, manga và game. Đây là một nét văn hóa đặc trưng bắt nguồn từ cộng đồng otaku, trong đó hình ảnh các nữ anh hùng và nhân vật nổi tiếng thường được lựa chọn để tạo điểm nhấn cho xe. Những chiếc xe được trang trí theo phong cách này được gọi là Itasha.
Itasha được hiểu theo nghĩa đen là “chiếc xe đau khổ”. Từ “ita” bắt nguồn từ “itaitashii”, một cách diễn đạt trong tiếng Nhật dùng để mô tả cảm giác đau đớn, khó chịu hoặc có phần “xấu hổ” khi nhìn thấy điều gì đó quá nổi bật. Cách gọi này đồng thời mang sắc thái chơi chữ với “itasha”, một thuật ngữ tiếng lóng từng được dùng để chỉ những chiếc xe hơi nhập khẩu từ Ý với thiết kế nổi bật.
Về bản chất, Itasha là một tiểu văn hóa trong cộng đồng độ xe, tập trung vào việc cá nhân hóa phương tiện bằng hình ảnh các nhân vật anime, manga hoặc game mà chủ xe yêu thích. Phong cách này xuất hiện tại Nhật Bản và phát triển song song với sự lớn mạnh của văn hóa otaku.
Không đơn thuần là cách trang trí xe, Itasha còn được xem như một phương thức thể hiện cá tính và niềm đam mê của chủ nhân. Mỗi chiếc xe có thể được thiết kế theo một chủ đề riêng, từ nhân vật yêu thích, màu sắc đặc trưng cho đến những bộ decal và họa tiết được chăm chút tỉ mỉ. Nhiều mẫu Itasha được đầu tư công phu đến mức giống như những tác phẩm nghệ thuật di động.
Ngày nay, văn hóa Itasha đã vượt ra khỏi phạm vi đường phố Nhật Bản. Những chiếc xe mang phong cách này xuất hiện tại các buổi gặp mặt của cộng đồng độ xe, triển lãm anime, sự kiện văn hóa đại chúng và cả trên đường phố. Đối với nhiều người yêu thích ô tô và anime, Itasha không chỉ là một xu hướng độ xe mà còn là cách để thể hiện bản sắc, chia sẻ sở thích và kết nối với những người có cùng đam mê.
Thiết kế Itasha thường gây ấn tượng bởi hình ảnh nhân vật nổi tiếng, màu sắc bắt mắt và các họa tiết có độ chi tiết cao. Qua đó, chủ xe thể hiện sự yêu thích đối với một tác phẩm, nhân vật hoặc một phần của văn hóa đại chúng Nhật Bản. Từ Nhật Bản, phong trào Itasha dần lan rộng sang nhiều quốc gia như Brazil, Hoa Kỳ và các khu vực khác, trở thành một hình thức thể hiện văn hóa otaku và nghệ thuật cá nhân hóa xe hơi trên phạm vi quốc tế.
Itasha không bị giới hạn trong một phong cách cố định mà là một hình thức nghệ thuật mở, cho phép chủ xe tự do thể hiện cá tính và sức sáng tạo. Tùy theo sở thích, ngân sách và mức độ đầu tư, mỗi chiếc xe có thể được thiết kế theo một phong cách hoàn toàn khác nhau. Dưới đây là một số kiểu trang trí Itasha phổ biến:
Dán decal toàn thân xe: Đây là lựa chọn dành cho những ai muốn tạo ấn tượng mạnh. Toàn bộ thân xe được phủ decal với hình ảnh nhân vật, cảnh phim hoặc các họa tiết lấy cảm hứng từ anime. Với cách trang trí này, chiếc xe có diện mạo nổi bật, giống như bước ra trực tiếp từ thế giới anime.
Dán decal một phần: Nếu không muốn thay đổi diện mạo toàn bộ xe, chủ nhân có thể lựa chọn các mẫu decal nhỏ hoặc dán tại một số vị trí nhất định. Hình ảnh nhân vật, logo hay biểu tượng yêu thích có thể xuất hiện trên cửa xe, cửa sổ, cản trước hoặc thân xe. Phong cách này mang đến vẻ ngoài tinh tế hơn nhưng vẫn thể hiện rõ niềm đam mê anime.
Bên cạnh cách bố trí decal, màu sắc và chủ đề thiết kế cũng tạo nên sự khác biệt cho từng chiếc Itasha. Xu hướng hiện nay thường kết hợp phong cách anime cổ điển với các gam màu chuyển sắc, màu neon hoặc hình ảnh nhân vật đến từ những series nổi tiếng như My Hero Academia và Jujutsu Kaisen. Một số chủ xe ưa chuộng bảng màu đơn sắc để tạo vẻ thanh lịch, trong khi những người khác lại lựa chọn màu sắc rực rỡ nhằm khiến chiếc xe trở thành tâm điểm trên đường phố.
Chất lượng decal cũng đóng vai trò quan trọng trong việc hoàn thiện một mẫu Itasha. Decal cao cấp có khả năng tái hiện sắc nét từ những mảng màu đơn giản đến các họa tiết phức tạp và hiệu ứng chuyển màu. Chẳng hạn, một chiếc xe có thể được phủ decal mô phỏng cảnh rượt đuổi tốc độ cao trong một bộ anime nổi tiếng. Các loại decal có khả năng chống chịu thời tiết tốt sẽ giúp hình ảnh bền màu và duy trì vẻ ngoài trong thời gian dài.
Không chỉ dừng lại ở ngoại thất, nhiều chủ xe còn tùy chỉnh nội thất theo chủ đề. Ghế ngồi, bảng điều khiển, vô-lăng hay các chi tiết bọc nội thất có thể được thiết kế riêng để đồng bộ với hình ảnh bên ngoài. Nhờ đó, chủ đề được duy trì xuyên suốt từ ngoại thất đến không gian bên trong, mang lại trải nghiệm trọn vẹn hơn.
Tại những sự kiện như Odaiba Itasha Tengoku, sức sáng tạo của cộng đồng Itasha được thể hiện rõ nét. Một số mẫu xe được trang bị các chi tiết chuyển động, hệ thống âm thanh nổi bật hay thậm chí cả những đạo cụ lấy cảm hứng từ các bộ anime nổi tiếng. Những màn trình diễn này biến chiếc xe từ một phương tiện di chuyển thông thường thành một sản phẩm nghệ thuật mang đậm dấu ấn cá nhân.
Nhiều chủ xe lựa chọn hợp tác với các xưởng thiết kế và dán decal chuyên nghiệp để biến ý tưởng cá nhân thành những sản phẩm có tính thẩm mỹ cao. Tùy vào độ phức tạp của thiết kế, một dự án Itasha có thể mất nhiều tuần, thậm chí vài tháng để hoàn thiện.
Tại các khu vực sầm uất như Akihabara và Nipponbashi, những chiếc Itasha cũng dễ dàng thu hút sự chú ý nhờ thiết kế độc đáo, màu sắc bắt mắt và vẻ ngoài cá tính. Với nhiều người, sức hấp dẫn của Itasha nằm chính ở khả năng biến một chiếc xe quen thuộc thành phương tiện để thể hiện sở thích, phong cách và niềm đam mê với văn hóa anime.
Văn hóa Itasha không chỉ giới hạn ở ô tô mà còn được mở rộng sang nhiều loại phương tiện khác, tạo nên một hệ sinh thái “ita” đa dạng. Có thể kể đến Itansha (xe máy), Itachari (xe đạp), Itabasu (xe buýt), Itatorakku (xe tải), Itadensha (tàu hỏa) và Itahikoki (máy bay). Đặc biệt, Ita-taxi cũng ngày càng thu hút sự chú ý với những chiếc taxi được trang trí nổi bật bằng hình ảnh các nhân vật anime, manga hoặc game.
Một đơn vị kinh doanh lĩnh vực này là Gojyo-Taxi, đại diện hãng cho biết việc đưa phong cách Itasha vào taxi nhằm tạo ra một dịch vụ gần gũi và hấp dẫn hơn với khách hàng trẻ, đồng thời thích nghi với những xu hướng mới của văn hóa đại chúng. Đáng chú ý, hành khách có thể đặt Ita-taxi với mức giá tương đương taxi thông thường, giúp trải nghiệm phương tiện mang đậm phong cách anime trở nên dễ tiếp cận hơn.
Sự phát triển của mạng xã hội đã góp phần đưa văn hóa Itasha vượt ra khỏi phạm vi một cộng đồng nhỏ để trở thành một hiện tượng được biết đến trên toàn thế giới. Ngày nay, các sự kiện và triển lãm Itasha không chỉ diễn ra tại nhiều thành phố ở Nhật Bản mà còn được tổ chức tại các quốc gia như Úc và Hoa Kỳ, thu hút đông đảo người hâm mộ anime và những người yêu thích văn hóa độ xe.
Tại Úc, các sự kiện Itasha ngày càng thu hút sự quan tâm, tạo không gian để người hâm mộ chiêm ngưỡng những chiếc xe kết hợp giữa văn hóa xe hơi, tốc độ và nghệ thuật anime. Trong khi đó, tại San Diego, Hoa Kỳ, Cars N' Anime cũng trở thành điểm hẹn đáng chú ý dành cho cộng đồng yêu xe và anime. Lượng người tham dự tăng mạnh qua từng năm cho thấy sức hút ngày càng lớn của phong cách này ngoài Nhật Bản.
Sự hợp tác giữa cộng đồng Itasha với các thương hiệu anime và công ty trong ngành giải trí cũng góp phần đưa văn hóa này tiến gần hơn đến dòng chảy văn hóa đại chúng. Chẳng hạn, Good Smile Company từng hợp tác với các thương hiệu như Type-Moon và TRIGGER để đưa những mẫu xe Itasha đến trưng bày tại sự kiện 24 Hours of Spa 2019.
Những hoạt động hợp tác này không chỉ mang đến cơ hội quảng bá cho các thương hiệu anime mà còn tạo cầu nối giữa hai cộng đồng vốn có nhiều điểm giao thoa là người yêu xe và người hâm mộ anime. Nhờ đó, Itasha ngày càng được nhìn nhận không đơn thuần là một hình thức trang trí xe mà còn là một phương thức kết hợp giữa nghệ thuật, văn hóa đại chúng và cá tính cá nhân.
